مبحث 14 :تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

1-14الزامات قانوني

1-1-14حدود و دامنه كار

» 1-1-1-14مبحث چهاردهم – تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع« الزامات

حداقل را، كه رعايت آنها مشمول الزام قانوني است، در مورد تأسيسات مكانيكي كه به

منظورهاي زير در داخل ساختمان نصب شود، مقرر مي دارد:

الف( گرم كردن فضاهاي داخل ساختمان؛

ب ( خنك كردن فضاهاي داخل ساختمان؛

پ ( تعويض هواي فضاهاي داخل ساختمان؛

ت ( تخليه هواي فضاهاي داخل ساختمان؛

ث ( تهيه و ذخيرهء آب گرم مصرفي.

2-1-1-14طراحي، انتخاب مصالح و دستگاهها، اجراي كار، تغيير، نگهداري و بهرهبرداري

تأسيساتي كه در بند 1-1-1-14مقرر شده است، بايد طبق الزامات مندرج در اين مبحث

)مبحث چهاردهم – تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع( انجام گيرد.

3-1-1-14اين مبحث از مقررات، در چهارچوب تأسيساتي كه در بند 1-1-1-14مقرر

شده است، بايد با اهداف ايمني، بهداشت، آسايش، بهره دهي مناسب و صرفه اقتصادي

تفسير شود.

4-1-1-14الزامات تأسيسات مكانيكي زير خارجاز حدودالزامات اينمبحث از مقرراتاست:

الف( تأسيسات بهداشتي داخل ساختمان؛

ب ( تأسيسات آتش نشاني داخل ساختمان؛

پ ( لوله كشي گاز داخل ساختمان.

5-1-1-14پيوست هاي اين مبحث نبايد جزيي از مقررات تلقي شوند، مگر در حدودي

كه در متن مقررات به آن اشاره شده است.

2-1-14تعاريف

1-2-1-14براي تعاريف واژه هاي فني بايد به ») (2-14تعاريف« مراجعه شود.

3-1-14استاندارد

1-3-1-14آن قسمت از متن استانداردهايي كه در اين مبحث به آنها اشاره شده، بايد

جزيي از اين مبحث تلقي شود.

2-3-1-14اگر بين مطالب اين استانداردها با مطالبي از متن اين مقررات مغايرتي

مشاهده شود، مطالب متن مقررات بايد معتبر شناخته شود.

4-1-14تغيير مقررات

1-4-1-14هرگاه قسمتي از اين مقررات تغيير كند موجب بي اعتبار شدن قسمتهاي

ديگر آن نمي شود.

2-4-1-14استفاده از تأسيسات مكانيكي ساختمانهاي موجود كه طبق مقررات قبلي

اجرا شده باشد، بلامانع است ولي ادامه كار در ساختمانهاي نيمهتمام يا توسعه

ساختمانهاي موجود بايد طبق مقررات جديد صورت گيرد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

5-1-14ساختمانهاي موجود

1-5-1-14تأسيسات مكانيكي ساختمانهاي موجود كه پيش از زمان انتشار رسمي اين

مبحث از مقررات بطور قانوني مورد استفاده قرار گرفته اند، مشمول الزام قانوني رعايت

مقررات اين مبحث نبايد قرار گيرند.

6-1-14نگهداري

1-6-1-14تأسيسات مكانيكي ساختمانهاي جديد و ساختمانهاي موجود بايد طبق آن چه

در طرح پيش بيني شده و در شرايط ايمن و بهداشتي راهبري و نگهداري شوند.

2-6-1-14مالك يا نماينده قانوني او مسئول نگهداري و راهبري تأسيسات مكانيكي

ساختمان شناخته مي شود.

7-1-14گسترش، تغيير، تعمير

1-7-1-14هرگونه گسترش، تغيير يا تعمير در تأسيسات مكانيكي ساختمانهاي موجود

بايد طبق الزامات مندرج در اين مبحث از مقررات انجام گيرد.

2-7-1-14اين تغييرات، تغيير در تأسيسات مكانيكي موجود را، به منظور انطباق با

الزامات اين مبحث از مقررات، الزام آور نمي كند.

3-7-1-14اين تغييرات نبايد تأسيسات مكانيكي موجود را به وضعيت غير ايمن و زيان

آور درآورد.

4-7-1-14اين تغييرات نبايد بار اضافي بر تأسيسات موجود وارد نمايد.

8-1-14تغيير كاربري

1-8-1-14هرگونه تغيير در كاربري ساختمان، كه بر تأسيسات مكانيكي آن، اثر بگذارد

بايد قبلا به تأييد برسد.

2-8-1-14اين تغييرات، نبايد از نظر ايمني، بهداشت، آسايش ، بهره دهي مناسب و

صرفه اقتصادي اثر زيان بخشي داشته باشد.

9-1-14تخريب

1-9-1-14پيش از اقدام به تخريب هر ساختماني ، كه در آن دستگاههاي تأسيسات

گرمايي يا سرمايي از شبكه گاز سوخت شهري يا شبكه برق شهري تغذيه مي شوند، بايد

قبلا به سازمان مسئول آن شبكه شهري، براي قطع خط تغذيهء آن ساختمان، اطلاع داده

شود.

2-9-1-14پيش از آنكه خط اتصال اين شبكه هاي شهري، از تأسيسات مكانيكي

ساختمان، به كلي جدا شود، نبايد اجازه تخريب صادر شود.

10-1-14مصالح

1-10-1-14استفاده ازمصالحي كه در اين مبحث از مقررات معين شده، نبايد مانع

استفاده از مصالح مورد تأييد ديگر ، گردد.

2-10-1-14مسئول امور ساختمان مي تواند در موارد ضروري مصالح مشابه را كه از نظر

كيفيت، مقاومت ، كارآيي، مقاومت در برابر حريق، دوام و ايمني هم ارز مصالحي باشد كه

در اين مبحث مقرر شده است تأييد كند.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

3-10-1-14مسئول امور ساختمان بايد از مالك ساختمان يا نماينده قانوني او مدارك

كافي درباره كيفيت فني و آزمايش هر قلم از مصالح طلب كند و نسبت به مناسب بودن آن

براي كار مورد نظر اطمينان به دست آورد. هزينهء لازم براي آزمايش كيفيت و تهيه مدارك

فني لازم به عهده مالك ساختمان است.

4-10-1-14از مصالح كاركرده مورد تأييد مي توان در تأسيسات مكانيكي ساختمان

استفاده كرد، به شرط آنكه دوباره مورد آزمايش و كنترل قرار گيرد و براي كار در شرايط

موردنظر قابل قبول تشخيص داده شود.

11-1-14مدارك فني

1-11-1-14مالك ساختمان يا نماينده قانوني او بايد، پيش از صدور پروانه ساختمان، دو

نسخه از نقشه ها و مشخصات فني لازم را ، كه در آن نوع، طبيعت و حدود كار موردنظر

بطور روشن، نشان داده شده باشد، به منظور مطابقت با الزامات اين مبحث از مقررات و

تأييد آن، ارائه دهد.

2-11-1-14مدارك بايد شامل پلانها، دياگرامها، محاسبات مهندسي، مشخصات فني و

نقشههاي جزييات باشد، كه توسط شخصيت حقيقي يا حقوقي ، داراي پروانه اشتغال به كار

مهندسي در تأسيسات مكانيكي ساختمان، تهيه و تأييد شده باشد.

3-11-1-14اگر در جريان طراحي يا اجراي كار، تغييراتي در نقشه ها يا مشخصات فني

پيش آيد، بايد پيش از اقدام به اين تغييرات، نوع و علت آن به اطلاع مسئول امور ساختمان

برسد و نقشه ها يا مشخصات تغيير يافته مورد تأييد قرار گيرد.

12-1-14بازرسي

1-12-1-14مسئول امور ساختمان بايد در جريان پيشرفت كارهاي اجرايي و نيز در پايان

كار، از مصالح، دستگاهها و چگونگي اجراي فني كار، بازرسي به عمل آورد و از نتيجه

بازرسي مدارك لازم را تهيه نمايد.

الف( در صورت اجراي درست كار و مطابقت آن با اين مبحث از مقررات، ناظر در هر مرحله

از بازرسي تأييديه صادر كند.

ب ( در صورتي كه تمام يا قسمتي از تأسيسات مكانيكي با الزامات مندرج در اين مبحث از

مقررات مطابقت نداشته باشد، ناظر بايد براي رفع نقص و تصحيح آن دستور لازم صادر كند.

2-12-1-14بازرسي اجزاي تأسيسات نصب شده در زير سطح تراز زمين بايد پس از

ساخت كانالها و ترنچ ها و نصب لوله در آنها و پيش از پوشاندن اين كانالها و ترنچ ها با

مصالح ساختماني، صورت گيرد.

3-12-1-14بازرسي مقدماتي بايد پس از تكميل لوله كشي و كانال كشي توكار و پيش از

پوشاندن اين اجزاي تأسيسات مكانيكي با اجزاي ساختماني ديوارها و سقفها صورت گيرد.

4-12-1-14پس از پايان عمليات نصب تأسيسات مكانيكي، بازرسي نهايي بايد انجام

شود.

5-12-1-14تأسيسات مكانيكي بايد به ترتيبي كه در اين مبحث از مقررات مقرر شده، با

حضور مسئول امور ساختمان ، آزمايش شود.

الف( دستگاهها، لوازم و نيروي انساني مورد نياز براي آزمايش، بايد توسط مالك ساختمان

يا نماينده قانوني او فراهم شود.

ب ( اگر نتايج آزمايش قابل قبول نباشد، بايد پس از رفع نقص، آزمايش مجدد صورت گيرد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

13-1-14نظامات اداري

1-13-1-14الزاماتي كه در »مبحث دوم – نظامات اداري« مقرر شده و آيين نامه ماده

33قانون نظام مهندسي و كنترل ساختمان بر اين مبحث نيز حاكم است .

2-14تعاريف

1-2-14تعاريف اين فصل به واژه هايي اختصاص دارد كه در »مبحث چهاردهم –

تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع« به كار مي رود.

2-2-14واژه هاي فني رايج كه در اين فصل تعريف نشده اند، بايد به همان معناي معمول

و متداول به كار روند.

3-2-14فهرست تعاريف

1-3-2-14واژهها در اين فهرست به ترتيب الفباي فارسي مرتب شده اند.

آب خنككننده: آبي كه گرماي قسمت دفع كننده گرماي سيستم تبريد را جذب و آن را

به برج خنك كن، يا هر سيستم دفع كننده ديگري، منتقل كند تا به فضاي خارج دفع شود.

در تأسيسات تهويه مطبوع ساختمان، حداكثر دماي اين آب 40درجه سانتيگراد )104

درجه فارنهايت( است.

آب گرمكن: هر دستگاهي كه آب آشاميدني را گرم كند و آن را به شبكه توزيع آب گرم

مصرفي ساختمان بفرستد.

آلايندهاي هوا: ذرات جامد، گازها، بوها، دود، ذراب آب و هرگونه تركيبي از گازهاي

زيانآور، كه ممكن است در هوا باشد. بخار آب همراه با هوا آلاينده محسوب نمي شود.

آويز: وسيلهاي دائمي براي آويختن لوله از يك نقطه ثابت و نگهداشتن آن در ارتفاع

پيشبيني شده، كه در اين حالت لوله امكان حركت محدود آونگي دارد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

اتصال: چگونگي متصل كردن لوله به لوله، لوله به فتينگ يا فتينگ به فتينگ در يك

سيستم لوله كشي. اتصال ممكن است به كمك يك قطعه واسط، يا بدون آن باشد.

اتصال فتينگ فشاري: نوعي از اتصال در لوله كشي مسي با استفاده از فتينگ فشاري.

اين اتصال ممكن است با گشاد كردن دهانه لوله يا به كمك يك قطعه واسط برنجي انجام

گيرد. دهانه يك سر قطعه واسط به دهانه لوله مسي فشرده مي شود و دهانه سر ديگر قطعه

واسط، با پيچاندن مهره آن، به دهانه لوله، شير يا دستگاه با اتصال دنده اي، متصل مي

شود.

اتصال لحيمي موئينگي: نوعي از اتصال در لوله كشي مسي ، با ذوب كردن مفتول لحيم

كاري. در اين اتصال لحيم ذوب مي شود و با كشش موئينگي فاصله بين سطح خارجي

انتهاي نري لوله يا فتينگ و سطح داخلي انتهاي مادگي لوله يا فتينگ را پر مي كند. اگر

دماي ذوب مفتول لحيم كاري زير 427درجه سانتيگراد ) 800درجه فارنهايت( باشد لحيم

كاري نرم و اگر دماي ذوب بالاتر باشد لحيم كاري سخت ناميده مي شود.

اواپراتور: تبخيركننده / اواپراتور

بازگرداني هوا : توزيع دوباره هواي برگشتي، كه قبلا” در فضا توزيع شده است.

بخاري اتاقي با دودكش: بخاري اتاقي با دودكش، كه با سوخت گاز، مايع يا جامد كار مي

كند و براي گرمايش مستقيم اتاقي كه در آن نصب شده است، بدون كانال كشي توزيع

هواي گرم، استفاده مي شود.

بخاري اتاقي بدون دودكش : بخاري اتاقي گازسوز، كه براي گرم كردن موضعي فضا به

كار مي رود، اين دستگاه به صورت تابشي و يا جابه جايي طبيعي هوا، يا با پروانه برقي، هوا

را گرم مي كند. اين دستگاه دودكش ندارد.

بست : تكيه گاه / بست

پلنوم : پلنوم قسمت بسته اي از ساختمان است كه به منظور جابجايي هوا طراحي شده و

بخشي از يك سيستم توزيع هوا را تشكيل مي دهد.

تبخيركننده / اواپراتور : قسمتي از سيستم كه در آن مبرد مايع تبخير مي شود و عمل

تبريد صورت مي گيرد.

تخليه هوا : عمل تخليه هوا از فضا و هدايت آن به خارج از ساختمان به طور طبيعي يا با

وسايل مكانيكي، بدون استفاده مجدد از آن.

تصفيه هوا : روشهايي براي كاهش ذرات داخل هوا، از قبيل ميكروارگانيسمها، ذرات معلق،

دود، گازها و غيره.

تعويض هوا يا تهويه: عمل ورود هوا به يك فضا و يا خروج هوا از آن، به طور طبيعي يا با

وسايل مكانيكي.

تكيهگاه )بست( : وسيله اي دائمي كه لوله را در حالت يا موقعيت معين نگاه مي دارد.

تنظيمكننده مكش: وسيله اي كه در دستگاه ، لوله رابط يا كلاهك تعادل دودكش نصب

ميشود و با وارد كردن مقداري هوا به داخل آن، مكش دودكش را بطور خودكار به ميزان

معيني ثابت نگاه مي دارد.

تنظيم مجدد خودكار : در صورتيكه شير اطمينان قطع سوخت مشعل ديگ، به علت يك

مشكل و با فرمان كنترل، بسته شود، فرايند راه اندازي مجدد آن بطور خودكار صورت گيرد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

مثلا در ديگهاي گروه Cو Dو Hشير قطع خودكار سوخت بايد با امكان تنظيم مجدد

خودكار باشد، كه از برنامه كنترل مشعل فرمان بگيرد.

تنظيم مجدد دستي : در صورتيكه مشعل ديگ، به علت يك مشكل و با فرمان كنترل،

خاموش شود فرايند راه اندازي مجدد آن بطور دستي صورت گيرد. مثلا در ديگهاي آب گرم

كنترل دماي حد بالا بايد با امكان تنظيم مجدد دستي باشد.

تهويه : تعويض هوا / تهويه.

تهويه طبيعي : جريان هوا به داخل يا به خارج از فضاهاي ساختمان، از راه دهانه هاي

بازشو از قبيل پنجره و در ، يا از طريق هواكش هاي غيرمكانيكي.

تهويه مكانيكي : جريان هوا به داخل يا به خارج فضاهاي ساختمان به كمك دستگاههاي

مكانيكي.

تهويه مطبوع : كنترل هم زمان دما، رطوبت و پاكيزگي هوا و توزيع مناسب آن، به منظور

تأمين شرايط موردنياز فضاي ساختمان.

چگالنده / كندانسور : يك مبدل گرمايي كه به منظور ميعان يك گاز مبرد، با گرفتن گاز

از آن ، طراحي شده باشد.

حائل : قطعه اي حائل محافظ از مواد نسوختني كه به منظور ايجاد فاصله هوايي بين مواد

سوختني با سطح گرم و دستگاهها و اجزاي تأسيسات گرمايي، قرار داده شود.

حداكثر فشار كار مجاز : حداكثر فشار كاري كه هر قطعه از اجزاي لوله كشي براي آن

طراحي و ساخته شده است و مجاز نيست در معرض فشاري بيش از آن قرار گيرد.

مبحث چهاردهم

14

حد پايين قابليت اشتعال : حداقل تراكم مبرد كه قابليت گسترش اشتعال در يك مخلوط

يكنواخت مبرد و هوا را داشته باشد.

حد مجاز مبرد در محيط كار : مقدار مجاز تراكم مبرد يا مواد شيميايي ديگر در هوا، كه

كارگران بطور مكرر، 8ساعت كار عادي در روز و 40ساعت كار در هفته در معرض آن قرار

داشته باشند و هيچ اثر زيان آوري ، با گواهي مركز بهداشتي مسئول، بر آنها نداشته باشد.

حلقه انبساط :تغييرامتدادلوله در يك صفحه با چهار زانو بهشكل ، به منظور جذب حركات

لوله، ناشي از تغيير دما و انقباض و انبساط.

خم انبساط: تغيير امتداد لوله در يك صفحه با يك زانو خم, به منظور جذب حركات لوله,

ناشي از تغيير دما و انقباض و انبساط.

در دسترس : دستگاههاي تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع، يا اجزاي آنها،

وقتي »در دسترس« اند كه دسترسي مستقيم باشد و نياز به باز كردن، برداشتن يا جابجا

كردن هيچ مانعي نباشد.

دريافتكننده مايع : مخزني براي دريافت و ذخيره مبرد مايع كه بطور دائمي توسط

لولههاي ورودي و خروجي به يك سيستم تبريد متصل باشد.

دستگاه : هر دستگاه مكانيكي كه با مصرف برق ، گاز )مايع يا گاز طبيعي(، سوخت مايع يا

جامد و هر نوع انرژي ديگري، به منظور استفاده در تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه

مطبوع، طراحي و ساخته شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

15

دستگاه با دماي پايين : هر دستگاه كه دماي كار گازهاي حاصل از سوخت مايع يا گاز در

آن، در نقطه ورود به دودكش، در شرايط كار عادي، حداكثر 538درجه سانتيگراد )1000

درجه فارنهايت( باشد.

دستگاه با دودكش : دستگاهي كه محصول احتراق آن، توسط دودكش ، مستقيما” به

هواي خارج از ساختمان منتقل شود.

دستگاه با محفظه احتراق بسته براي سوخت جامد: دستگاه گرمازا با محفظه احتراق

بسته براي سوخت جامد كه جزو خروجي دودكش، دريچه تغذيه سوخت جامد و دريچه

تنظيم هواي احتراق، هيچ بازشوي ديگري نداشته باشد.

دستگاه بدون دودكش: دستگاهي كه دودكش نداشته باشد و محصول احتراق آن

مستقيماً به هواي خارج از ساختمان منتقل نشود.

دستگاه تهويه مطبوع اتاقي : دستگاه تهويه مطبوع اتاقي يكپارچه اي كه شامل كليه

قطعات و لوازم براي خنك كردن )و با امكان گرم كردن( فضا به صورت مستقل طراحي و

ساخته شده باشد.

دستگاه گرمازاي برقي : دستگاهي كه با استفاده از انرژي برق به وسيله المنت حرارتي و

كمپرسور در پمپ گرمايي يا مشابه آنها براي گرم كردن فضاها، انرژي گرمايي توليد كند.

دستگاههاي گرم كننده و خنك كننده ويژه : هر دستگاه مكانيكي كه با مصرف هر نوع

انرژي )سوخت مايع ، گاز، جامد يا برق(، به منظور گرم كردن يا خنك كردن موضعي

فضاهاي ساختمان طراحي و ساخته شده باشد.

مبحث چهاردهم

16

دستگاههاي يكپارچه : دستگاههايي كه بهطور كامل در كارخانه ساخته ، نصب ، سوار و

آزمايش شده و به صورت يك واحد مستقل با همه قطعات و اجزاي متحرك و موتور

محرك، آماده نصب باشد.

دماي كار طراحي : حداكثر دماي مجاز كار كه سيستم لوله كشي براي آن طراحي شده

است.

دمپر : وسيله اي كه جريان هوا، مقدار آن يا محصول احتراق را با فرمان دستي يا خودكار،

تنظيم ميكند.

دمپر آتش : وسيله اي فلزي كه در محل عبور كانال هوا از يك منطقه آتش به منطقه

مجاور نصب مي شود و به هنگام آتش سوزي بطور خودكار بسته مي شود و مانع انتقال

آتش از يك منطقه به منطقه مجاور آن مي شود.

دمپر دود : وسيله اي كه به منظور جلوگيري از عبور هوا و دود طراحي مي شود و با

دريافت فرمان از حسگر به طور خودكار بسته مي شود.

دودكش القايي : قسمتي از دودكش كه گازهاي حاصل از احتراق را، با كمك يك بادزن،

در فشار استاتيك منفي )مكشي( به خارج منتقل مي كند.

دودكش با دماي پايين : دودكشي كه براي انتقال گازهاي حاصل از دستگاه با سوخت

مايع يا گاز، با دماي حداكثر 538درجه سانتيگراد ) 1000درجه فارنهايت( ، در شرايط

عادي كار دستگاه، طراحي و آزمايش شده باشد. اندازه گيري دما در نقطه خروج دود از

دستگاه صورت مي گيرد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

17

دودكش پيشساخته : دودكش پيش ساخته در كارخانه، شامل معبر انتقال دود، كه براي

نوع و كلاس معيني از دستگاه، با سوخت مايع يا گاز مشخصات آن از طرف مؤسسه با

صلاحيت گواهي شده و پلاك تأييد داشته باشد.

دودكش رانشي : قسمتي از دودكش كه گازهاي حاصل از احتراق را، با كمك يك بادزن،

در فشار استاتيك مثبت )رانشي( به خارج منتقل مي كند.

دودكش قائم : يك شافت قائم، يا تقريبا” قائم، شامل يك يا چند معبر عبور دود، براي

انتقال محصول احتراق يك يا چند دستگاه با سوخت مايع يا گاز به هواي خارج از

ساختمان.

دهانه بازشوي خارجي : پنجره ، در ، دريچه يا پنجره هاي سقفي، كه به هواي خارج از

ساختمان بازشو داشته باشد.

ديگ : يك دستگاه گرمازاي بسته كه براي تأسيسات گرمايي آب گرم يا بخار توليد

ميكند. فشار كار ديگ بخار كم فشاري برابر با (15 sig P) 103 Kpaيا كمتر و ديگ آب

گرم كم فشار (160 Psig) 1103 Kpaيا كمتر است. فشار كار ديگ بخار پرفشار بالاتر از

.( است160 Psig) 1103Kpa ( و ديگ آب گرم پرفشار بالاتر از15Psig) 103Kpa

ديگ خودكار : ديگي كه به كنترل هاي خودكار، از جمله كنترل هاي حد، به ترتيبي كه

در » ) (8-7-14لوازم كنترل و ايمني« آمده، مجهز باشد.

روز – درجه سرمايي: واحدي براساس اختلاف دما و زمان كه از آن در برآورد مصرف

انرژي سرمايي ساختمان استفاده مي شود. در هر روز، وقتي دماي متوسط بيشتر از يك

دماي مبنا )معمولا” 18/3درجه سانتيگراد = 65درجه فارنهايت( باشد مقدار روز درجه

مبحث چهاردهم

18

سرمايي برابر است با اختلاف دماي متوسط در آن روز و دماي مبنا. روز درجه سرمايي

سالانه ) (ADDCمجموعه روزدرجه ها در طول يك سال تقويمي است.

روز – درجه گرمايي : واحدي بر اساس اختلاف دما و زمان كه از آن در برآورد مصرف

انرژي گرمايي ساختمان استفاده مي شود. در هر روز ، وقتي دماي متوسط كمتر از يك

دماي مبنا )معمولا” 18/3درجه سانتيگراد = 65درجه فارنهايت( باشد مقدار روز درجه

گرمايي برابر است با اختلاف دماي متوسط در آن روز و دماي مبنا. روز درجه گرمايي

سالانه ) (ADDHمجموع روز درجه ها در طول يك سال تقويمي است.

ساختمان با درزهاي معمولي : ساختماني كه با مصالح معمولي ساخته شده باشد و

درزبندي جدارهاي خارجي آن امكان تعويض هواي طبيعي به ميزان

١ ٢

دفعه حجم فضا در

سرعت يا بيشتر را بدهد.

ساختمان با درزهاي هوابند : ساختماني كه جداره هاي خارجي آن، از قبيل درز درها و

پنجره ها، محل عبور لوله ها و كابلها و غيره با نوارهاي درزبندي يا وسايل ديگر، تا اندازه اي

حفاظت شده باشد كه تعويض هواي طبيعي كمتر از

١ ٢

دفعه حجم فضا در ساعت باشد.

سطح هود : سطح داخلي دهانه ورود هوا زير هود، در صورتي كه اين سطح افقي باشد. اگر

سطح زير هود افقي نباشد بايد تصوير آن بر صفحه افقي اندازه گيري شود.

سيستمهاي با احتمال بالا : سيستمهاي تبريد كه طراحي و عمل نصب اجزاي آنها به

ترتيبي باشد كه احتمال نشت مبرد، از اتصالها يا اجزاي معيوب آنها و ورود آن به فضاهاي

محل كار يا اقامت افراد )جز موتورخانه(، وجود داشته باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

19

سيستمهاي با احتمال پايين : سيستمهاي تبريد كه طراحي و عمل نصب اجزاي آنها به

ترتيبي باشد كه احتمال نشت مبرد، از هيچ اتصال يا اجزاي سيستم آنها و ورود آن به

فضاهاي محل كار يا اقامت افراد )جز موتورخانه( ، وجود نداشته باشد.

سيستم بسته : سيستم تبريد غيرمستقيمي كه در آن يك سيال ثانويه، كه با عمل تبريد

سرد يا گرم شده، با گردش در يك مدار بسته با تماس غيرمستقيم، هوا يا ماده ديگري را

بهطور غيرمستقيم سرد يا گرم كند.

سيستم بسته ولي مربوط به هواي آزاد : سيستم تبريد غيرمستقيمي كه در آن يك

سيال ثانويه، كه با عمل تبريد سرد يا گرم شده ، با گردش در يك مدار بسته، هوا يا ماده

ديگري را سرد يا گرم كند. در اين سيستم اواپوراتور يا كندانسور در يك مخزن باز به هواي

آزاد قرار مي گيرد.

سيستم پاششي باز : سيستمي كه در آن يك سيال ثانويه، كه با عمل تبريد سرد يا گرم

شده، با گردش در يك مدار باز و تماس مستقيم ، هوا ياماده ديگري را سرد يا گرم مي كند.

سيستم پاشش باز غيرمستقيم دومرحله اي : سيستم تبريد غيرمستقيمي كه در آن

يك سيال ثانويه، كه با عمل تبريد سرد يا گرم شده، با گردش در يك مدار بسته ، يك

سيال واسط را در يك مدار باز و تماس مستقيم با هوا يا ماده ديگري كه بايد سرد شود،

خنك مي كند.

سيستم تبريد غيرمستقيم : سيستمي كه در آن با گردش يك سيال ثانويه، كه با عمل

تبريد سرد يا گرم شده، هوا يا ماده ديگري بطور غيرمستقيم سرد يا گرم شود.

سيستم تبريد مستقيم: سيستمي كه اواپوراتور يا كندانسور آن با هوا يا ماده ديگري كه

بايد سرد يا گرم شود، در تماس مستقيم باشد.

مبحث چهاردهم

20

سيستم توزيع هوا : هر سيستمي از كانال كشي، پلنوم و هوارسان كه براي گردش هوا در

تمام يا قسمتي از فضاهاي ساختمان طراحي و نصب شده باشد.

سيستم غيرمستقيم بسته : سيستمي كه در آن هوا يا هر سيال سردشونده يا گرم

شونده ديگري با يك سردكننده ثانويه در يك مدار بسته ، تماس مستقيم دارد.

سيستم غيرمستقيم بسته ولي مربوط به هوا : سيستمي كه در آن هوا يا هر سيال

سردشونده يا گرم شونده ديگري با يك سردكننده ثانويه در يك مدار بسته، تماس دارد، با

اين تفاوت كه اواپراتور يا كندانسور در يك مخزن باز قرار دارد.

سيستم غيرمستقيم پاششي باز : سيستمي است كه در آن هوا يا سيال سردشونده يا

گرم شونده ديگري با يك سردكننده ثانويه باز تماس مستقيم دارد.

شمعك : شعله كوچكي كه براي روشن كردن مشعل اصلي ديگ به گاز مي رود.

شمعك دائمي : شمعكي كه در تمام طول مدتي كه ديگ مورد استفاده است، روشن باشد،

چه مشعل كار كند و چه كار نكند.

شمعك قطعشونده : شمعكي كه موقع روشن شدن مشعل اصلي، به مدت كوتاهي، روشن

مي شود ولي در زمان كار مشعل اصلي خاموش باقي مي ماند.

شمعك متناوب : شمعكي كه با مشعل اصلي روشن مي شود و در تمام طول مدت كار

مشعل اصلي روشن باقي مي ماند. اين شمعك با خاموش شدن مشعل خاموش ميشود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

21

شومينه ساختماني : نوعي بخاري ديواري كه با مصالح ساختماني نسوز شامل كوره يا

محفظه احتراق و دودكش ساخته مي شود و با سوخت جامد و يا گاز كار مي كند.

شومينه ساخته شده در كارخانه : نوعي بخاري تزئيني كه تمام يا قسمتي از قطعات آن

در كارخانه ساخته شده باشد و در محل كاربرد، بر اساس دستورالعمل كارخانه، نصب و يا

مونتاژ و نصب شود.

شير اطمينان فشار : شير حساس به فشار كه به وسيله يك فنر، يا وسيله ديگري، در

حالت عادي بسته و طوري طراحي شده باشد كه اگر فشار بيش از حد پيش بيني شده

بالاتر رود به طور خودكار باز كند و فشار را كاهش دهد.

شير اطمينان بخار : شير اطمينان ديگ بخار كه در فشاري كه براي آن تنظيم شده

كاملا” باز شود و بخار را برابر ظرفيت ديگ خارج كند. اين شير در حالت كار عادي ديگ با

فنر مخصوص در حالت بسته باقي مي ماند.

شير قطع خودكار گاز : شيري كه, در مشعل ديگهاي گازسوز مخصوص توليد و توزيع آب

گرم كننده، پس از دريافت فرمان ازوسيله قطع خودكار گاز، بسته مي شود و ورود گاز را به

مشعل قطع مي كند.

شير قطع سريع : شيري كه با يك حركت سريع دستي يا خودكار به طور كامل مي بندد.

شيري كه با گردش يك چهارم دور بسته مي شود )ربع گرد( نيز شير قطع سريع مي باشد.

ضريب انتشار شعله : مقدار عددي مربوط به آزمايش مواد و مصالح بر طبق استاندارد

E ٨ ANSI/ASTm

مبحث چهاردهم

22

ضريب گسترش دود : مقدار عددي مربوط به آزمايش مواد و مصالح بر طبق استاندارد

E ٨ ANSI/ASTM

طرف فشار بالا : قسمتي از يك سيستم تبريد كه در معرض فشار كندانسور باشد.

طرف فشار پايين : قسمتي از يك سيستم تبريد كه در معرض فشار اواپوراتور باشد.

غلاف تهويه شونده : غلاف فلزي در محل عبور دودكش قائم فلزي از بام، به منظور جدا

كردن سطح خارجي دودكش از مصالح سوختني و ايجاد فاصله براي جريان هوا بين سطح

خارجي دودكش و سطح داخلي غلاف.

فاصله مجاز : حداقل فاصله هوايي بين سطوح گرم دستگاههاي با سوخت جامد، مايع و

گاز يا لوازم و دستگاههاي تأسيسات گرمايي با سطوح اجزا و لوازم ديگر كه از مواد سوختني

باشد.

فاصله هوايي : فاصله هوايي بين مواد سوختني با سطوح گرم يا قطعات محافظ بطوري كه

جريان هوا در اين فاصله به صورت وزش امكانپذير باشد.

فشار طراحي مخزن : فشارطراحي مخزن عبارت است از حداكثر فشاروارده به ته آن ، در

حالتي كه مخزن و لوله هاي هواكش آن كاملا” از سوخت مايع پر شود. فشار طراحي برابر

است با عمق مخزن به اضافه ارتفاع لوله هواكش به اضافه افت فشار جريان سوخت مايع در

لوله هواكش.

فشار كار طراحي : حداكثر فشار مجاز ك ار كه سيستم لوله كشي براي آن طراحي شده

است.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

23

فضاي با حجم كافي : فضاي محل نصب دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز كه حجم كل

آن مساوي يا بيش از يك مترمكعب براي هر 177كيلوكالري در ساعت ) 50فوت مكعب

براي هر 1000بي تي يو در ساعت( باشد. حجم فضايي كه مستقيما” به محل دستگاه باز

باشد )بدون در و پنجره( ممكن است جزيي از حجم فضاي محل نصب دستگاه به حساب

آيد.

فضاي با حجم ناكافي : فضاي محل نصب دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز كه حجم آن

كمتر از يك مترمكعب براي هر 177كيلوكالري در ساعت ) 50فوت مكعب براي هر 1000

بي تي يو در ساعت( باشد.

فضاي با خطر: هر فضايي از ساختمان كه به علت وجودگازها و گرد و غبار قابل اشتعال،

الياف سوختني و ديگر مواد شديدا” سوختني، خطر آتش سوزي بالايي داشته باشد.

فضاي بهطور غيرعادي درزبند : ساختماني كه ديوارها و سقف آن در برابر نفوذ رطوبت

مقاوم باشد و همه درزهاي درها و پنجره هاي آن با نوارهاي درزبند مسدود شده باشد،

بهطوريكه ميزان نفوذ رطوبت به داخل آن از يك پرم ) 57نانوگرم بر ثانيه بر مترمربع براي

يك پاسكال اختلاف فشار( بيشتر نباشد.

فيلتر روغن : وسيله اي كه ، در صورت لزوم، در داخل هود آشپزخانه نصب مي شود و

ذرات روغن و چربي را از هواي گرم ، بخار آب ، دود و غيره، كه از دستگاههاي پخت به

داخل هود مي رسد، قبل از ورود به كانال تخليه ، جدا مي كند.

فيوز : وسيله ايمني كه طوري طراحي شده است تا در دماي معيني ذوب شود و دو قطعه

را از هم جدا كند ، يا دمپري را رها كند.

مبحث چهاردهم

24

قابل دسترسي : دستگاههاي تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع يا اجزاي لوله

كشي و كانال كشي ، وقتي »قابل دسترسي«اند كه براي دسترسي، باز كردن يك دريچه يا

برداشتن مانعي لازم باشد.

قطعات محافظ : هر نوع قطعات و اجزاي محافظ ، ساخته شده از مواد نسوختني، كه به

منظور كاهش فاصله مجاز بين مواد سوختني وسطوح گرم دستگاهها و اجزاي تأسيسات

گرمايي، قرار داده شوند.

قطعه انبساط : وسيله اي براي جذب حركات لوله، ناشي از تغيير دما و انقباض و انبساط.

كاربري : نوع اشغال و تصرف هر فضاي ساختمان توسط انسان.

كاربري گروه : A

– فضاي اجتماعات با داشتن سن و جمعيت 1000نفر يا بيشتر )(Division١

– فضاي اجتماعات با داشتن سن و جمعيت كمتر از 1000نفر )(Division٢

– فضاي اجتماعات بدون سن و جمعيت 200نفر يا بيشتر )آموزشي( )(Division ٢,١

– فضاي اجتماعات بدون سن و جمعيت كمتر از 200نفر )آموزشي( )(Division ٣

– استاديوم با پارك تفريحي ) (Division

كاربري گروه : E

– ساختمان آموزشي تا پايان دبيرستان و بيش از 50نفر و بيش از 12ساعت كار در هفته

يا 4ساعت در روز )(Division١

– ساختمان آموزشي تا پايان دبيرستان و كمتر از 50نفر و بيش از 12ساعت كار در هفته

يا 4ساعت در روز )(Division ٢

– كودكستان بيش از 6كودك )(Division٣

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

25

كاربري گروه I

– كودكستان تمام وقت زير 6سال و بيش از 5نفر، بيمارستان، خانه بهداشت، خانه

سالمندان بيش از 5نفر با برانكار و ساختمانهاي مشابه )(Division١

– خانه سالمندان بيش از 5نفر و روي پاي خود، خانه كودكان بالاي 6سال )(Division ٢

– بيمارستان روا ني، خانه بيماران رواني و ساختمانهاي مشابه )(Dividion٣

كانال : مجرايي براي هدايت هواي رفت، برگشت يا تخليه .

كانال قائم : كانالي كه به طور قائم، يك طبقه يا بيشتر ، ادامه يابد.

كانوپي : كلاهك هود كه روي دستگاه پخت و پز قرار مي گيرد.

كلاهك تعادل : وسيله اي كه روي لوله رابط دودكش يا در محل خروج از دستگاه گازسوز،

به منظورهاي زير نصب مي شود.

– در صورت نبودمكش، مسدود بودن دودكش يا پس زدن دود، خروج دود از دهانه باز آن

امكانپذير مي شود.

– در صورت مكش اضافي دودكش، مقداري هواي اضافي به داخل دودكش وارد مي كند و

ضمن رقيق كردن آن، جريان دود را در داخل دودكش متعادل مي سازد.

كنترل اطمينان خودكار قطع گاز : وسيله اي كه در صورت روشن نشدن مشعل دستگاه،

گاز ورودي به شعله اصلي يا شعله اصلي مشعل و شمعك هر دو را قطع مي كند.

كنترل اطمينان شمعك : وسيله اي كه در صورت از كار افتادن شمعك يا هر وسيله

روشنكننده ديگر مشعل اصلي، و در صورت قطع شعله ) (Flame Failureمشعل اصلي ،

ورود سوخت را به مشعل اصلي به طور خودكار ميبندد.

مبحث چهاردهم

26

كنترل اطمينان وجود حداقل اكسيژن : وسيله اي كه با كم شدن اكسيژن فضاي

محل نصب دستگاه از مقدار تعيين شده، به طور خودكار گاز ورودي به شمعك و شعله

اصلي مشعل دستگاه گازسوز را قطع ميكند.

كنترل اطمينان وجود شعله : وسيله اي كه در صورت روشن نشدن مشعل دستگاه يا از

بين رفتن شعله اصلي، ورود سوخت به شعله اصلي مشعل، ياشعله اصلي مشعل و شمعك

آن هر دو راقطع مي كند.

كنترل حد دماي بالا: وسيله اي حساس به تغييرات دما، كه وقتي دماي نقطه موردنظر از

حد پيش بيني شده بالاتر رود ، به طور خودكار راه ورود سوخت به مشعل را مي بندد.

كندانسور : چگالنده / كندانسور

كوره بسته : دستگاه گرم كننده هوا، با سوخت مايع يا گاز، محصور در اتاقك مخصوص

خود، كه هواي موردنياز براي احتراق را مستقيما” از خارج دريافت مي كند.

كوره هواي گرم : دستگاه گرم كننده كاملا مستقل كه براي فرستادن هواي گرم به

فضاهايي از ساختمان طراحي شده باشد.

كولر آبي : دستگاه خنك كننده اي كه گرماي محسوس هوا را با تبخير آب در مسير آن

كاهش مي دهد.

لحيمكاري سخت : روشي در اتصال لحيمي موئينگي، كه در آن دماي ذوب مفتول لحيم

كاري بيشتر از 427درجه سانتيگراد ) 800درجه فارنهايت( است.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

27

لرزهگير لولهاي : قطعه اي لوله اي شكل و قابل انعطاف كه بين دو قطعه لوله يا فتينگ

نصب مي شود و مانع از انتقال ارتعاشات دستگاه مي شود.

لوله رابط دودكش : لوله اي كه گازهاي حاصل از احتراق را ، از يك دستگاه با سوخت

مايع يا گاز، به دودكش قائم منتقل كند. اين قسمت از دودكش معمولا” نسبت به سطح

افقي شيبدار است.

مبرد احيا شده : مبردي كه براي رسيدن به مشخصات يك مبرد تازه، از هر طريق از

جمله تقطير، باز توليد شده باشد. مشخصات اين مبرد با آناليز شيميايي بايد تأييد شود.

احياء مبرد معمولا از طريق انجام فرآيندهايي امكانپذير است كه به كمك باز توليد صنعتي

و در كارخانه انجام شود.

مبرد بازيافتي : مبردي كه در هر شرايط ، بدون نياز به آزمايش يا هرگونه فرآيندي ، از

يك سيستم تبريد خارج شود.

مبرد تصفيهشده : مبردي كه با جدا كردن روغن و گازهاي غيرقابل تقطير و از طريق

عبور يك يا چند مرحله اي از فيلترهاي مناسب )مانند قطعاتي از فيلتر قابل تعويض و

خشك كن( و كاهش مقدار رطوبت، مواد اسيدي و ذرات خارجي تصفيه شده باشد. اين

تصفيه معمولا در محل كارگاه يا در يك تعميرگاه محلي صورت مي گيرد.

مبردهاي گروه A

از نظر سمي بودن، مبردهايي كه اگر مقدار تراكم آنها در هوا، بر پايه ) (TLV-TWAبرابر با

كمتر از 400 ppmباشد، هيچ اثر سمي قابل تشخيصي نداشته باشند.

مبحث چهاردهم

28

مبردهاي گروه B

از نظر سمي بودن، مبردهايي كه اگر مقدار تراكم آنها در هوا، بر پايه )، (TLV-TWAكمتر

از 400 ppmباشد، اثر مسموميت قابل تشخيصي بر افراد داشته باشد.

مبردهاي گروه 1

از نظر قابليت اشتعال، مبردهايي كه در هنگام آزمايش در هوا، در فشار 101كيلوپاسكال

) 14/7پوند بر اينچ مربع مطلق( ، دماي 21درجه سانتيگراد ) 70درجه فارنهايت( ،

گسترش شعله رانشان نمي دهند.

مبردهاي گروه 2

از نظر اشتعال، مبردهايي كه حداقل تراكم اشتعال ) ،(LFLبيش از 0/1كيلوگرم بر

مترمكعب ) 0/00625پوند بر فوت مكعب( در دماي 21درجه سانتيگراد ) 70درجه

فارنهايت( و فشار 101كيلوپاسكال ) 14/7پوند بر اينچ مربع مطلق( ، گرماي ناشي از

احتراق كمتر از 19000كيلو ژول بر كيلوگرم ) 8174بي تي يو بر پوند( داشته باشند.

مبردهاي گروه 3

از نظر قابليت اشتعال ، مبردهايي كه حداقل تراكم اشتعال ) ، (LFLكمتر يا برابر 0/1

كيلوگرم بر مترمكعب ) 0/00625پوند بر فوت مكعب( در دماي 21درجه سانتيگراد )70

درجه فارنهايت( و فشار 101كيلوپاسكال ) 14/7پوند بر اينچ مربع مطلق(، گرماي ناشي از

احتراق برابر يا بيشتر از 19000كيلوژول به كيلوگرم ) 8174بي تي يو بر پوند( داشته

باشند.

مخزن با فشار جو : مخزن سوخت مايعي كه براي فشار جو طراحي شده و يا هواي آزاد

خارج در ارتباط باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

29

مخزن تحت فشار : مخزن بسته اي كه براي نگهداري مايع، گاز يا مخلوط آنها، در فشار

معيني طراحي شده باشد.

مخزن تغذيه : مخزن سوخت مايعي كه مستقيما, يا به كمك پمپ ، به مشعل دستگاه

متصل باشد و آن را تغذيه كند.

مخزن تغذيه ثقلي : مخزن تغذيه اي كه سوخت مايع به طول ثقلي و مستقيما” از آن به

مشعل دستگاه برسد.

مخزن ذخيره : مخزن سوخت مايع جداگانه كه مستقيما” به مشعل دستگاه متصل نباشد.

مخزن روزانه : مخزن تغذيه سوخت مايعي ، با گنجايش حداكثر 240ليتر ) 60گالن

آمريكايي(، كه براي نصب بين مخزن ذخيره اصلي و مشعل دستگاه طراحي شده باشد و

مخزن ذخيره اصلي را از مشعل دستگاه جدا كند.

مشعل: وسيله اي براي انتقال نهايي سوخت مايع يا گاز، همراه با هوا، به اتاق اشتعال ديگ،

يا هر دستگاه ديگر، كه سوخت مايع يا گاز مصرف ميكند بهمنظور ايجاد اشتعال و كنترل

آن.

معبر قائم دود : معبري كه در داخل يك شافت قائم قرار مي گيرد و محصول احتراق را به

هواي خارج از ساختمان منتقل مي كند.

مكش : اختلاف فشار موجود بين هواي خارج و دستگاه با سوخت مايع يا گاز، كه سبب

جريان بهم پيوسته هوا و گازهاي حاصل از احتراق، در داخل معبر بين دستگاه و هواي

خارج مي شود.

مبحث چهاردهم

30

مكش القايي : مكشي كه توسط يك بادزن، نصب شده بين دستگاه با سوخت مايع يا گاز

و انتهاي دودكش ايجاد شود.

مكش طبيعي : مكشي كه بر اثر ارتفاع دودكش و اختلاف دماي هواي خارج و گاز حاصل

از احتراق پديد آيد.

منطقه آتش : قسمتي از فضاهاي داخل ساختمان، كه از همه طرف )ديوارها، درها، سقف،

كف( با جداره هاي مقاوم در برابر آتش، براي زمان معيني، محدود شده و از فضاهاي مجاور

جدا شده باشد.

مواد سوختني : موادي كه از چوب، كاغذ فشرده، الياف گياهي، پلاستيك و ديگر مواد

مشابه ساخته شده يا از اين مواد رو كش شده باشد، اين مواد چه در مقابل شعله ور شدن

مقاوم باشند يا نباشند چه پوشش ديگري داشته يا نداشته باشند، به هر حال در تماس با

شعله آتش خواهند گرفت و خواهند سوخت .

مواد نسوختني : موادي كه غير از »مواد سوختني« باشند. مواد »نسوختني« با مواد

»نسوز« تفاوت دارند.

موتورخانه : اتاقي كه در آن سيستمهاي تبريد يا اجزاي آن قرار گرفته و در آن الزامات

ايمني رعايت شده باشد.

مورد تأييد : مورد تأييد مسئوول امور ساختمان در شهرداري، يا هر مقام قانوني ديگر .

مهار : وسيله اي براي ثابت نگهداشتن لوله در يك نقطه، از نظر موقعيت، امتداد و جهت،

در شرايط دما و بار وارد به آن .

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

31

نفوذ هوا به داخل : نفوذ هواي خارج به داخل ساختمان، از راه درزهاي پنجره ها، درها و

هر شكاف ديگري در ديوار، كف يا سقف ساختمان.

وسيله قطع خودكار گاز : وسيله اي كه, در صورت بالاتر رفتن دماي آب گرم در يك

سيستم توليد و توزيع آب گرم كننده، از حد دماي پيش بيني شده، با عمل آن شير قطع

خودكار گاز بسته مي شود.

هوا : هوايي كه به منظور احتراق ، تعويض، كنترل دما، رطوبت و پاكيزگي و غيره بطور

طبيعي يا مكانيكي در فضاهاي ساختمان جريان مي يابد.

هواي احتراق : هواي لازم براي آنكه احتراق در يك دستگاه با سوخت جامد، مايع يا گاز ،

بهطور درست و مطمئن و با رعايت الزام ايمني انجام گيرد.

هواي استاندارد : هواي با دماي 21درجه سانتيگراد ) 70درجه فارنهايت( و فشار 101/3

كيلوپاسكال ) 29/92اينچ جيوه( را مي نامند.

هواي بازگرداني شده : هوايي كه از يك فضاي تهويه مطبوع شده به منظور استفاده

دوباره به عنوان هواي رفت برگردانده مي شود.

هواي برگشت : هوايي كه از يك فضاي تهويه مطبوع شده بر مي گردد و بازگرداني يا

تخليه مي شود.

هواي بيرون – تازه : ورود هواي بيرون به داخل فضاهاي ساختمان ، كه قبلا در داخل

ساختمان گردش نكرده باشد.

مبحث چهاردهم

32

هواي تخليه : هوايي كه از يك فضا برگردانده مي شود و ديگر مورد استفاده قرار نمي

گيرد.

هواي دريافتي از بيرون : هوايي كه براي جبران هواي تخليه شده از بيرون به داخل

ساختمان وارد مي شود.

هواي رفت : هوايي كه به هر فضا، يا مجموعه اي از فضاهاي ساختمان، به منظور تعويض

هوا، كنترل دما، رطوبت ، پاكيزگي و غيره فرستاده مي شود.

هواي مطبوع : آن قسمت از هواي ورودي به فضا از خارج، به اضافه هواي بازگرداني شده،

كه به منظور تأمين شرايط مطلوب هوا در فضاي معين بهبود كيفيت يافته است.

هود : نوعي وسيله دريافت كننده هوا كه به يك سيستم تخليه مكانيكي متصل است و به

منظور جمع آوري و رفع هواي گرم ، بخار آب، دود، بود، چربي و گازهاي ديگر ناشي از

احتراق، در بالا يا نزديك دستگاههاي پخت يا هر دستگاه ديگري كه از اين نوع گازها را از

خود متصاعد مي كند، نصب مي شود.

هود نوع I

هود آشپزخانه مخصوص جمع آوري و دفع بخار آب، گرما، بو ، روغن و دود.

هود نوع II

هود عمومي آشپزخانه براي جمع آوري و دفع بخار آب، گرما ، بود و مانند آنها .

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

33

3-14مقررات كلي

1-3-14كليات

1-1-3-14طراحي ، نصب و بازرسي دستگاههاي مختلف در تأسيسات گرمايي، تعويض

هوا و تهويه مطبوع ساختمان، كه حدود و دامنه آن در ) (1-1-14تعريف شده است، بايد

بر طبق الزامات مندرج در اين فصل از مقررات ملي ساختمان انجام شود.

2-1-3-14طرح و نصب تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع در ساختمان بايد

با رعايت صرفه جويي در مصرف انرژي، طبق الزامات مندرج در »مبحث نوزدهم- صرفه

جويي در مصرف انرژي« صورت گيرد.

3-1-3-14تغذيه برق، سيم كشي، كنترل و اتصال برق به دستگاههايي كه الزامات طرح

و نصب آنها در اين مبحث مقرر شده است، بايد با رعايت الزامات مندرج در »مبحث

سيزدهم – تأسيسات الكتريكي« انجام گيرد.

4-1-3-14تغذيه آب و تخليه فاضلاب، لوله كشي و اتصال لولهء آب و فاضلاب به

دستگاههايي كه الزامات طرح و نصب آنها در اين مبحث مقرر شده است، بايد با رعايت

الزامات مندرج در »مبحث شانزدهم – تأسيسات بهداشتي« انجام گيرد.

5-1-3-14دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز بايد بر اساس سوختي كه با آن تغذيه مي

شوند و براي ارتفاع محل نصب از سطح دريا، طراحي و آزمايش شده باشند.

مبحث چهاردهم

34

الف( در صورت تغيير نوع سوخت بايد تغييرات لازم، بر طبق توصيه هاي سازنده، در

دستگاه به عمل آيد و مورد تأييد قرار گيرد.

ب ( مقدار سوخت ورودي به دستگاه نبايد بيشتر يا كمتر از آن چه براي ارتفاع محل نصب

دستگاه تعيين شده باشد.

6-1-3-14ار دستگاه با لرزه گير نصب مي شود، دستگاه و تكيه گاه آن، بايد با استفاده از

قطعات مهاركننده، در محل نصب كاملا” مستقر و مستحكم گردد.

7-1-3-14در صورتي تعويض اجزاي معيوب آسيب ديده لازم شود، اجزاي جديد و

جايگزين بايد همان مشخصات تأييد شده اجزاي اوليه را داشته باشند.

8-1-3-14اگر دستگاه در جايي نصب مي شود كه در معرض خطر سيل باشد، دستگاه

بايد در ارتفاعي بالاتر از خط تراز احتمالي سيل نصب شود، يا به ترتيبي حفاظت شود كه

در زمان سيل احتمالي، آب نتواند به داخل دستگاهها، كانالهاي هوا، پلنوم و ديگر اجزاي آن

وارد و در آن جمع شود.

9-1-3-14در صورتي كه دستگاه در محل زلزله خيز نصب مي شود، تكيه گاه دستگاه

بايد با رعايت الزامات مندرج در »مبحث ششم – بارهاي وارده« طراحي و نصب شود.

2-3-14پلاكگذاري

1-2-3-14گواهي آزمايش

الف( دستگاههايي كه در تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع به كار مي روند،

بايد داراي پلاك مشخصات، كه به تأييد يك مؤسسهء معتبر رسيده است باشد.

ب ( مؤسسه اي كه پلاك مشخصات را گواهي مي كند، بايد نمونه اي از آن دستگاه را، برابر

الزامات يكي از استانداردهاي مورد تأييد ، آزمايش كند.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

35

) (1مؤسسه گواهي كننده بايد مدارك مربوط به روند آزمايش را تهيه و نگهداري كند.

) (2مدارك بايد شامل جزئيات لازم براي مطابقت آن با الزامات مندرج در استاندارد مربوطه،

در مورد آزمايش دستگاه باشد.

2-2-3-14مؤسسه گواهي كننده :

الف( مؤسسه گواهيكننده بايد شخصيت حقوقي داشته و داراي صلاحيت لازم براي

آزمايش دستگاه مورد نظر باشد.

ب ( مؤسسه گواهيكننده بايد به همه ابزار و تجهيزات لازم براي آزمايش دستگاه موردنظر

مجهز باشد.

پ ( مؤسسه گواهيكننده بايد نيروي انساني كار آزموده و باتجربه، كه براي انجام عمليات

آزمايش و ارزيابي آن آموزش ديده باشد، در استخدام داشته باشد.

3-2-3-14پلاك دستگاه

الف( پلاك مشخصات دستگاه بايد از نوع فلزي يا انواع بادوام ديگر باشد و در كارخانه

سازنده، بهطور دائمي به دستگاه متصل شود. روي پلاك بايد مشخصات دستگاه با حروف

خوانا، بهطور برجسته يا مهر پاك نشدني، نقش شده باشد.

ب ( روي پلاك دستگاه بايد حداقل نام يا علامت تجاري سازنده، مدل، شماره سري،

علامت يا مهر مؤسسه گواهي كننده نقش شده باشد.

پ ( علاوه بر آن چه در بند )» (3-2-3-14ب« مقرر شده، روي پلاك دستگاه نكات زير

هم بايد درج شده باشد:

) (1دستگاههاي الكتريكي: اطلاعات مربوط به ولت، آمپر و فاز، اطلاعات مربوط به اجزاي

الكتريكي دستگاه مانند ولت، آمپر، وات و فاز، مقدار گرماي خروجي بر حسب وات، فاصله

هاي لازم براي دسترسي و حفاظت .

) (2دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز : نوع سوختي كه براي مصرف در دستگاه تأييد شده،

ظرفيت گرمايي دستگاه بر حسب وات، فاصله هاي لازم براي دسترسي و حفاظت .

مبحث چهاردهم

36

) (3ماشين مبرد جذبي : نوع و مقدار انرژي گرمايي مصرفي، حداقل مصرف انرژي در

دستگاههايي كه كاهش چندمرحله اي يا تدريجي با كنترل خودكار دارند، نوع سوخت،

ظرفيت سرمايي دستگاه، فاصله هاي لازم براي دسترسي و حفاظت.

3-3-14حفاظت ساختمان

1-3-3-14لوله كشي، كانال كشي و نصب دستگاههاي تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و

تهويه مطبوع در داخل ساختمان بايد به ترتيبي انجام گيرد كه به اجزاي ساختمان، از نظر

ايستايي و نيز از نظر جدارهاي مناطق آتش، آسيب نرساند.

2-3-3-14در صورتي كه ايجاد شكاف، برش، سوراخ در ديوارها، سقف يا كف فضايي از

ساختمان، كه به يك منطقه آتش براي درجه معيني از مقاومت در برابر آتش مشخص

شده، لازم شود انجام اين كار بايد با رعايت الزامات مندرج در »مبحث سوم – حفاظت

ساختمانها در برابر حريق« صورت گيرد.

3-3-3-14ايجاد سوراخ، شكاف يا برش در تيرها، ستونها و ديگر اجزاي باربر سازه

ساختمان، به منظور عبور لوله يا ديگر اجزاي تأسيساتي ، مجاز نيست، مگر آنكه در طراحي

سازه ساختمان پيش بيني شده باشد.

4-3-14محل دستگاهها

1-4-3-14دستگاههاي مكانيكي تأسيسات گرمايي، تعويض هوا وتهويه مطبوع بايد در

فضاهايي با شرايط مندرج در اين فصل نصب شوند.

2-4-3-14دستگاههاي مكانيكي نبايد در فضاهاي با خطر نصب شوند.

3-4-3-14دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز نبايد در فضاهاي زير نصب شوند، يا هواي

احتراق را از اين فضاها دريافت كنند: اتاق خواب، حمام، توالت، انباري ساختمان.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

37

الف( رعايت محدوديتهاي مندرج در بند ) (3-4-3-14در موارد زير لازم نيست :

(1بخاري يا آبگرمكن با سوخت مايع يا گاز، كه همه هواي احتراق را مستقيما از خارج

دريافت كند.

(2بخاري يا آبگرمكن گازي، با دودكش مستقيم به خارج كه هواي احتراق را از محل نصب

بگيرد و اتاق محل نصب بطور غيرعادي درز بند يا كاملا” بسته نباشد.

(3بخاري، آبگرمكن يا شومينه با سوخت جامد، كه اتاق محل نصب بطور غيرعادي درزبند

يا كاملاً بسته نباشد.

(4بخاري يا آبگرمكن با سوخت مايع يا گاز كه هواي احتراق را از محل نصب بگيرد و در

اتاق محل نصب دريچه اي، با دمپر خود بسته شو، به خارج داشته باشد.

4-4-3-14دستگاههاي تأسيسات مكانيكي نبايد در جايي نصب شوند كه در معرض

ضربات مكانيكي و فيزيكي قرار داشته باشد. در چنين حالتي بايد حفاظ هايي به منظور

جلوگيري از آسيب ديدن دستگاه پيش بيني شود.

5-4-3-14حجم اتاقي كه دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز )جز ديگ آبگرم يا بخار(

در آن نصب مي شود، بايد دست كم 12برابر حجم دستگاه باشد.

6-4-3-14حجم اتاقي كه ديگ آبگرم يا بخار در آن نصب مي شود، بايد دست كم 16

برابر حجم ديگ باشد.

7-4-3-14اتاقي كه در آن دستگاههاي مكانيكي نصب مي شود، بايد روشنايي دائمي

داشته باشد. كليد چراغ اين اتاق بايد به محل ورود به اتاق و نيز به محل دسترسي به

دستگاه نزديك باشد.

مبحث چهاردهم

38

5-3-14نصب دستگاهها

1-5-3-14كليات

الف ( دستگاههايي كه براي نصب در وضعيت ثابت طراحي شده باشند، بايد در محل خود به

طور پايدار و مطمئن بسته و مهار شوند و براي مقابله در برابر بارهاي قائم و افقي، در

محدوده مجاز، تكيهگاههايي طراحي و ساخته شود.

ب ( براي حفاظت كاركنان بايد قسمتهاي متحرك دستگاه، مانند چرخ طيار، هواکش، پولي،

تسمه و ديگر اجزاي مشابه، با حفاظ فلزي مقاوم و مناسب، پوشانده شود.

پ ( سطوح گرم كننده در فضاهاي داخلي ساختمان، كه محل سكونت، اقامت يا كار انسان

باشد، بايد در برابر احتمال سوختگي غيرارادي حفاظت شود.

) (1اگر دماي اين سطوح بيش از 90درجه سانتيگراد باشد، بايد با قراردادن حفاظهايي

مانع تماس مستقيم اين سطوح با بدن اشخاص شد.

2-5-3-14نصب دستگاههاي تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع بايد طبق

دستورالعملهاي كارخانه سازنده و الزامات مقرر در اين قسمت از مقررات صورت گيرد.

الف ( دستورالعمل كارخانه سازنده بايد، به هنگام بازرسي، در محل موجود باشد.

ب ( اگر دستگاه روي كف نصب مي شود، بايد يك فونداسيون به ارتفاع دست كم 8

سانتيمتر، زير آن قرار گيرد.

پ ( اگر در دستورالعمل سازنده، نصب روي كف سوختني مجاز اعلام شده باشد، اين امر

بايد مورد تأييد قرار گيرد.

ت ( اگر در دستورالعمل سازنده، نصب روي فونداسيون سوختني كف سوختني مجاز اعلام

شده باشد، اين فونداسيون بايد از هر طرف دست كم 30سانتيمتر بعد از دستگاه ادامه يابد.

فونداسيون نسوختي در سمتي كه مشعل دستگاه قرار دارد، بايد دست كم 90سانتيمتر بعد

از دستگاه ادامه يابد.

ث ( اگر دستگاه به به سقف آويخته مي شود، فاصله زير دستگاه تا كف نبايد كمتر از 15

سانتيمتر باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

39

3-5-3-14نصب در فضاي با خطر

الف( در فضاهاي با خطر، گاراژ عمومي و خصوص، تعميرگاهها و پاركينگها، نصب

دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز بايد به ترتيبي باشد كه وسيله احتراق دستگاه دست كم

45سانتيمتر بالاتر از كف، و در صورتي كه سازنده ارتفاع بيشتري را توصيه كرده باشد، در

آن ارتفاع نصب شود.

ب ( نصب اين دستگاهها در فضايي كه محل حمل و نقل يا استفاده از مواد سوختني، قابل

اشتعال يا قابل انفجار باشد، مجاز نيست .

پ ( اگر دستگاه با سوخت مايع يا گاز در گاراژ عمومي ، تعميرگاهها و پاركينگها و ديگر

فضاهايي نصب شود كه محل عبور مكرر خودروها باشد، دستگاه بايد پشت ديوارهء حائلي با

فاصله دورتر و ارتفاعي بالاتر از مسير خودروها قرار گيرد تا از ضربات فيزيكي حفاظت شود.

) (1در چنين فضاهايي اگر دستگاه در ارتفاع نصب مي شود. بايد زير دستگاه دست كم

240سانتيمتر بالاتر از كف قرار گيرد. اگر خودرو از زير دستگاه عبور مي كند و ارتفاع آن

بيش از 180سانتيمتر است دستگاه بايد طوري نصب شود كه زير آن دست كم 60

سانتيمتر بالاتر از روي خودرو باشد.

ت ( اگر دستگاه با سوخت مايع يا گاز در گاراژ خصوصي نصب مي شود، بايد در ارتفاع

دست كم 180سانتيمتر بالاتر از كف قرار گيرد.

4-5-3-14نصب در ارتفاع

الف ( اگر دستگاه روي بام و با فاصله كمتر از 3متر از لبه بام، يا روي سطح ديگري كه

بيش از 75سانتيمتر از زمين اطراف ارتفاع داشته باشد، نصب شود، بايد فضاي سرويس

اطراف دستگاه با نردهء حانل حفاظت شود.

) (1ارتفاع نرده محافظ، نسبت به تراز محل نصب آن، بايد دست كم 100سانتيمتر باشد.

) (2نرده محافظ بايد طوري ساخته شود كه اندازه هاي سطوح باز آن كمتر از 40سانتيمتر

باشد.

) (3نرده محافظ بايد در برابر بارهاي وارده مقاوم باشد.

مبحث چهاردهم

40

5-5-3-14نصب در خارج ساختمان

الف ( اگر دستگاه در خارج از ساختمان نصب مي شود، بايد براي نصب در هواي آزاد

آزمايش و تأييد شده باشد.

6-3-14فضاهاي دسترسي

1-6-3-14دستگاههاي مكانيكي، از جمله دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز، بايد پس از

نصب قابل دسترسي باشند، به طوري كه بازرسي، سرويس، تعمير يا تعويض آنها، بدون

برداشتن يا تخريب اجزاي دائمي ساختمان، امكان پذير باشد. كنترلهاي خودكار، لوازم

اندازهگيري مانند دماسنج، فشارسنج و غيره, مشعل دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز،

فيلتر، دمنده يا مكنده هوا و موتورهاي محرك اين دستگاهها بايد پس از نصب، به آساني

قابل دسترسي باشند.

الف( به هنگام نصب دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز، حداقل فاصله دستگاه از مواد

سوختني كه دستگاه براي آن آزمايش شده و توسط سازنده اعلام شده است، بايد رعايت

شود.

2-6-3-14نصب در اتاق

الف( اتاقي كه دستگاههاي مكانيكي، از جمله دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز در آن

نصب مي شود، بايد معبر بدون مانع و در ورودي داشته باشد كه اندازه پهناي آن

دست كم 100و ارتفاع آن دست كم 200سانتيمتر باشد.

) (1در صورت لزوم، معبر بدون مانع و اندازه در ورودي آن بايد طوري انتخاب شود كه عبور

بزرگترين قطعه دستگاه از آن به سهولت امكانپذير باشد.

3-6-3-14نصب در فضاهاي زيرزمين

الف ( اگر دستگاه در فضاي زيرزمين نصب مي شود، بايد مسير بدون مانع، و دريچه اي

مناسب براي عبور بزرگترين قطعه دستگاه از آن، پيش بيني شود. اندازه دريچه نبايد از

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

41

75×75سانتيمتر كمتر و طول مستقيم معبر بدون مانع، از دريچه تا دستگاه، نبايد بيش از

6متر باشد.

) (1در جلو دستگاه و سمت سرويس آن بايد سطحي دست كم برابر 75*75سانتيمتر

وجود داشته باشد.

ب ( اگر در كف زيرزمين گودالي با عمق بيش از 30سانتيمتر براي استقرار دستگاه ايجاد

مي شود، ديواره اين گودال بايد از هر طرف دست كم 30سانتيمتر و با جلو دستگاه دست

كم 75سانتيمتر فاصله داشته باشد. ديوارهء اطراف گودال بايد با بتن يا مصالح ساختماني

مقاوم ديگر، دست كم تا ارتفاع 10سانتيمتر بالاتر از تراز سطح اطراف گودال، حفاظت

شود.

پ ( در مناطقي كه احتمال سيلاب بيش از 10سانتيمتر بالاي كف گودال وجود داشته

باشد، بايد كف گودال از زير دستگاه دست كم 30سانتيمتر پايين تر باشد.

4-6-3-14نصب دستگاه روي بام

الف( اگر دستگاه روي بام، يا اسكلتي بيش از 4/8متر ارتفاع نصب مي شود، بايد در اطراف

آن فضاي سرويس، برابر دستورالعمل كارخانهء سازنده و مورد تأييد، پيش بيني شود. بايد

راه دسترسي دائمي و مطمئن در تراز سطح بام اطراف يا تراز سطح محوطه تا تراز سطح

فضاي سرويس دستگاه، پيش بيني شود.

) (1راه دسترسي نبايد مستلزم بالا رفتن از موانعي به ارتفاع بيش از 75سانتيمتر يا راه

رفتن روي بام شيبداري با شيب بيش از 33درصد باشد.

ب ( اگر دستگاه روي بام شيبداري، با شيب بيش از 25درصد، نصب مي شود به طوري كه

لبهء بام شيب دار بيش از 75سانتيمتر از تراز سطح محوطه بالاتر باشد، بايد اطراف دستگاه

سكوي ترازي، به اندازه هاي توصيه شده در دستورالعمل سازنده و مورد تأييد، براي

دسترسي پيشبيني شود.

) (1اندازههاي اين سكو نبايد از 75سانتيمتر كمتر باشد و اطراف آن بايد نرده حفاظ، برابر

) (4-5-3-14قرار داده شود.

مبحث چهاردهم

42

 

1-4-14كليات

1-1-4-14حدود و دامنه كار

الف( طراحي، نصب و بازرسي تأسيسات تعويض هوا در فضاهاي ساختمان بايد طبق الزامات

مندرج در اين فصل )» «4-14تعويض هوا( انجام گيرد.

) (1هر قسمت از فضاهاي ساختمان كه در اشغال و تصرف انسان باشد، بايد تعويض هواي

طبيعي يا مكانيكي داشته باشد، مگر در مواردي كه در ) (7-4-4-14مقرر شده است.

ب ( تعويض هوا، در هر فضايي كه در اشغال و تصرف انسان است، به منظورهاي زير بايد

انجام گيرد:

) (1تأمين اكسيژن براي تنفس؛

) (2جلوگيري از افزايش گاز كربنيك؛

) (3تخليه هواي بودار، دود سيگار و گازهاي زيان آور ديگر؛

) (4جلوگيري از راكد ماندن هوا؛

) (5جلوگيري از تراكم رطوبت.

پ ( اين فصل از مقرات ، الزامات دريافت هواي بيرون، بازگرداني هوا و تخليه هوا را براي

فضاهاي ساختمان مقرر مي دارد، الزامات طراحي، نصب و بازرسي تأسيسات زير خارج از

حدود اين فصل از مقررات مي باشد:

) (1سيستمهاي كنترل دما و رطوبت و تأمين شرايط آسايش ؛

) (2كانالكشي براي توزيع و تخليه هوا ؛

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

43

) (3تأمين هوا براي احتراق ؛

) (4تعويض هوا و هودهاي آشپزخانه؛

) (5كنترل دود ناشي از آتش سوزي.

ت ( الزامات طراحي، نصب و بازرسي تأسيسات تعويض هوا در فضاهايي از ساختمانهاي

بهداشتي، درماني و صنعتي كه تعويض هوا در آن شرايط ويژه اي را طلب مي كند، خارج از

حدود اين فصل از مقررات است.

) (1اين فصل از مقررات، هر چند به تأسيسات تعويض هوا در فضاهاي ويژه ساختمانهاي

بهداشتي، درماني و صنعتي نمي پرازد، ولي الزامات آن بر فضاهاي ديگر اين ساختمانها

حاكم است.

2-1-4-14طراحي، نصب و بازرسي دستگاههاي تأسيسات تعويض هوا بايد با رعايت

الزامات مندرج در » 3-14مقررات كلي« انجام گيرد.

2-4-14دهانههاي ورود و تخليه هوا

1-2-4-14دهانههاي هواي دريافتي از بيرون

الف( دهانه هاي هواي دريافتي از بيرون نبايد در جايي قرار گيرد كه احتمال ورود

آلايندهها به داخل فضا باشد.

ب ( دهانه هاي هواي دريافتي از بيرون بايد از هر دهانه تخليه هواي آلوده، از قبيل دهانه

هاي تخليه هوا، دودكش، هواكش فاضلاب و مانند آنها، دست كم 3متر فاصلهء افقي داشته

باشد، مگر آنكه دهانه هاي تخليه هوا در ترازي دست كم يك متر بالاتر از دهانه هاي هواي

دريافتي قرار گيرد.

پ ( دهانههاي هواي دريافتي از بيرون دست كم بايد 3متر از معابر عمومي )خيابان،

كوچه، پاركينگ و مانند آنها( فاصله افقي داشته باشد. اين دهانه هواي دريافتي بايد دست

كم 3متر از كف معابر عمومي بالاتر باشد .

ت ( دهانة هواي دريافتي از بيرون بايد دست كم 3متر از ساختمان مجاور فاصله افقي

داشته باشد.

مبحث چهاردهم

44

ث ( دهانة هواي دريافتي از بيرون بايد با توري سيمي، دريچه يا شبكه ، مقاوم در برابر

شرايط هواي محل نصب، خوردگي و زنگ زدگي, حفاظت شود.

2-2-4-14دهانههاي تخليه هوا

الف( دهانهء خروج هوا از تخليه مكانيكي در خارج از ساختمان بايد در موقعيتي قرار گيرد

كه سرو صداي آن ايجاد مزاحمت نكند.

ب ( دهانة تخليه هوا نبايد در معابر عمومي قرار گيرد.

پ ( دهانة تخليه هوا نبايد در جايي قرار گيرد كه هواي تخليه شده به سيستم تعويض

هواي ساختمان وارد شود. فاصله افقي دهانة خروج هوا از هر دهانه باز ساختمان دست كم

بايد 3متر باشد، مگر آنكه دهانة خروج هوا دست كم يك متر بالاتر از دهانهء باز قرار گيرد.

دهانة خروج هوا نبايد زير دهانهء باز ساختمان واقع شود.

ت ( دهانة تخليه هوا نبايد در داخل شفت ها، راهروهاي آدمرو، خزيدهروها و فضاهاي مشابه

قرار گيرد.

ث ( دهانة تخليه هوا نبايد در فضاي زيرشيرواني قرار گيرد.

ج ( دهانة تخليه هوا در خارج ساختمان بايد با توري سيمي، دريچه يا شبكه، مقاوم در برابر

شرايط هواي محل نصب، خوردگي و زنگزدگي، حفاظت شود.

3-4-14تعويض هواي طبيعي

1-3-4-14در هر قسمت از فضاهاي ساختمان كه در اشغال و تصرف انسان باشد و

تعويض هواي موردنياز با تهويه طبيعي ممكن باشد، تعويض هوا )تهويه(ي طبيعي بايد

پيشبيني شود و تعويض هواي مكانيكي لازم نيست.

2-3-4-14تعويض هوا طبيعي هر فضا بايد از راه دهانه هاي باز يا بازشوي آن فضا به

هواي بيرون از ساختمان، از قبيل در، پنجره ، دريچه، شبكه و مانند آن، صورت گيرد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

45

3-3-4-14سطح بازشوي دهانة هر فضا به هواي خارج بايد دست كم 4درصد سطح

زيربناي آن فضا باشد، كه تعويض هواي طبيعي آن موردنظر است.

الف( اگر فضايي كه دهانة بازشوي مستقيم به هواي بيرون ندارد، از طريق فضاي مجاور

تعويض هواي طبيعي شود، دهانة بازشوي بدون مانع بين اين دو فضا بايد دست كم 8

درصد سطح زيربناي فضاي مورد نياز و به هر حال نبايد از 2مترمربع كمتر باشد. سطح

دهانه بازشوي فضاي مجاور به هواي بيرون بايد براي سطح زيربناي كل هر دو فضا محاسبه

و اندازهگذاري شود.

ب ( فضاي واقع در زيرزمين، كه تعويض هواي طبيعي آن موردنظر باشد، ممكن است از راه

يك دهانه بازشوي قائم و يك دهانه بازشوي افقي به هواي بيرون مربوط شود. در اين

صورت عرض مفيد فضاي باز خارج كه دهانهء قائم به آن باز مي شود بايد دست كم 1/5

برابر عمق بازشو قائم باشد . )شكل )» (3-3-4-14ب« (

« »ب3-3-4-14 شكل

مبحث چهاردهم

46

4-4-14تعويض هواي مكانيكي

1-4-4-14در هر يك از فضاهاي ساختمان، كه با تهويهء طبيعي نتوان تعويض هواي لازم

را فراهم آورد، بايد تعويض هواي مكانيكي انجام گيرد.

2-4-4-14تعويض هواي مكانيكي بايد شامل هواي رفت، هواي برگشت و ياتخليهء هوا

باشد.

الف( مقدار هواي رفت هر فضا بايد تقريبا” برابر مجموع هواي برگشت و تخليهء هوا باشد.

ب ( اين سيستم بايد، در صورت لزوم، در داخل فضا فشار مثبت يا منفي برقرار نمايد.

3-4-4-14تعويض هوا )تهويه(ي مكانيكي ممكن است توسط تأسيسات تهويه مطبوع

انجام گيرد، يا توسط تأسيسات مستقل و جداگانه اي، كه اختصاصا” به منظور تعويض هواي

مكانيكي طراحي و نصب مي شود، صورت پذيرد.

4-4-4-14مقدار هواي دريافتي از بيرون بايد دستكم مطابقجدول ) (4-4-4-14باشد.

5-4-4-14بازگرداني هواي برگشتي در فضاهاي ساختمان بايد با رعايت حداقل مقدار

هواي دريافتي از بيرون، كه در جدول ) (4-4-4-14مقرر شده است، صورت گيرد. از كل

مقدار هواي رفت، هر مقدار كه اضافه بر حداقل مقدار هواي دريافتي از بيرون باشد، مجاز

است كه بازگرداني شود.

الف( بازگرداني هوا از يك واحد مسكوني به واحد مسكوني ديگر مجاز نيست .

ب ( بازگرداني هواي استخر سرپوشيده مجاز نيست، مگر آنكه رطوبت نسبي آن به %60يا

كمتر رسيده باشد. بازگرداني هواي اين فضا به فضاهاي ديگر مجاز نيست.

پ ( بازگرداني هواي فضاهاي زير مجاز نيست.

) (1توالت و پيسوار؛

) (2حمام؛

) (3آشپزخانه و آبدارخانه؛

) (4رختكن؛

) (5پاركينگ مشترك؛

) (6فضايي كه در آن گازهاي زيان آور توليد شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

تخليه مكانيكي

6-4-4-14در صورتي كه تراكم آلاينده ها در هواي دريافتي از بيرون از مقادير جدول

) (6-4-4-14بيشتر باشد، بايد به كمك فيلتر يا وسايل ديگر جداسازي آلاينده ها، كيفيت

هواي دريافتي از بيرون را بهبود بخشيد.

جدول ) (6-4-4-14حداكثر ميزان تراكم آلاينده ها در هواي دريافتي از بيرون

دراز مدت كوتاه مدت

تراكم متوسط             تراكم متوسط             آلاينده ها

ميكروگرم

بر مترمكعب               مقدار در

يك ميليون

ppm         دوره هاي

زماني        ميكروگرم بر

مترمكعب   مقدار در

يك ميليون

ppm         دوره هاي

زماني

دي اكسيد كربن         1 سال      0/03       80           ** 365    24 ساعت 0/14 **

ساعت24 __            150**     سال1       __            50***     (10PM)* ذرات

مونواكسيد كربن         __            __            __            ** 40000 1 ساعت    35**

مونواكسيد كربن         __            __            __            ** 10000 8 ساعت    9**

اوزون       __            __            __            1 ساعت    0/12       235

دي اكسيد ازت          1 سال      0/055     100         __            __            __

سرب        3 ماه        __            1/5         __            __            __

 

* ذرات كوچكتر از 10ميكرومتر ( PM ) ١٠

** بيش از يك بار در سال نباشد

*** متوسط حسابي

7-4-4-14تعويض هواي فضاهاي خالي از انسان

الف( فضاهاي خالي از انسان، از قبيل كانال آدمرو، خزيدهرو، فضاي زيرشيرواني، انبار و

مانند آن, بايد تعويض هواي طبيعي يا مكانيكي داشته باشد.

ب ( حداقل مقدار تعويض هواي مكانيكي اين فضاها بايد برابر 0/1ليتر بر ثانيه بر مترمربع

از سطح افقي هر فضا باشد.

پ ( سيستم تعويض هواي مكانيكي اين فضاها بايد وقتي كار كند كه رطوبت نسبي آن از

60درصد بيشتر باشد. وقتي رطوبت نسبي كمتر از 60درصد باشد تعويض هواي مكانيكي

لازم نيست .

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

49

5-4-14تخليه مكانيكي هوا

1-5-4-14لزوم تخليه مكانيكي هوا

الف( در فضاهاي در تصرف و اشغال انسان، كه هواي آلوده و زيان آور براي سلامتي در آن

وجود داشته باشد، از جمله موارد زير لازم است تخليه مكانيكي هوا به خارج از ساختمان

فراهم شود.

) (1در فضاهايي كه بر اثر وجود ماشين ها، مخازن، ديگهاي سوخت جامد، مايع يا گاز،

جوش كاري پخت و پز و هر فعاليت ديگري ذرات گردو غبار ، گرما، بو ، دود، گاز و مانند

آنها، توليد و به مقداري زيان آور براي سلامتي پراكنده شود.

) (2در فضاهايي كه در آنها منابع توليد و انتشار بو، دود، گاز، بخار، گرد و غبار و مانند آنها

قرار داشته باشد، به طوري كه انتقال هواي آلوده آنها به فضاهاي ديگر ساختمان براي

سلامتي زيان آور باشد.

2-5-4-14الزامات تخليه مكانيكي هوا

الف(كل مقدار هواي ورودي از بيرون كه به فضا وارد مي شود. بايد با كل مقدار هوايي كه

به صورت مكانيكي تخليه مي شود برابر باشد، مگر در موارد زير :

) (1اگر مقدار هوايي كه به طور مكانيكي تخليه مي شود از مقدار هوايي كه به طور

مكانيكي به فضا وارد مي شود, بيشتر باشد، بايد پيش بيني هاي لازم براي ورود هواي

اضافي از بيرون يا از فضاهاي مجاور، به طور طبيعي، به عمل آيد.

) (2اگر مقدار هوايي كه به طور مكانيكي تخليه مي شود از مقدار هوايي كه به طور

مكانيكي به فضا وارد مي شود كمتر باشد، بايد پيش بيني هاي لازم براي خروج هواي

اضافي به خارج ساختمان، به طور طبيعي، به عمل آيد، بدون آنكه هواي آلوده به فضاهاي

ديگر نفوذ پيدا كند.

ب ( سيستم تخليه مكانيكي هوا بايد چنان طرح و نصب شود كه قادر باشد كل هواي آلوده

فضاي موردنظر را به خارج از ساختمان انتقال دهد.

) (1سيستم تخليه مكانيكي هوا فقط در مواقعي بايد به كار افتد كه تخليه هوا لازم باشد. در

مواقع ديگر سيستم تخليهء مكانيكي هوا ممكن است كار نكند.

مبحث چهاردهم

50

پ ( سيستم تخليه مكانيكي هواي حمام، توالت ، رختكن و مانند آنها بايد از سيستمهاي

تخليه مكانيكي هواي فضاهاي ديگر ساختمان جدا و مستقل باشد.

) (1سيستم تخلية مكانيكي هواي آشپزخانه بايد كاملاً مستقل و جدا باشد.

ث ( تخليه هواي اتاق پروژكتور فيلم و تصوير بايد بطور مكانيكي صورت گيرد.

) (1اگر دستگاه پروژكتور به سيستم تخلية هوا مجهز باشد، مقدار تخليهء هوا بايد طبق

دستورالعمل سازندهء دستگاه باشد.

) (2اگر دستگاه پروژكتور بدون سيستم تخليه هوا باشد، مقدار تخليه مكانيكي هوا بايد

دست كم 100ليتر در ثانيه براي هر لامپ باشد. دماي محفظه اي كه لامپ در آن قرار

دارد نبايد از 54درجه سانتيگراد بالاتر رود.

) (3سيستم تخليهء هواي اتاق پروژكتور بايد از هر سيستم تخليه يا برگشت ديگري در

ساختمان، جدا و مستقل باشد.

ج ( تخليه هواي اتاق دستگاه خشكشويي بايد به طور مكانيكي صورت گيرد.

) (1مقدار تخليه هوا بايد دست كم برابر بيست بارتعويض هوا در ساعت باشد.

) (2سيستم تخليه هوا بايد به كنترل خودكار مجهز باشد كه وقتي دستگاه كار مي كند

سيستم تخليهء هوا هم كار كند. كنترل دستگاه بايد خارج از اتاق محل نصب آن باشد.

) (3سيستم تخليه هوا بايد قادر باشد، جريان هوايي با سرعت دست كم 0/5متر بر ثانيه در

جلو در بارگيري دستگاه ايجاد كند.

چ ( هر فضايي كه مواد خطرزا در آن انبار شود، بايد تخليه هواي مكانيكي داشته باشد.

) (1مقدار تخليه هوا نبايد از 5ليتر برثانيه بر مترمربع و كل مقدار تخليه هوا نبايد از 75

ليتردر ثانيه كمتر باشد.

) (2اگر گازهاي منتشره از اين مواد از هوا سنگين تر باشد، دهانهء ورود هواي آلوده به

سيستم تخليه بايد در ارتفاعي حداكثر 30سانتيمتر بالاتر از كف قرار گيرد.

) (3سيستم مكانيكي تخليهء هوا بايد به كنترل خودكار مجهز باشد تا تخليهء پيوستهء هوا را

اطمينان بخش سازد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

51

) (4يك كنترل قطع اضطراري كار سيستم مكانيكي تخليه هوا بايد در خارج از انبار و

نزديك در ورودي آن در محل مورد تأييد نصب شود.

ح( تخليه هواي گاراژ عمومي بايد به طور مكانيكي صورت گيرد .

) (1سيستم تخليه مكانيكي هواي گاراژ عمومي بايد بطور پيوسته كار كند، مگر آنكه به طور

خودكار با فرمان از حسگري كه ميزان مونواكسيد كربن را اندازه مي گيرد، قطع و وصل

شود و ميزان تراكم آن را در كمتر از 25 PPMنگاه دارد.

3-5-4-14تخلية ماشين خشككن رخت.

الف( تخلية هواي ماشين خشككن رخت بايد با رعايت دستورالعمل كارخانهء سازنده باشد.

) (1سيستم تخليه هواي ماشين خشك كن رخت بايد از هر سيستم تخليه هواي ديگري در

ساختمان جدا و مستقل باشد و بتواند هواي گرم و مرطوب خروجي از ماشين را به خارج

ساختمان منتقل نمايد.

) (2كانال تخليه بايد از ورق فولادي گالوانيزه يا آلومينيمي باشد ، در زير خطوط قائم

دريچه

ء بازديد داشته باشد، در خروج از ساختمان به دمپر كوران برگشت مجهز باشد. دهانهء

خروجي كانال تخليه نبايد توري داشته باشد.

) (3فاصله كانال تخليه هوا از مواد سوختني بايد دست كم 15سانتيمتر باشد.

)ب( اگر مقدار تخليه هواي ماشين خشك كن رخت بيش از 100ليتر در ثانيه باشد، بايد

براي آن هواي ورودي پيش بيني شود. اگر ماشين در اتاق بسته اي باشد بايد روي در اتاق

يا هر جاي ديگر، دريچهء ورود هوا، دست كم به اندازه 650سانتيمتر مربع، پيش بيني شود.

4-5-4-14موتور و هواکش

الف( هواکش و موتور تخليهء هوا بايد براي جريان تخليه هواي موردنياز مناسب باشد.

) (1موتور هواکش تخليه هواي فضاهايي كه در آن ذرات و گازهاي قابل اشتعال وجود دارد

بايد از نوع مناسب براي اين شرايط انتخاب شود و مورد تأييد قرار گيرد.

مبحث چهاردهم

52

) (2سيستمهاي تخليه ذرات و گازهاي قابل اشتعال بايد به كليد كنترل دستي مجهز باشند

كه در محلي دور از موتور و هواکش و مورد تأييد نصب شود تا بتوان با آن هواکش راخاموش

كرد.

) (3در فضاهايي كه دستگاههاي برقي كار مي كنند و از آنها، گازها ، دود و ذرات قابل

انفجار يا قابل اشتعال منتشر مي شود، اين دستگاهها بايد با سيستم تخليه هوا مرتبط

باشند، به طوري كه اين دستگاهها را نتوان راه اندازي كرد، مگر آن كه سيستم تخليه در

حال كار باشد.

) (4موتور هواکش سيستمهاي تخليه ذرات و گازهاي قابل اشتعال بايد در خارج از كانال

تخليه هوا قرار گيرند. موتور هواکش بايد براي بازديد و تعمير قابل دسترسي باشد.

ب ( قطعات و اجزاي هواکش كه با گازها، دود و ذرات قابل انفجار يا قابل اشتعال تماس پيدا

مي كنند، بايد از جنس غيرفلزي يا ضدجرقه باشند يا آنكه بدنه آن با روكش هايي با اين

جنس كاملاً پوشانده شده باشد.

) (1اگر اندازه و نوع ذرات گذرنده از هواکش احتمال جرقه زدن را ايجاد كند، جنس پره هاي

هواکش و بدنه آن بايد از نوع ضدجرقه انتخاب شود.

) (2اگر هواکش براي شرايط ضدجرقه انتخاب مي شود، ياتاقان آن نبايد در داخل جريان هوا

قرار گيرد و همه قطعات آن بايد اتصال به زمين داشته باشد.

) (3اگر هواکش براي تخليه هواي فضاهايي مانند چوب بري و نجاري به كار مي رود كه

احتمال گرفتن بين پره هاي آن مي رود، هواکش بايد از نوع پره – شعاعي يا لوله- محوري

انتخاب شود.

) (4در صورتي كه هواکش براي انتقال هواي مواد خورنده به كار مي رود، بايد جنس آن در

برابر اين مواد مقاوم باشد يا با پوششي مقاوم در برابر مواد خورنده پوشانده شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

53

5-14كانالكشي

1-5-14حدود و دامنه كار

1-1-5-14طراحي، ساخت ، نصب و بازرسي كانالهاي انتقال هوا، به منظورهاي زير، بايد

طبق الزامات مندرج در اين فصل )» «5-14كانال كشي( انجام گيرد.

الف( هدايت هواي رفت، برگشت و تخليه در تأسيسات تعويض هوا

ب ( هداي هواي رفت، برگشت و تخليه در تأسيسات تهويه مطبوع

پ ( كانال كشي براي دريافت هوا از بيرون در سيستمهاي تعويض هوا و تهويه مطبوع

ت ( كانال كشي براي دريافت هوا از بيرون به منظور تأمين هواي لازم براي احتراق

ث ( كانال كشي براي تخليه هواي آلوده از قبيل ذرات گرد و غبار، دود، گازها، بخار،

بو و هرگونه آلاينده زيان آور براي سلامتي، از فضاهاي ساختمان.

ج ( كانال كشي دستگاههاي خنك كننده تبخيري، مانند كولر آبي.

2-5-14كليات

1-2-5-14كانال كشي مخصوص تخليهء هواي آلوده به گازها و غبارهاي قابل اشتعال،

گازهاي خورنده يا سمي، دود و هرگونه آلايندة براي سلامتي بايد جداگانه و مستقل باشد.

الف( كانال كشي مخصوص تخلية هواي آلوده نبايد جزيي از يك سيستم كانال كشي

ديگري باشد كه به فضاهاي ديگر ساختمان راه داشته باشد.

2-2-5-14پله ها و راههاي فرار و راهروهاي دسترسي به آنها، نبايد به عنوان كانال يا

پلنوم براي هواي رفت، برگشت ، تخليه يا دريافت هواي بيرون به كار مي رود، مگر در موارد

زير :

مبحث چهاردهم

54

الف( راهروهاي دسترسي به خروجيهاي فرار ممكن است براي دريافت هواي بيرون و

رساندن آن به فضاهايي مانند توالت ، حمام، رختكن، گوني شوي، كه به اين راهرو مستقيماً

باز شوند، به كار رود به شرطي كه اين راهرو هوا را مستقيما” و به ميزان مورد نياز اين

فضاها از بيرون دريافت كند.

ب( فضاي داخل سقف يا كف كاذب راهرو ممكن است به عنوان پلنوم برگشت هوا به كار

رود، به شرط آنكه راهرو به عنوان منطقه اي با مقاومت معين در برابر آتش نباشد، يا آن كه

راهرو با مصالحي با همان درجه مقاوم در برابر آتش از پلنوم سقف يا كف كاذب جدا شده

باشد.

پ ( راهرو داخلي يك واحد آپارتمان مسكوني ممكن است به عنوان پلنوم هواي برگشت به

كار رود.

3-5-14پلنوم

1-3-5-14كليات

الف( فضاهايي از ساختمان كه به عنوان پلنوم هواي رفت، برگشت و تخليه مورد استفاده

قرار مي گيرد، بايد به فضاهاي خالي از انسان، از قبيل راهروهاي زيرزميني، داخل سقف يا

كف كاذب طبقات، فضاي زيرشيرواني و اتاق هوارسان و مانند آنها، محدود شود.

) (1هر پلنوم بايد به يك منطقه آتش ساختمان محدود شود.

) (2دستگاههاي با سوخت جامد، مايع يا گاز نبايد در داخل پلنوم نصب شود.

2-3-5-14ساخت پلنوم :

الف( ساخت جدارهاي پلنوم بايد با آن چه در مقررات براي مقاومت آن منطقهء ساختمان

در برابر آتش مقرر شده است، مطابقت داشته باشد.

) (1اگر پلنوم در قسمتي از ساختمان واقع شده باشد كه به عنوان يك منطقه آتش با درجه

مقاومت معيني، طراحي نشده باشد، پلنوم يك منطقه آتش محسوب نمي شود و لازم

نيست جدارهاي آن در برابر آتش مقاوم باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

55

) (2در اين حالت عبور لوله، كانال هوا، كابل برق، عايق لوله و كانال و روكش آن از داخل

پلنوم محدوديتي ندارد.

ب ( مواد داخل پلنوم كه در معرض جريان هوا قرار دارند، بايد از جنس نسوختني باشند يا

ضريـب انتشـار شعـله حداكثـر 25و ضريـب گستـرش دود حـداكثر ،50طـبق

استاندارد ANSI/ASTM E٨داشته باشند.

) (1جنس لوله و كانال هوا، جنس عايق لوله و عايق كانال هوا و روكش آن بايد از نظر

مقاومت در برابر آتش با آن چه براي جدارهاي پلنوم مقرر شده، مطابقت داشته باشد.

) (2كابل برق بايد از نوع فشار ضعيف باشد و درجه مقاومت روكش آن با آن چه براي

جدارهاي پلنوم مقرر شده، مطابقت داشته باشد.

پ ( اگر سطح داخلي جدارهاي پلنوم با اندود گچ پوشانده شده باشد، مي توان از آن براي

هواي برگشت استفاده كرد، به شرط آن كه دماي هواي برگشت از 52درجه سانتيگراد

بيشتر نباشد.

) (1دماي سطوح گچي داخل پلنوم بايد در حدي كنترل شود كه از دماي نقطه شبنم هواي

برگشت داخل پلنوم بيشتر باشد.

) (2پلنوم با اندود گچ نبايد براي جريان هواي سيستم هاي خنك كننده تبخيري، مانند

كولر آبي به كار رود.

4-5-14ساخت كانال هوا

1-4-5-14كليات

الف( طرح و ساخت كانالهاي هواي رفت، برگشت و تخليه بايد براي جريان مقدار هواي

موردنياز مناسب باشد.

ب ( كانالهاي هواي رفت، برگشت و تخليه هوا نبايد در تأمين شرايطي كه براي مقاومت هر

منطقه از ساختمان در برابر آتش مقرر شده است، اختلالي ايجاد كنند.

مبحث چهاردهم

56

2-4-5-14كانالهاي فلزي

الف ( كانال فلزي، مخصوص هواي رفت، برگشت، دريافت هواي بيرون و تخليه هوا ، در

تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع و نيز توزيع هواي سيستمهاي خنككننده

تبخيري، از نظر انتخاب مصالح و روش ساخت بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد:

١- ANSI/SMACNA/HVAC DUCT CONSTRUTION STANDARDS (١ D)

٢- HVCA/SPECIFICATION FOR SHEET METAL DUCTWORK (DW /١ ٢)

) (1انتخاب مصالح و روش ساخت با استفاده از استانداردهاي ديگر به شرطي مجاز است

كه با استانداردهاي مندرج در )» (2-4-5-14الف« مطابقت داشته و مورد تأييد باشد.

ب ( حداقل ضخامت ورق فولادي )فولادي گالوانيزه، فولادي زنگ ناپذير( و آلومينيمي،

مخصوص كانال با مقطع مربع يا مربع مستطيل بايد مطابق جدول )» (2-4-5-14ب« باشد

جدول ) – 2-4-5-14ب( حداقل ضخامت ورق براي ساخت كانال هوا با مقطع مربع يا مستطيل

بزرگترين بعد مقطع كانال            ورق فولادي )گالوانيزه ، رنگ ناپذير(

)ضخامت به ميليمتر(   ورق آلومينيومي

)ضخامت به ميليمتر(

سانتيمتر    اينچ

تا 30

75 تا33

137 تا78

213 تا140

بزرگتر       تا 12

30 تا13

54 تا31

84 تا55

بزرگتر       0/50

0/60

0/75

1

1/25        0/60

0/70

0/85

1/25

1/40

 

جدول ) – 2-4-5-14ب( ضخامت ورق فولادي و آلومينيمي كانال هوا با مقطع مربع يا

مستطيل را، در سيستمهاي كم فشار، كه در آن سرعت جريان هوا بيشتر از 10متر درثانيه

باشد نشان مي دهد. در سيستمهاي ميان فشار و پرفشار انتخاب ضخامت ورق بايد با رعايت

ضوابط مندرج در استانداردهاي مقرر شده در )-2-4-5-14الف( صورت گيرد.

پ ( حداقل ضخامت ورق فولادي )گالوانيزه ، زنگ ناپذير( مخصوص كانال بامقطع دايره

بايد مطابق جدول )-2-4-5-14پ( باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

57

جدول )»(2-4-5-14پ« حداقل ضخامت ورق براي ساخت كانال هوا با مقطع دايره

قطر مقطع كانال          كانال با درز

اسپيرال    كانال با درز در طول   فيتيتگ

سانتيمتر    اينچ          ورق فولادي

)ضخامت به

ميليمتر(    ورق فولادي

)ضخامت به ميليمتر(   ورق فولادي

)ضخامت به ميليمتر(

تا 30

46 تا33

71 تا49

91 تا74

132 تا94  تا 12

18 تا13

28 تا19

36 تا29

52 تا37    0/50

0/50

0/60

0/75

1              0/50

0/60

0/75

1

1/25        0/50

0/60

0/75

1

1/25

 

) (1جدول )»(2-4-5-14پ« ضخامت ورق فولادي با مقطع دايره را در سيستمهاي كم

فشار كه در آن سرعت جريان هوا بيش از 10متر در ثانيه نباشد نشان مي دهد. در

سيستمهاي ميان فشار و پرفشار انتخاب ضخامت ورق بايد با رعايت ضوابط مندرج در

استانداردهاي مقرر شده در )»(2-4-5-14الف« صورت گيرد.

ت ( فيتينگ هاي كانالهاي فلزي، از قبيل زانو، سه راه، تبديل و غيره، بايد با رعايت ضوابط

مندرج در استانداردهاي مقرر شده در )»(2-4-5-14الف« ساخته شود.

ث ( در ساخت كانالهاي فلزي، درزهاي عرضي، درزهاي طولي و ديگر درزها، بايد با

جوشكاري ، پرچ كاري، نوار، چسب ، خمير، ماستيك، واشر و ديگر لوازم مورد تأييد

درزبندي شود.

) (1ميزان نشت هوا از درزهاي كانال نبايد از 5درصد بيشتر باشد.

3-4-5-14كانالهاي غيرفلزي

الف( كانالهاي غيرفلزي، از نظر انتخاب مصالح و روش ساخت، بايد مطابق يكي از

استانداردهاي زير باشد.

١- ANSI/SMACNA/Fibrous Glass Duct Construction Standards

٢- ANSI/UL ١٨١/UL ١٨١A

مبحث چهاردهم

58

) (1انتخاب مصالح و روش ساخت با استفاده از استانداردهاي ديگر به شرطي مجاز است كه

با استانداردهاي مندرج در )»(3-4-5-14الف« مطابقت داشته و مورد تأييد باشد.

) (2استفاده از كانالهاي غيرفلزي، ساخته شده از مصالح سوختني مجاز نيست.

ب ( استفاده از كانالهاي ساخته شده از پانل هاي گچي فقط براي هواي برگشت مجاز است.

در اين حالت دماي هواي داخل كانال نبايد از 52درجه سانتيگراد بيشتر باشد و دماي

سطح داخلي كانال در حدي كنترل شود كه از دماي نقطه شبنم هواي داخل كانال كمتر

نشود.

) (1استفاده از كانالهاي ساخته شده از پانل هاي گچي در سيستمهاي خنك كننده

تبخيري ، از جمله كولر آبي، مجاز نيست.

پ ( كانالهاي غيرفلزي، ساخته شده از پشم شيشه، بايد با يكي از استانداردهاي مندرج در

)»(3-4-5-14الف« مطابقت داشته و مورد تأييد باشد.

) (1دماي هواي داخل كانال ساخته شده از پشم شيشه نبايد از 120درجه سانتيگراد

بيشتر باشد.

4-4-5-14كانالهاي قابل انعطاف

الف( كانالهاي قابل انعطاف، مخصوص اتصال به دريچه هاي هوا، يا اتصال به دستگاهها، از

نظر مصالح و روش ساخت، بايد با يكي از استانداردهاي مندرج در )» (3-4-5-14الف«

مطابقت داشته و مورد تأييد باشد.

ب ( حداكثر طول كانالهاي قابل انعطاف )فلزي يا غيرفلزي( نبايد از 4/25متر بيشتر

باشد.

پ ( دماي هواي داخل كانالهاي قابل انعطاف )فلزي يا غيرفلزي( نبايد از 120درجه

سانتيگراد بيشتر باشد.

ت ( كانالهاي قابل انعطاف نبايد از ديوار، كف ، سقف و هر جدار ديگري كه براي مقاومت

معيني در برابر تش طراحي شده باشد، عبور كنند.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

59

ث ( اتصال لرزه گير در محل اتصال كانال هوا به دستگاهها، يا در عبور كانال از درزهاي

انبساط ساختمان، بايد از مصالح نسوختني، و مورد تأييد باشد .

) (1طول اتصال لرزه گير نبايد از 25سانتيمتر بيشتر باشد.

5-5-14نصب كانال هوا

1-5-5-14كليات

الف ( سيستم كانال كشي رفت، برگشت، دريافت هواي بيرون و تخليهء هوا بايد به نحوي

طراحي و نصب شود كه هوا را به مقدار و با شرايط مورد نياز فضاها و به ترتيب مطلوب

توزيع نمايد.

) (1كانال كشي هوا بايد با رعايت شرايطي كه براي هر منطقه آتش ساختمان تعيين شده،

صورت گيرد.

2-5-5-14درزبندي

الف( اتصال قطعات كانال و فيتينگ ها بايد، در حدي كه در )»(2-4-5-14ث« ) (1مقرر

شده ، هوابند باشد.

) (1مواد و مصالحي كه براي درزبندي كانالها، فيتينگ ها و اتصالها به كار مي رود نبايد

سوختني باشد.

) (2هيچ منفذ، سوراخ و دهانه باز نبايد در سيستم كانال كشي باقي بماند، مگر آنكه براي

كاركرد مطلوب سيستم هوارساني مورد نياز باشد.

3-5-5-14آويزها و تكيهگاهها

الف( براي ثابت نگهداشتن كانالها در وضعيت مورد نياز، سيستم كانال كشي بايد به وسيله

تكيه گاهها و آويزها، در نقاط مناسب، به اجزاي ساختمان متصل شود.

) (1جنس مصالح آويزها و تكيهگاهها بايد با آن چه براي هر منطقه آتش ساختمان مقرر

شده است، مطابقت داشته باشد.

) (2فاصله دو تكيه گاه و آويز، در كانالهاي فلزي نبايد از 3متر بيشتر باشد.

مبحث چهاردهم

60

4-5-5-14نصب زيرزمين

الف( اگر كانال فلزي هوا زيرزمين دفن مي شود، بايد با پوشش مورد تأييد در برابر اثر

رطوبت و خورندگي خاك حفاظت شود.

) (1اگر كانال فلزي هوا، بدون پوشش حفاظت كننده، زيرزمين دفن شود كانال فلزي هوا

بايد داخل غلاف بتني، به ضخامت دست كم 50ميليمتر قرار گيرد .

ب ( كانال هوايي كه زيرزمين دفن مي شود، بايد به سمت نقطه تخليه شيب داشته باشد.

پ ( اگر كانال هوا در جايي زيرزمين دفن شود كه در معرض سيل باشد، بايد در ترازي

بالاتر از حداكثر ارتفاع سيل احتمالي نصب شود. در صورتي كه كانال زير اين تراز نصب

شود، بايد در برابر اثر سيل بطور هيدروستاتيكي و هيدروديناميكي مقاوم باشد.

5-5-5-14دريچه بازديد

الف( به منظور بازديد يا نظافت داخل كانالهاي هوا بايد در نقاط مناسب دريچهء دسترسي و

بازديد پيش بيني شود.

) (1دريچه هاي بازديد دسترسي بايد روي قسمتهايي از كانال هوا پيش بيني شود كه

دسترسي به آنها از طريق دريچه هاي هواي رفت، برگشت يا تخليه ممكن نباشد.

) (2دريچه بازديد بايد در حدي كه در )» (2-4-5-14ث« ) (1مقرر شده هوابند باشد.

) (3جنس و ضخامت ورق دريچه هاي بازديد بايد با جنس و ضخامت ورق كانال هوا

مطابقت داشته باشد.

) (4ساخت و نصب دريچه بازديد بايد طوري باشد كه بدون استفاده از ابزار، قابل باز كردن

باشد.

6-5-5-14حفاظت كانال هوا

الف( در نقاطي كه كانال هوا در معرض ضربات فيزيكي ناشي از برخورد وسايل نقليه، يا

عوامل ديگر باشد و احتمال شكستن يا فرسايش كانال وجود داشته باشد، بايد با نصب

حفاظ هاي مناسب و مورد تأييد حفاظت شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

61

ب ( اگر كانال هوا و اجزاي آن در هواي آزاد خارج از ساختمان نصب شده باشند، بايد در

برابر اثر عوامل جوي حفاظت شوند.

پ ( طول كانال فلزي سيستمهاي خنك كننده تبخيري ، از جمله كولر آبي، كه در معرض

تابش مستقيم آفتاب باشد، نبايد از 2متر بيشتر باشد.

) (1در صورتيكه طول كانال فلزي بيش از 2متر باشد، بايد با عايق گرمايي در برابر تابش

آفتاب حفاظت شود .

7-5-5-14دريچه هوا

الف( نصب دريچه هاي رفت، برگشت و تخليه, هوا بايد طبق توصيه هاي كارخانهء سازنده و

مورد تأييد باشد.

) (1دريچه هاي رفت هوا بايد دمپر تنظيم مقدار هوا داشته باشند.

) (2جنس دريچه هوا و پوشش رنگ آن بايد تا دماي 74درجه سانتيگراد مقاوم باشد.

) (3ساخت دريچه هاي هوا ، مخصوص نصب در حمام، توالت، رختكن و فضاهاي مشابه،

بايد طوري باشد كه از فضاهاي مجاور امكان ديد نداشته باشد.

6-5-14عايقكاري كانال هوا

1-6-5-16كليات

الف( عايق پلنوم و كانال هوا، و نيز روكش عايق، بايد از جنس نسوختني باشند. ضريب

انتشار شعله حداكثر 25و ضريب گسترش دود حداكثر ،50طبق استاندارد ٨

ANSI/ASTM Eداشته باشند.

) (1استفاده از مواد سوختني به عنوان عايق، روكش عايق و مواد درزبندي از قبيل چسب،

خمير، نوار و غيره مجاز نيست .

ب ( قسمتهايي از طول كانال كه از ديوار آتش عبور مي كند، نبايد عايق يا روكش عايق

داشته باشد.

پ ( دمپر تنظيم هوا، دمپر آتش و دمپر دود نبايد عايق يا روكش عايق داشته باشد.

ت ( سطوح دريچه هاي بازديد و دسترسي نبايد با عايق يا روكش عايق پوشانده شود.

مبحث چهاردهم

62

2-6-5-14عايق كانال در خارج ساختمان

الف ( عايق كانال هوا در تأسيسات گرمايي و سرمايي، در خارج از فضاهاي ساختمان و در

تماس مستقيم با هواي آزاد خارج، بايد مطابق جدول )»(2-6-5-14الف« باشد.

جدول )»(2-6-5-14الف« عايق كانال هوا در خارج از ساختمان در تأسيسات گرمايي و سرمايي

هوارساني در تأسيسات گرمايي و سرمايي

روز- درجه سالانه : 18/3درجه

سانتيگراد  واحد : SIمقاومت گرمايي

k.m / w R ٢ – عايق   واحد :IPمقاومت گرمايي

h ft F ) / Btu R – – – ٢ ° عايق

كمتر از 500

1150 تا501

2000 تا1151

بيش از 2000           18/74

28/39

36/91

45/42      3/3

5 5/

6 8

 

) (1ارقام روز – درجه گرمايي سالانه ) (ADDHو روز – درجه سرمايي سالانه )(ADDC

بر مبناي 18/3درجه سانتيگراد براي هوارساني در تأسيسات گرمايي )كانال با هواي گرم( و

هوارساني در تأسيسات سرمايي )كانال با هواي سرد( ، مخصوص شرايط هواي تعدادي از

شهرهاي كشور، در »پيوست ، «1به عنوان راهنما، داده شده است.

)» (2پيوست ،«1به عنوان قسمتي از »مبحث چهاردهم – تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و

تهويه مطبوع« محسوب نمي شود و نبايد آن را به عنوان جزيي از مقررات ، مشمول اجبار

قانوني تلقي كرد.

)» (3پيوست «1به هيچ وجه استفاده از منابع ديگر را ، به منظور دستيابي به ارقام روز-

درجه براي شرايط هواي محل نصب كانال، به شرط تأييد منتفي نمي كند.

3-6-5-14عايق كانال در داخل ساختمان

الف( در تأسيسات گرمايي و سرمايي، عايق كانال هواي رفت يا برگشت، در داخل فضاهاي

ساختمان، بايد دست كم مطابق جدول )»(3-6-5-14الف« باشد .

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

63

جدول )»(3-6-5-14الف« عايق كانال در فضاهاي د اخل ساختمان، در تأسيسات گرمايي و سرمايي

اختلاف دماي هواي داخل و خارج هوارساني در تأسيسات گرمايي )(Heating

و سرمايي )(Cooling

درجه

سانتيگراد  درجه فارنهايت           واحد : SIمقاومت گرمايي

k.mx / w ٢ R -عايق  واحد :IPمقاومت گرمايي

عايق – R

٢

( h ft f ) / Btu – – °

كمتر از 8/3

22/2 تا8/3

بيش از 22/2           كمتر از 15

بين 15و 40

بيش از 40                عايق لازم نيست

18/74

28/39      عايق لازم نيست

3/3

5

 

ب ( عايق كاري كانالهاي هوا در فضاي بسته زيرشيرواني، شفت هاي بستهء ساختمان،

داخل سقف هاي كاذب طبقات و ديگر فضاهايي كه هواي آنها با سيستم گرمايي و سرمايي

كنترل نمي شود، بايد با رعايت جدول )»(3-6-5-14الف« صورت گيرد.

پ ( كانالهاي هواي رفت و برگشت، در فضاهاي داخل ساختمان، در موارد زير نياز به عايق

گرمايي ندارند، مگر آن كه عايق كاري به منظور جلوگيري از تقطير رطوبت هوا در تماس

با سطوح خارجي كانال لازم شود.

(1كانال هوا در فضاي قرار گيرد كه دماي آن با تأسيسات گرمايي يا سرمايي كنترل شود.

) (2اختلاف دماي هواي داخل كانال و هواي فضايي كه كانال در آن قرار گرفته، كمتر از

8/3درجه سانتيگراد باشد.

) (3انتقال گرما از جدار كانال بدون عايق )از داخل به خارج، يا از خارج به داخل( مقدار كل

انرژي مورد نياز ساختمان را افزايش ندهد.

) (4كانالهاي تخليه هوا

) (5كانال توزيع هواي سيستم خنككننده تبخيري، از جمله كولر آبي.

ت ( اگر سطح داخلي كانال هوا يا پلنوم، به منظور كاستن از شدت صدا، يا به منظورهاي

ديگر، عايق شود جنس عايق و مواد لازم براي نصب آن بايد در برابر رشد جلبك، اثر رطوبت

و فرسايش ناشي از جريان هوا مقاوم باشد.

) (1اتصال عايق به سطوح داخلي كانال بايد با وسايل مكانيكي صورت گيرد تا سطوح

داخلي عايق و لبه قطعات آن در برابر جريان هواي داخل كانال مقاوم باشد.

مبحث چهاردهم

64

7 -5-14دمپر آتش

1-7-5-14محل دمپر آتش

الف( در عبور كانال هوا از ديوار، سقف يا كف، كه يك منطقه آتش را از منطقه مجاور آن

جدا مي كند و در موارد زير، بايد دمپر آتش نصب شود.

) (1در عبور كانال هوا از ديوار يا تيغه جداكننده، كه براي مقاومت در برابر آتش به مدت

يك ساعت يا بيشتر، طراحي شده باشد.

) (2در عبوركانال هوا از ديوار شفت هاي ساختمان، كه براي مقاومت در برابر آتش به مدت

يك ساعت يا بيشتر طراحي شده باشد.

) (3در عبور كانال هوا، كه به طور قائم از يك طبقه به طبقه ديگر، كف يا سقف را سوراخ

كند، در صورتي كه كانال در داخل شفت نباشد و جدار بين دو طبقه براي مقاومت در برابر

آتش به مدت يك ساعت يا بيشتر طراحي شده باشد.

ب ( در موارد زير نصب دمپر آتش لازم نيست .

) (1در عبور كانال هوا از ديوارها، سقف ها و كفهاي دو فضاي مجاور كه در يك منطقه آتش

قرار داشته باشند.

) (2وقتي كانال تخليه هوا از ديوار شفت عبور كند و داخل شفت به سمت بالا كمتر از 60

سانتيمتر ادامه يابد.

) (3در عبور كانال هوا از يك فضاي ساختمان به راهرو، در صورتي كه ساختمان به سيستم

آب افشان خودكار مجهز باشد.

) (4وقتي كه كانال هوا جزئي از يك سيستم تخليه خودكار دود باشد.

) (5در عبور كانال هوا از بام ساختمان به هواي آزاد خارج .

) (6در عبور كانال هوا از ديوار شفت ساختمان، در صورتي كه ساختمان به سيستم آب

افشان خودكار مجهز باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

65

2-7-5-14ساخت و نصب

الف( جنس مصالح، نوع ساخت و آزمايش دمپر آتش بايد مطابق استاندارد    ANSI/UL

يا استاندارد معتبر ديگر، مورد تأييد باشد.

ب ( فيوز دمپر آتش بايد در دماي 74درجه سانتيگراد باز شود و دمپر آتش به طور خودكار

به حالت بسته درآيد و از عبور آتش جلوگيري كند.

پ ( دمپر آتشي كه در مسير عبور كانال هوا قرار مي گيرد، جزيي از ديوار، تيغه، سقف يا

كف جداكننده از فضاي مجاور است و بايد دقيقاًٌ روي اين جدارها ، به ترتيب مورد تأييد،

نصب شود.

3-7-5-14دريچهء دسترسي

الف( روي سطوح كانال، نزديك دمپر آتش، به منظور بازرسي ادواري و تنظيم و در صورت

لزوم نصب مجدد فيوز دمپر ، بايد دريچهء بازديد و دسترسي نصب شود.

) (1دريچهء دسترسي بايد در موقعيت و با اندازه هايي باشد كه دسترسي به آساني

امكانپذير باشد.

) (2دريچهء دسترسي بايد از جنس ورق كانال و دست كم به ضخامت آن باشد.

) (3هيچ پوشش عايق يا روكش آن نبايد دريچه دسترسي را بپوشاند.

) (4روي دريچهء دسترسي بايد با خط درشت و خوانا برچسب دائمي »دمپر آتش« نصب

شود.

مبحث چهاردهم

66

پيوست ، 1روز – درجه سالانه

1-1كليات

1-1-1پيوست ، 1روز – درجه گرمايي ) (DDHو روز – درجه سرمايي ) (DDCسالانه را

براي تعدادي از شهرهاي كشور، به منظور محاسبه عايق كانال هوا، به ترتيبي كه در »)-14

(2-6-5عايق كانال در خارج ساختمان« مقرر شده، نشان مي دهد.

2-1-1ارقام مندرج در »پيوست ،1روز – درجه سالانه« به عنوان راهنما پيشنهاد مي

شود و نبايد آن را جزئي از مقررات و مشمول اجبار قانوني تلقي كرد.

3-1-1مقادير مندرج در »پيوست ،1روز – درجه سالانه« به هيچ وجه استفاده از منابع

ديگر را به منظور دستيابي به مقادير روز – درجه گرمايي و سرمايي، براي شرايط محل

نصب كانال هوا، به شرط تأييد، منتفي نمي كند.

6-14تعويض هوا و هودهاي آشپزخانه

1-6-14كليات

1-1-6-14حدود و دامنه كار

الف( طراحي و نصب سيستم تعويض هوا و هودهاي تجهيزات پخت و پز آشپزخانه ها، بايد

طبق الزامات اين فصل از مقررات )» «6-14تعويض هوا و هودهاي آشپزخانه( انجام گيرد.

) (1الزامات مندرج در ») (4-14تعويض هوا« و ») (5-14كانال كشي«، تا آنجا كه به

تعويض هواي آشپزخانه، ساخت و نصب كانال هوا و سيستم هاي تخليه هواي آن مربوط

مي شود، نيز بايد رعايت شود.

ب( براي تخليه هواي گرم، بخار آب، چربي و روغن، دود و گازهاي ديگر، بالاي دستگاههاي

پخت و پز تجاري بايد هود نصب شود.

) (1در موارد زير نصب هود ضروري نيست :

– در صورتي كه دستگاههاي پخت و پز تجاري در واحدهاي مسكوني نصب شود و براي

مقاصد تجاري به كار نرود.

– براي لوازم كمكي پخت و پز كه بخار آغشته به چربي ندارند، از قبيل نان برشته كن،

سماور تهيه چاي و قهوه، تخم مرغ پز و غيره.

– در صورتيكه دستگاه گرم كن خوراك كاملا” بسته باشد و هيچ دهانه باز نداشته باشد.

) (1در آشپزخانه واحد مسكوني كه دستگاههاي پخت و پز خانگي نصب مي شود، تعويض

هوا بايد طبق الزامات مندرج در ») (4-14تعويض هوا« صورت گيرد.

) (2در صورتي كه دستگاه پخت و پز خانگي براي مقاصد تجاري به كار رود، بايد به هود

مجهز باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

69

2-6-14طراحي، ساخت و نصب هود

1-2-6-14كليات

الف( طراحي، ساخت و نصب هود بايد بگونه اي باشد كه بخار آب، چربي، دود، بو و ديگر

گازهاي محصول پخت و پز را به داخل هود هدايت كند.

) (1هود نوع Iبايد روي دستگاههايي نصب شود كه بخار، روغن و دود متصاعد مي كنند.

) (2روي دستگاههايي كه بخار آب، گرما و بو منتشر مي كنند بايد هود نوع Iيا IIنصب

شود.

ب ( هودهاي نوع Iبايد به فيلتر روغن مجهز باشند.

2-2-6-14ساخت هود

الف( بدنه هود بايد از ورق فولادي گالوانيزه، ورق فولادي زنگ ناپذير يا ورق آلومينيمي

ساخته شود.

) (1ضخامت هود از ورق فولادي گالوانيزه دست كم بايد برابر مقادير زير باشد :

– نوع 1/2 ، Iميليمتر

– نوع 1 ، IIميليمتر

) (2ضخامت هود از ورق فولادي زنگ ناپذير دست كم بايد برابر مقادير زير باشد :

– نوع 1 ، Iميليمتر

– نوع 0/8 ،IIميليمتر

) (3ضخامت هود از ورق آلومينيمي دست كم بايد برابر مقادير زير باشد :

– نوع 1/5 ، Iميليمتر

– نوع 1/2 ، IIميليمتر

ب ( اتصال اجزاي هود بايد به ترتيبي طراحي و ساخته شود كه سطوح داخلي هود صاف و

صيقلي باشد. همه درزها و اتصالها آب بند و گازبند باشد.

) (1اتصال اجزاي هودهاي فولادي گالوانيزه بايد از نوع پرچ كاري و هودهاي زنگ ناپذير از

نوع جوشي باشد.

) (2اتصال اجزاي هودهاي آلومينيمي ممكن است با پرچ كاري صورت گيرد.

مبحث چهاردهم

70

پ ( سطوح داخلي و خارجي هودهاي فولادي بايد با رنگ نسوز و مقاوم در برابر اثر بخار

آب و خوردگي حفاظت شود.

ت ( سطوح داخلي هود بايد به ترتيبي طراحي و ساخته شود كه جز نقاطي كه براي جمع

آوري روغن پيش بيني شده ، امكان تمركز چربي و روغن وجود نداشته باشد.

) (1براي هودهاي نوع Iبايد شيارهايي مخصوص هدايت روغن، در زير فيلترهاي روغن و در

قسمت پايين محيط اطراف هود، پيش بيني شود.

) (2قطرات روغن كه در زير هود جمع آوري و هدايت مي شود بايد با لوله مسي از هود به

سمت ظروف و مخازن قابل تخليه اي كه براي اين منظور نزديك دستگاه پخت پيش بيني

مي شود، هدايت شود.

ث ( طراحي و ساخت هود بايد طوري باشد كه همه سطوح و اجزاي داخلي و خارجي آن

در دسترس و يا قابل دسترسي باشد، تا تميز كردن همه قسمتهاي آن به آساني ميسر باشد.

ج ( سطح افقي لبه خارجي هود، كه محل دريافت هواي گرم، بخار آب، دود و روغن است ،

بايد روي دستگاههاي پخت را كاملا” بپوشاند.

) (1فاصله افقي لبه داخلي هود از لبه خارجي دستگاههاي پخت دست كم بايد 15

سانتيمتر باشد، بطوريكه هود دست كم 15سانتيمتر به خارج از دستگاههاي پخت ادامه

داشته باشد.

) (2ارتفاع كل هود، از سطح افقي زير تا روي آن، نبايد كمتر از 60سانتيمتر باشد.

3-2-6-14فيلتر روغن

الف( هود نوع ، Iبايد فيلتر روغن داشته باشد.

ب ( واحدهاي فيلتر روغن بايدبه ترتيبي در داخل هود قرارگيرند كه همواره در دسترس

باشد.

) (1هر واحد فيلتر بايد در داخل قابي كه در هود براي نصب آن پيش بيني شده قرار گيرد،

به طوري كه بتوان فيلتر را بدون استفاده از ابزار، به آساني بيرون آورد و دوباره در جاي

خود نصب نمود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

71

پ ( ساخت فيلتر بايد طبق يكي از استانداردهاي معتبر باشد و روي فيلتر بايد مارك

كارخانه سازنده و استاندارد ساخت آن، به طور برجسته يا با مهر پاك نشدني ، نقش شده

باشد.

ت ( فيلتر روغن در داخل هود بايد به ترتيبي نصب شود كه زاويه سطح فيلتر با صفحه افق

دست كم 45درجه باشد.

) (1محل نصب فيلتر روغن در داخل هود بايد طوري باشد كه قطرات روغن را به داخل

شيارها جمع آوري روغن كه در زير آن پيش بيني شده، هدايت كند.

ث ( تعداد واحدهاي فيلتر و سطح كل آن بايد طوري انتخاب شود كه با توجه به مقدار گذر

هواي هود، سطح فيلتر دست كم 0/66مترمربع براي هر مترمكعب در ثانيه هوا باشد.

ج ( فيلتر روغن بايد در داخل هود به ترتيبي نصب شود كه فاصله قائم آن از سطح افقي

رويه دستگاه پخت و پز، دست كم برابر مقادير زير باشد :

) (1دستگاههاي پخت بدون شعله باز، 75سانتيمتر

) (2دستگاههاي پخت با شعله باز، 100سانتيمتر

) (3دستگاههاي كباب پز، 120سانتيمتر

4-2-6-14ظرفيت هود

الف( مقدار تخليه هواي هودهاي نوع سه طرفه و چهارطرفه، بر حسب نوع دستگاههاي

پخت و پز و دماي هر يك، بايد دست كم مطابق جدول )»(4-2-6-14الف« باشد.

) (1در صورتي كه دستگاههاي پخت و پز از نوع برقي باشد، مقدار تخليه هواي هود را مي

توان تا 80درصد مقادير داده شده در جدول )»(4-2-6-14الف« كاهش داد.

5-2-6-14نصب هود

الف( هود بايد با آويز يا بست هاي مناسب روي دستگاههاي پخت نصب شود و به ترتيبي

كه در ») (2-2-6-14ساخت هود« آمده، روي دستگاههاي پخت را كاملا” بپوشاند.

) (1آويز يا بست ود بايد از مصالح نسوختني باشد.

) (2آويز يا بست هود بايد به طور مطمئن به اجزاي ساختمان متصل شود و تحمل بارهاي

افقي و قائم وارده را داشته باشد.

) (3پيچ و مهره ها و ميخ پرچ هاي اتصال بايد از مصالح مقاوم در برابر رطوبت و خوردگي

باشد. پيچ و مهره و ديگر وسايل اتصال آويز و بست به بدنه هود نبايد از جدار هود عبور

كند. اتصال بايد به ترتيبي باشد كه هيچ سوراخي در بدنه هود ايجاد نشود.

ب ( هود بايد به ترتيبي نصب شود كه فاصله لبه خارجي آن از نزديكترين مصالح سوختني،

از قبيل كمدها، ميزها و قفسه هايي كه از مصالح سوختني ساخته شده باشد، دست كم 45

سانتيمتر باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

73

3-6-14تأمين هواي هود

1 -3-6-14كليات

الف( هواي مورد نياز هودها، در مدتي كه كار مي كنند، بايد تأمين شود.

) (1تأمين هواي موردنياز هود ممكن است با روش طبيعي يا مكانيكي صورت گيرد.

) (2اگر در آشپزخانه، غير از هودها، دستگاههاي ديگري كه دودكش يا تخليه هواي

مكانيكي دارند، نصب شده باشد مقدار و نوع توزيع هواي جانشين كه به آشپزخانه وارد مي

شود بايد به ترتيبي باشد كه روي سيستم تخليه هواي هودها اثر نگذارد و مقدار هواي آنها

را كاهش ندهد.

) (3اگر سيستم تأمين هواي جانشين براي هودهاي آشپزخانه از نوع مكانيكي باشد اين

سيستم و سيستم تخليه هواي هودها بايد به هم مرتبط باشند، به طوري كه با روشن يا

خاموش كردن يكي، ديگري هم روشن يا خاموش شود.

) (4سيستم تأمين هواي جانشين براي هودهاي آشپزخانه بايد به ترتيبي باشد كه به

تعويض هواي آشپزخانه كمك نمايد و از اتصال كوتاه بين هواي ورودي و تخليه هواي

هودها جلوگيري به عمل آورد.

2-3-6-14مقدار هواي جانشين

الف( مقدار هواي جانشين كه به آشپزخانه وارد مي شود، بايد تقريبا” با مقدار تخليه هواي

هودها برابر باشد.

) (1اگر سيستم تعويض هواي آشپزخانه ايجاب كند كه فشار داخلي آن نسبت به فضاهاي

مجاور منفي باشد، ممكن است مقدار هواي جانشين به نسبت مورد نياز، از مقدار تخليه

هواي هودها كمتر باشد.

ب ( مقدار هواي بيرون كه به منظور تأمين هواي هودهاي آشپزخانه وارد مي شود، بايد با

رعايت الزامات مندرج در ») (4-14تعويض هوا« باشد.

) (2مجموع هواي دريافتي از بيرون و هواي ورودي از فضاهاي مجاور به آشپزخانه نبايد از

7/6ليتر در ثانيه بر مترمربع سطح آشپزخانه كمتر باشد. اين موضوع شامل آشپزخانهء واحد

مسكوني نمي شود.

مبحث چهاردهم

74

4-6-14كانالكشي تخليه هواي هودها

1-4-6-14كليات

الف( الزامات مندرج در ») (5-14كانال كشي« بر اين قسمت از مقررات نيز حاكم است،

مگر آنكه با الزامات مندرج در ») (4-6-14كانال كشي تخليه هواي هودها« مغايرت داشته

باشد.

ب ( سيستم كانال كشي تخليه هواي هود بايد سيستمي كاملا” جدا و مستقل باشد و با

هيچ سيستم كانال كشي توزيع يا تخليه هواي ديگري، مخلوط و مشترك نشود.

) (1هر هود آشپزخانه نوع ،Iبايد سيستم كانال كشي و تخليه هواي جدا و مستقل داشته

باشد.

) (2هود آشپزخانه نوع Iنبايد با هود آشپزخانه نوع ،IIكانال تخليه هواي مشترك داشته

باشد.

) (3دو يا چند هود آشپزخانه نوع ،Iبا رعايت شرايط زير مجاز است كه كانال تخليه هواي

مشترك داشته باشند:

– در صورتي كه اين هودها در يك فضا، در يك طبقه ساختمان و يا در دو فضاي مجاور و

مرتبط با هم قرار داشته باشند.

– در صورتي كه اين هودها در يك منقطه آتش ساختمان قرار داشته باشند.

2-4-6-14ساخت كانال

الف ( كانال تخليه هواي هودهاي نوع Iبايد از مصالح زير ساخته شود:

) (1ورق فولادي، در اين حالت ضخامت نامي ورق فولادي نبايد از 1/6ميليمتر كمتر باشد.

) (2ورق فولادي زنگ ناپذير. در اين حالت ضخامت نامي ورق نبايد از 1/3ميليمتر كمتر

باشد.

ب ( سطوح داخلي كانال تخليه هواي هودهاي نوع Iبايد به ترتيبي ساخته شود كه جز

نقاطي كه براي جمع آوري روغن پيش بيني شده، امكان تمركز روغن و چربي در گوشه ها

و درزهاي آن نباشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

75

) (1اتصال اجزاي كانال بايد جوشي باشد. همه درزها و اتصالهاي عرضي و طولي بايد آب

بند و گازبند باشد. پيچ و مهره ها و ميخ پرچها و ديگر وسايل اتصال نبايد از ديوارهاي كانال

به داخل آن عبور كند.

) (2كانالهايي كه در معرض هواي آزاد يا مواد خورنده قرار مي گيرند، بايد در برابر خوردگي

مقاوم باشند.

) (3بست ها و آويزها بايد از مصالح نسوختني باشند. اگر براي آويز كانالها از لرزه گير

استفاده مي شود، لرزهگير بايد از جنس نسوختني باشد.

پ ( ساخت كانال هواي هودهاي نوع IIبايد طبق الزامات مندرج در ») (4-5-14ساخت

كانال هوا« صورت گيرد.

3-4-6-14عايقكاري

الف( سطوح خارجي كانالهاي تخليه هواي هودها بايد به طور كامل با عايق گرمايي

پوشانده شود.

) (1عايق كاري بايد طبق الزامات مندرج در »فصل چهارم – كانال كشي« صورت گيرد.

) (2همه سطوح خارجي عايق بايد با روكش نسوختني پوشانده شود.

4-4-6-14جلوگيري از تراكم روغن

الف( كانال كشي براي هودهاي نوع Iبايد به نحوي طراحي و اجرا گردد كه در هيچ قسمت

آن روغن و چربي جمع نشود.

) (1كانالهاي افقي بايد دست كم 2درصد نسبت به سمت نقاط تخليه روغن شيب داشته

باشند.

) (2در زير هر كانال قائم بايد دهانه هاي خروجي روغن پيش بيني شود.

) (3براي تخليه روغن از د هانه هاي خروجي، بايد در نقاط مناسب ظرف جمع آوري روغن،

مورد تأييد، پيشبيني شود به طوري كه روغن خروجي از كانال بتواند به طور ثقلي به اين

ظرف هدايت شود.

مبحث چهاردهم

76

4-6-14نصب كانال

الف( دريچه بازديد

) (1به منظرو بازديد و تميزكردن ادواري، هر قسمت از كانال كه از راه هود يا دهانه تخليه

هوا قابل دسترسي نباشد، بايد به دريچه هاي بازديد مجهز باشد.

) (2دريچه بازديد بايد از جنس كانال باشد و به درهايي مجهز باشد كه با چفت و بست و يا

هر روش مورد تأييد ديگري به طرز محكم و اطمينان بخش بسته شود، به طوريكه بتوان آن

را بدون استفاده از ابزار باز و بسته كرد.

) (3فاصله دريچه هاي بازديد در كانالهاي افقي نبايد از 7متر بيشتر باشد، دريچه بازديد

كانالهاي افقي بايد روي ديواره قائم كانال نصب شود.

) (4دهانه بازشو دريچه بازديد بايد دست كم 30*30سانتيمتر باشد.

ب ( تمام مسير كانال تخليه هواي هودهاي نوع ،Iاز هود تا دهانه خروجي هوا، بايد در يك

منطقه آتش قرار گيرد.

) (1در صورتي كه كانال تخليه هواي هود از ديوار آتش عبور كند و به منطقه آتش ديگري

وارد شود، ادامه كانال در منطقه آتش ديگر بايد در داخل محفظه اي بسته قرار گيرد كه

كانال تخليه هوا را از فضاي آن منطقه آتش جدا كند.

) (2جدارهاي افقي يا قائم محفظه بسته بايد دست كم يك ساعت در برابر آتش مقاوم باشد.

) (3جدار داخلي محفظه بسته بايد دست كم 15سانتيمتر با سطح خارجي جدار كانال

تخليه هوا فاصله داشته باشد.

) (4اگر كانال تخليه هواي هود در داخل محفظه بسته دريچه بازديد داشته باشد، بايد به

جدار محفظه، مقابل دريچه بازديد كانال، دريچه بازديد، دست كم يك ساعت مقاوم در برابر

آتش، نصب شود.

پ ( هيچ مانع يا زائده اي كه در جريان تخليه هوا ايجاد اختلال كند، نبايد در داخل كانال

تخليه هواي هود قرار داشته باشد.

) (1نصب هر نوع دمپر، از جمله دمپر آتش، در داخل تخليه هواي هود، مجاز نيست.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

77

ت( فاصله كانال تخليه هواي هود نوع Iاز نزديكترين مصالح سوختني بايد دست كم 45

سانتيمتر باشد.

ث( نصب كانال تخليه هواي هود نوع IIبايد طبق الزامات مندرج در » (5-5-14نصب

كانال هوا« صورت گيرد.

ج( سرعت جريان هوا در كانال تخليه هواي هودها بايد حداقل 7/6متر بر ثانيه و حداكثر

13متر بر ثانيه باشد.

5-6-14مكندههاي برقي و دهانه تخليه هوا

1-5-6-14مكنده برقي

الف( تخليه هواي هود نوع Iو هود نوع ،IIبايد به كمك مكنده هاي تخليه هوا با موتور

برقي صورت گيرد.

) ( 1مكنده تخليه هوا بايد ظرفيت و فشار مورد نياز هود و سيستم كانال كشي مربوط به

آن را داشته باشد.

) (2مكنده تخليه هوا بايد در خارج از هود و سيستم كانال كشي آن قرار گيرد و هواي آلوده

را مستقيماً به فضاي خارج از ساختمان پرتاب كند.

ب ( انتخاب موتور برقي مكنده تخليه هوا، كابل برق و لوازم حفاظت برقي آن بايد طبق

الزامات مقرر در » مبحث سيزدهم – ايمني تأسيسات الكتريكي ساختمانها« و مورد تأييد

باشد.

ج ( مكنده تخليه هوا و موتور برقي آن بايد در محلي و به ترتيبي نصب شود كه دسترسي

به آن آسان باشد و بازديد ، سرويس و نگهداري آن به سهولت انجام گيرد.

) (1اگر نصب مكنده تخليه هواي هود طوري باشد كه احتمال تمركز روغن و چربي در آن

وجود داشته باشد، بايد در كف محفظه مكنده هوا مجرايي پيش بيني شود تا روغن از آن

تخليه شود و با جريان ثقلي،تا ظرف مورد تأييد براي جمعآوري روغن، هدايت شود.

مبحث چهاردهم

78

2-5-6-14دهانه تخليه هوا

الف( دهانه خروجي هوا از مكنده تخليه هواي هود بايد در جايي قرار گيرد كه هواي آلوده

خروجي هيچ برخوردي با سطوح بام، نماي ساختمان يا ديگر لوازم و تجهيزات روي بام

نداشته باشد.

) (1انتهاي خروجي كانال تخليه هواي هود بايد تا فضاي خارج از ساختمان )بام يا ديوارهاي

خارجي ساختمان( ادامه يابد و نبايد در داخل شفت هاي ساختماني يا تأسيساتي رها شود.

ب ( اگر مكنده هوا روي بام نصب مي شود، دهانهء خروجي هوا بايد دست كم يك متر از

سطح بام مجاور آن بالاتر باشد.

) (1فاصلهء افقي دهانة خروجي هوا از هر دهانهء بازشو ساختمان، يا هر دهانة دريافت هواي

بيرون، بايد دستكم 3متر باشد.

ج ( اگر مكنده هوا به ديوار خارجي ساختمان نصب شود مصالح ساخت اين ديوار بايد از نوع

نسوختني باشد.

) (1فاصلة افقي دهانه خروجي هوا از هر دهانه بازشو ساختمان، يا هر دهانه دريافت هواي

بيرون، نبايد كمتر از 3متر باشد.

) (2دهانه تخليه هوا نبايد زير هيچ دهانه بازشو ساختمان قرار گيرد.

) (3فاصله قائم دهانه خروجي تخليه هوا ، از تراز زمين محوطه مجاور، نبايد كمتر از 3متر

باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

79

7-14ديگ و آب گرمكن

1-7-14حدود و دامنه كار

-1-1-7-14طراحي، ساخت ، نصب و بازرسي ديگهاي آب گرم و بخار، آب گرمكن و

مخازن آب گرم تحت فشار، در تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع و توليد آب

گرم مصرفي ساختمان، بايد طبق الزامات مندرج در اين فصل از مقررات )» «7-14ديگ و

آب گرمكن( انجام گيرد.

الف( الزامات مندرج در ») (3-14مقررات كلي« بر اين فصل نيز حاكم است و بايد رعايت

شود.

ب ( اين فصل از مقررات الزامات مربوط بهدستگاههاي با سوخت مايعيا گاز را مقرر ميدارد.

) (1الزامات مربوط به دستگاههاي با سوخت جامد خارج از حدود اين فصل از مقررات است.

پ( اين فصل از مقررات الزامات دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز و دماي پايين را مقرر

ميدارد.

) (2الزامات مربوط به دستگاههاي با دماي متوسط و با دماي بالا خارج از حدود اين فصل از

مقررات است.

2-7-14آب گرم كن و مخزن تحت فشار

1-2-7-14كليات

الف( آب گرمكن و مخزن آب گرم، مخصوص آب گرم مصرفي، بايد گواهي ساخت و

آزمايش داشته باشد و طبق دستور كارخانه سازنده نصب شود.

ب ( الزامات مندرج در »مبحث -16تأسيسات بهداشتي« بايد در ساخت و نصب آب

گرمكن و مخزن ذخيره آب مصرفي رعايت شود.

مبحث چهاردهم

80

پ ( آب گرمكن و مخزن ذخيره آن بايد در محلي نصب شود كه بدون تخريب اجزاي دائمي

ساختمان، قابل برداشتن باشد.

ت ( اتصال لوله ها ، شير اطمينان و ديگر متعلقات آب گرمكن و مخزن ذخيره آن بايد

مطابق الزامات مندرج در »مبحث شانزدهم – تأسيسات بهداشتي« باشد.

2-2-7-14استفاده از آب گرمكن براي گرمايش ساختمان

الف( اگر آب گرمكن، علاوه بر تهيه ذخيره آب گرم مصرفي، براي گرم كردن ساختمان هم

بهكار رود، بايد از طرف سازنده براي اين منظور توصيه شده باشد و گواهي ساخت و

آزمايش داشته باشد.

ب ( ظرفيت آب گرمكن كه به منظور استفاده براي تهيه ذخيره آب گرم مصرفي و نيز

گرمايش ساختمان به كار مي رود، بايد طوري انتخاب شود كه بار گرمايي ساختمان موجب

كاهش آب گرم بهداشتي مورد نياز نشود.

3-2-7-14مخزن تحت فشار ذخيره آب گرم مصرفي

الف( مخزن تحت فشار ذخيره آب گرم مصرفي بايد براي شرايط كار آن ظرفيت مناسب

داشته باشد و طبق دستور كارخانه سازنده نصب شود.

ب ( ساخت مخزن و جوشكاري آن بايد طبق يكي از استانداردهاي معتبر باشد و مورد تأييد

قرار گيرد.

3-7-14ديگ آب گرم و بخار

1-3-7-14كليات

الف( طراحي و ساخت ديگهاي آب گرم و بخار بايد طبق الزامات مندرج در يكي از

استانداردهاي زير باشد:

ISIRI  ٢٣١

BS ٢٧٩٠

ANSI/ASME I,IV

) (1ديگ آب گرم و بخار بايد به ترتيبي كه در ») (3-14مقررات كلي« مقرر شده، گواهي

ساخت و آزمايش داشته باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

81

نصب2-3-7-14

الف( نصب ديگ آب گرم و بخار بايد طبق دستورالعملهاي سازنده صورت گيرد.

) (1دستورالعمل راه اندازي و بهره برداري كه در آن روش روشن كردن و راهاندازي، نكات

مربوط به بهرهبرداري، دستورات نگهداري و روشن و خاموش كردن دستگاه درج شده باشد

بايد از طرف سازنده با دستگاه همراه شود و به طور دائم در محل نصب آن نگهداري شود.

) (2سيستم كنترل دستگاه بايد توسط نصب كننده تنظيم و آزمايش شود. نصبكننده بايد

نسخه كامل دياگرام كنترل دستگاه را، همراه با دستورالعمل بهرهبرداري، تحويل دهد.

) (3ظرفيت دستگاه و ديگر اطلاعات ضروري، به ترتيبي كه در ») (3-14مقررات كلي«

مقرر شده، بايد روي پلاك دستگاه نقش شده باشد.

ب( دستگاه بايد روي فونداسيون مسطح و مقاوم براي تحمل وزن در حال كار دستگاه و

توزيع اينوزنروي فونداسيون،سوار شود. فونداسيون زيردستگاه بايد از جنسنسوختنيباشد.

) (1دستگاه بايد به طور اطمينان بخش و پايدار به اجزاي سازه ساختمان مهار شود.

) (2اگر دستگاه لرزش داشته باشد بايد زيرپايه هاي آن لرزه گير مناسب در برابر لرزش

دستگاه و مورد تأييد نصب شود.

پ( اتاقي كه دستگاه در آن نصب ميشود بايد كفشوي و يا هر دهانه تخليه ديگر، مناسب

براي تخليه آب دستگاه و مورد تأييد، داشته باشد.

) (1اتصال تخليه بايد طبق الزامات مندرج در »مبحث شانزدهم ـ تأسيسات بهداشتي«

صورت گيرد.

3-3-7-14فاصله اطراف دستگاه

الف( به منظور بازرسي، سرويس، تعمير ، تعويض و مشاهده لوازم اندازه گيري، بايد در

اطراف دستگاه فاصله كافي پيش بيني شود.

) (1راه عبور بدون مانع در اطراف دستگاه نبايد از 50سانتيمتر كمتر باشد.

مبحث چهاردهم

82

4-3-7-14فاصله ايمني بالاي دستگاه

الف( فاصله بالاي د يگ آب گرم يا بخار، از نوع يك پارچه، بدون دريچه آدم رو روي پوسته

بالاي آن، با ظرفيتي كمتر از يكي از مقادير 1465كيلووات ) 5000000بي تي يو در

ساعت( انرژي ورودي ، يا 2268كيلوگرم در ساعت بخار, يا 93مترمربع سطح حرارتي ، از

سقف نبايد كمتر از 60سانتيمتر باشد.

ب ( فاصله بالاي ديگ آب گرم يا بخار، با دريچه آدم رو روي پوسته بالاي آن، با ظرفيتي

كمتر از يكي از مقادير مندرج در »الف« از سقف نبايد كمتر از 90سانتيمتر باشد.

پ ( فاصله بالاي ديگ بخار پرفشار با ظرفيتي كمتر از يكي از مقادير مندرج در »الف« از

سقف نبايد كمتر از 90سانتيمتر باشد.

ت ( فاصله بالاي ديگ بخار كم فشار و ميان فشار و ديگ آب گرم، با ظرفيتي بيشتر از يكي

از مقادير مندرج در »الف« از سقف نبايد كمتر از 90سانتيمتر باشد.

ث ( فاصله بالاي ديگر بخار پرفشار، با ظرفيتي بيشتر از يكي از مقادير مندرج در »الف« از

سقف نبايد كمتر از 215سانتيمتر باشد.

4-7-14شيرها

1-4-7-14شير قطع و وصل

الف( روي لوله ورودي و خروجي هر ديگ بايد شير قطع و وصل شود.

) (1اگر تعدادي ديگ به صورت يك گروه موازي قرار گيرند، هر يك از ديگ ها بايد به طور

جداگانه شير قطع و وصل داشته باشد.

2-4-7-14تغذيه آب ديگ

الف( اتصال لوله آب ، از شبكه لوله كشي توزيع آب مصرفي ساختمان، به سيستم تغذيه آب

ديگ، بايد با رعايت الزامات مندرج در »مبحث شانزدهم – تأسيسات بهداشتي« صورت

گيرد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

83

3-4-7-14شير تخليه سريع

الف( هر ديگ بخار بايد به شير تخليه سريع مجهز باشد.

) (1شير تخليه سريع بايد در محلي كه روي ديگ پيش بيني شده نصب شود.

) (2اندازه شير تخليه سريع بايد طبق دستورالعمل كارخانه سازنده و دست كم برابر قطر

دهانه تخليه سريع ديگ باشد.

) (3اتصال لوله تخليه، از محل شير قطع سريع تا نقطه دريافت فاضلاب در محل نصب

ديگ، بايد با رعايت الزامات مندرج در »مبحث شانزدهم- تأسيسات بهداشتي« اجرا شود.

4-4-7-14اتصال لوله گاز سوخت

الف( روي لوله ورودي گاز سوخت به مشعل ديگ، قبل از لوازم كنترل يك شير قطع و

وصل دستي بايد نصب شود.

) (1لوله انشعاب گاز براي شمعك بايد پيش از اين شير قطع و وصل باشد. لوله انشعاب گاز

براي شمعك بايد شير قطع و وصل مخصوص به خود داشته باشد.

5-7-14لوازم اندازه گيري

1-5-7-14ديگ آب گرم

الف( هر ديگ آب گرم بايد فشارسنج و دماسنج، يا وسيله مشترك اندازه گيري فشار و دما

داشته باشد.

) (1فشارسنج و دماسنج بايد فشار و دماي ديگ را در وضعيت كار عادي آن نشان دهند.

2-5-7-14ديگ بخار

الف( هر ديگ بخار بايد فشارسنج و آب نما داشته باشد.

) (1فشارسنج بايد فشار ديگ را در وضعيت كار عادي آن نشان دهد.

) (2شيشه آب نما بايد طوري نصب شده باشد كه تراز خط وسط آن برابر سطح آب ديگ

در وضعيت كار عادي آن باشد.

مبحث چهاردهم

84

6-7-14كنترل سطح پايين آب

1-6-7-14ديگ آب گرم يا بخار بايد با كنترل سطح پايين آب حفاظت شود.

الف( در صورتي كه سطح آب از تراز ايمني سطح پايين آب از ديگ پايين تر رود، كنترل

سطح پايين آب بايد بطور خودكار عمل احتراق را قطع كند.

) (1تراز ايمني سطح پايين آب توسط سازنده ديگ تعيين ميشود.

7-7-14شير اطمينان

1-7-7-14كليات

الف( هر ديگ بخار بايد با شير اطمينان بخار حفاظت شود.

ب ( هر ديگ آب گرم بايد با شير اطمينان فشار حفاظت شود.

پ ( هر مخزن تحت فشار بايد با شير اطمينان، يا وسيله محدودكننده سقف فشار ديگري،

حفاظت شود.

ت ( شير اطمينان بايد از يك مؤسسه مورد تأييد گواهي آزمايش داشته باشد.

) (1شيراطمينان ديگ بخار، آب گرم و مخزن تحت فشار بايد ظرفيت تخليه حداقل برابر

ظرفيت دستگاهي كه شير اطمينان روي آن نصب مي شود، داشته باشد.

) (2روي ديگ بخار يا آب گرم ممكن است به جاي يك شير اطمينان چند شير اطمينان

نصب شود به طوري كه ظرفيت تخليه مجموع اين شيرها برابر ظرفيت دستگاه باشد.

) (3شير اطمينان ديگ بخار و آب گرم و مخزن تحت فشار بايد روي فشاري برابر حداكثر

فشار كار دستگاه تنظيم شود.

ث ( شير اطمينان بايد روي دهانه اي كه روي ديگ آب گرم و بخار و مخزن تحت فشار

براي نصب آن پيش بيني شده است، نصب شود.

) (1بين ديگ يا مخزن تحت فشار و شير اطمينان نبايد هيچ نوع شير ديگري نصب شود.

) (2روي لوله تخليه بعد از شير اطمينان نبايد هيچ نوع شير ديگري نصب شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

85

2-7-7-14تخليه شير اطمينان

الف( شير اطمينان ديگ آب گرم و مخزن تحت فشار بايد به طور ثقلي تخليه شود.

ب ( تخليه شير اطمينان ديگ بخار بايد توسط لوله در فضاي خارج از ساختمان صورت

گيرد.

پ ( لوله اتصال بين دهانه تخليه شير اطمينان و نقطه دريافت فاضلاب در محل نصب

ديگ، يا فضاي خارج، بايد از نوع غيرقابل انعطاف و براي دماي سيال خروجي مناسب باشد.

) (1قطر لوله تخليه بايد دست كم برابر قطر دهانه تخليه شير اطمينان باشد.

ت ( تخليه شير اطمينان ديگ بخار يا آب گرم نبايد در نقاطي باشد كه خطر آسيب

رساندن به اشخاص يا تخريب و ضايع كردن اموال را داشته باشد.

ث ( در صورتي كه تخليه شير اطمينان ديگ بخار كم فشار يا ديگ آب گرم به داخل لوله

كشي فاضلاب ساختمان باشد، بايد الزامات مندرج در »مبحث شانزدهم – تأسيسات

بهداشتي« در مورد اتصال آن رعايت شود.

8-7-14لوازم كنترل و ايمني

1-8-7-14كليات

الف( ديگ آب گرم و ديگ بخار بايد به ترتيبي كه در جدول )»(1-8-7-14الف« مقرر

شده، به لوازم كنترل و ايمني مجهز باشد.

ب ( گروهبندي ديگها بر اساس نوع سوخت و ظرفيت ورودي ساختمان، بايد مطابق جدول

)»(1-8-7-14الف« باشد.

2-8-7-14مراقبت از وجود شعله

الف( روي هر مشعل ديگ بايد يككنترل مراقبتاز وجود شعله داشتهباشد كه حضور يك

شمعك را در نقطهاي كه بهطور اطمينانبخش مشعل اصلي را روشن ميكند، برقرار نمايد.

ب ( در ديگهاي گروه Aو هر گروه ديگري كه به شمعك دائمي مجهز باشند، در صورت

خاموش شدن شعله شمعك، بايد در مدت 90ثانيه شير ورودي گاز به طور صددرصد بسته

شود، جز موارد زير:

مبحث چهاردهم

86

) (1در ديگهاي گروه G, F, E, B, Aكه جرقه زن الكتريكي مستقيم داشته باشند، فقط

مشعل اصلي لازم است به اين كنترل ايمني مجهز باشد.

) (2در ديگهاي همه گروهها، كه شمعك قطع شونده داشته باشند، فقط مشعل اصلي لازم

است به اين كنترل ايمني مجهز باشد.

) (3وجود اين كنترل ايمني در ديگهاي گروه Kلازم نيست .

3-8-7-14فشار گاز سوخت

الف( در ديگهاي گروه Cو Dسيستم كنترل بايد به ترتيبي با شير ورودي گاز مرتبط باشد

كه درصورت فشار گاز بالاتر يا پايينتر از حدتنظيم، اين شير را به طور غيربازگشتني ببندد.

4-8-7-14دما يا فشار سوخت مايع

الف( در ديگهاي گروه Fو Gو Hكه سيستم پيش گرم كن سوخت مايع داشته باشند، در

صورتي كه دماي سوخت مايع پايينتر از حد تنظيم باشد، شير ورودي سوخت مايع بايد

بهطور خودكار بسته شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

87

مبحث چهاردهم

88

يادداشتهاي جدول )»(1-8-7-14الف«

) (1سوخت ورودي يا ظرفيت ورودي بايد با يكي از روشهاي زير تعيين شود:

-1حداكثر سوخت ورودي به مشعل كه توسط سازنده روي پلاك آن نوشته شده.

-2ظرفيت نامي ديگ به اضافه 25درصد.

) (2كاربرد شمعك از نوع قطع ووصل متناوب روي مشعل ديگهاي گازسوز گروه Cفقط در حالتي مجاز

است كه مشعل مورد تأييد قرار گرفته باشد.

) (3در ديگهاي گازسوز گروه Bو Cو Dكه ديگ و مشعل با شمعك دائمي، توسط سازنده به صورت يك

واحد كامل سوار شده و مورد تأييد باشد، زمان روشن نشدن شعله اصلي مشعل حداكثر مي تواند 90ثانيه

باشد.

) (4در ديگهاي با سوخت مايع گروه ،Fدر صورتي كه مشعل به كنترلي مجهز باشد كه پس از 0/8ثانيه

پس از روشن نشدن شعله اصلي مشعل، شمعك را دوباره روشن كند، زمان روشن نشدن شعله اصلي مشعل

حداكثر مي تواند 30ثانيه باشد.

) (5در ديگهاي با سوخت مايع گروه ،Gدر صورتي كه مشعل به كنترلي مجهز باشد كه پس از 0/8ثانيه

پس از روشن نشدن شعله اصلي مشعل، شمعك را دوباره روشن كند، زمان روشن نشدن شعله اصلي مشعل

حداكثر مي تواند 15ثانيه باشد.

ب ( در ديگهاي گروه Fو Gو Hكه مشعل آنها براي تبديل سوخت مايع به ذرات خيلي ريز از هواي فشرده

يا بخار استفاده مي كنند، سيستم كنترل بايد به ترتيبي با شير ورودي سوخت مايع مرتبط باشد كه در

صورت كافي نبودن فشار ذرات خيلي ريز هوا يا بخار اين شير را بهطور غيربازگشتني ببندد.

5-8-7-14كمبود جريان هوا

الف( در ديگهايي كه مشعل گازي با سوخت مايع و هواکش رانشي يا القايي دارند، يا در

ديگهاي با مشعل گازي، در صورتي كه جريان هوا قطع يا كمتر از حد تنظيم شود، سيستم

كنترل بايد به ترتيبي با شير ورودي سوخت مرتبط باشد كه اين شير به طور خودكار بسته

شود.

) (1اگر پمپ سوخت مايع و هواکش حركت خود را بطور مستقيم از موتور مشتركي بگيرند،

اين كنترل ديگر لازم نيست.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

6-8-7-14تخليه هواي داخل ديگ

الف( در ديگهاي گروه Cو Dو Hشعله شمعك و مشعل اصلي نبايد روشن شود، مگر آنكه

فرايند تخليه هواي داخل ديگ انجام شده باشد.

) (1زمان اين فرايند بايد به اندازه كافي طولاني باشد تا تمام هواي داخل اتاق احتراق و

ديگر فضاهاي داخلي ديگ، دست كم چهاربار تعويض شود.

ب ( در صورتي كه نصب ديگ طوري باشد كه تعويض هوا بطور طبيعي صورت نگيرد و هوا

در داخل اتاق احتراق محبوس بماند، لازم است جابجايي و تخليه هواي داخل ديگ با

وسايل مكانيكي صورت گيرد.

) (1اگر زمان لازم براي تعويض هواي همه فضاهاي داخلي ديگ به آساني قابل اندازه گيري

نباشد، بايد زمان لازم براي پنج بار تعويض هواي اتاق احتراق تا اولين گذر دود فراهم شود.

) (2در مشعل هاي گازي آتمسفريك بدون هواکش مكانيكي براي جريان هوا و نيز در

مشعلهاي با سوخت مايع كه بيش از دو سوم هواي موردنياز براي احتراق بدون هواکش

مكانيكي به اتاق احتراق مي رسد، تعويض و تخليه هوا به ميزان چهار بار لازم نيست، به

شرط آنكه دهانه هواي ثانويه اين مشعل ها به هواي خارج قابل بسته شدن نباشد. اگر دهانه

هواي ثانويه اين مشعل ها قابل بسته شدن باشد، بايد پيش از روشن شدن شعله اصلي،

دهانه هواي ثانويه دست كم به مدت چهار دقيقه در وضعيت كاملا باز قرار گيرد.

7-8-7-14كنترلهاي ايمني در ديگهاي آب گرم

الف( ديگهاي آب گرم، كم فشار و پرفشار، بايد با دو عدد كنترل دماي حد بالا و يك عدد

كنترل سطح پايين آب، مرتبط با شير ورودي سوخت به مشعل اصلي و به منظور بستن آن

مجهز باشند.

) (1از دو عدد كنترل دما، آن يك كه روي دماي بالاتر تنظيم شده است، بايد امكان تنظيم

مجدد دستي داشته باشد. در صورتي كه ديگ آب گرم از نوع يكپارچه و با ظرفيتي برابر

117كيلووات ) 400000بي تي يو در ساعت( يا كمتر باشد، تنظيم مجدد دستي

روي كنترل دماي بالا ديگر لازم نيست .

مبحث چهاردهم

90

ب ( كنترل دماي حد بالا و كنترل سطح پايني آب در اين ديگها بايد در محلي و به ترتيبي

نصب شود كه عمليات آزمايش، سرويس و تعويض اين كنترلها، بدون تخليه آب سيستم،

امكانپذير باشد.

) (1اين شرط در مورد ساختمانهاي مسكوني كوچكتر از 6واحد لازم نيست رعايت شود.

پ ( اگر ديگ كويل دار باشد، به اين معني كه سطح حرارتي ديگ را كويل ها تشكيل

دهند، مي توان به جاي كنترل سطح پايين آب ديگ، روي لوله آب گرم يك حسگر

جريان نصب كرد.

8-8-7-14كنترلهاي ايمني در ديگهاي بخار

الف( ديگهاي بخار كم فشار و پرفشار بايد با دو عدد كنترل فشار حد بالا، مرتبط با شير

ورودي سوخت به مشعل اصلي و به منظور بستن آن،مجهز باشند.

) (1از دو عدد كنترل فشار، آن كه روي فشار بالاتري تنظيم شده است، بايد امكان تنظيم

مجدد دستي داشته باشد.

ب ( ديگهاي بخار كم فشار و پرفشار بايد با دو عدد كنترل سطح پايين آب مجهز باشند.

) (1يكي از دو عدد كنترل سطح پايين آب بايد با امكان تنظيم مجدد دستي مستقل از

كنترل تغذيه آب ديگ, باشد.

9-8-7-14شير اطمينان قطع سوخت

الف( روي مشعل اصلي ديگهاي گروه Cو Dو Hبايد شير اطمينان قطع سوخت، مورد

تأييد با تنظيم مجدد خودكار نصب شود كه با برنامه سيستم كنترل مرتبط باشد.

) (1اگر مشعل اصلي با سوخت مايع باشد و فشار ورودي به شير اطمينان قطع سوخت بيش

از 69Kpaباشد، براي زماني كه مشعل كار نمي كند، بايد يك شير اطمينان قطع سوخت

دوم، كه بعد از شير اطمينان قطع سوخت اول و سري با آن قرار مي گيرد، روي مشعل

نصب شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

91

ب ( روي مشعل اصلي ديگهاي گروه Cو ، Dكه فشار ورودي گاز بيش از 7Kpaباشد،در

صورتي كه اتاق احتراق ديگ بسته، يا ديگ از نوع لوله آتش و افقي باشد، بايد دو عدد شير

اطمينان قطع سوخت مورد تأييد نصب شود.

) (1يكي از شيرهاي اطمينان قطع سوخت بايد با تنظيم مجدد خودكار باشد.

) (2شير اطمينان قطع سوخت ديگر بايد به عنوان كنترل كارديگ به كار رود.

) (3هر دو شير اطمينان قطع سوخت بايد با برنامه سيستم كنترل مرتبط باشند.

پ( ديگهاي گروه Cو Dكه فشار ورودي گاز بيش از 7Kpaداشته باشند، بايد بهوسايل در

دسترس و دائمي براي بازرسي ادواري از گازبند بودن شيراطمينان قطعسوخت، مجهزباشند.

9-7-14مخزن انبساط

1-9-7-14كليات

الف( هر سيستم گرمايي با آب گرم بايد به مخزن انبساط مجهز باشد.

ب ( مخزن انبساط ممكن است از نوع باز يا از نوع بسته باشد.

پ ( ظرفيت مخزن انبساط باز بايد براي دما و فشار كار سيستم محاسبه و انتخاب شود.

ت ( مخزن انبساط بايد در محل نصب، به كمك پايه، آويز و بست هاي مناسب، به اجزاي

ساختمان مهار شود و در وضعيت پايدار و مستقر قرار گيرد.

2-9-7-14مخزن انبساط باز

الف ( مخزن انبساط باز بايد در ترازي نصب شود كه سطح آب داخل آن، در وضعيت كار

عادي سيستم، دست كم 120سانتيمتر از بالاترين اجزاي سيستم گرمايي بالاتر باشد.

ب ( گنجايش مخزن انبساط باز بايد براي سيستم آب گرم موردنظر مناسب باشد.

پ ( در مخزن انبساط باز بايد، علاوه بر اتصال به سيستم گرمايي، اتصالات زير پيشبيني

شود:

) (1در قسمت بالاي مخزن بايد لوله سرريز، دست كم به قطر نامي 1اينچ، نصب شود.

ادامه لوله سرريز تا نقطه تخليه آب، بايد مطابق الزامات مندرج در »مبحث شانزدهم –

تأسيسات بهداشتي« باشد.

مبحث چهاردهم

92

) (2مخزن انبساط باز بايد لوله هواكش داشته باشد تا هواي داخل مخزن را بدون هر نوع

شير يا مانع ديگري، به هواي آزاد مربوط كند.

3-9-7-14مخزن انبساط بسته

الف( مخزن انبساط بسته بايد براي فشار و دماي كار سيستم گرمايي موردنظر مناسب باشد.

ب ( مخزن انبساط بسته بايد گواهي آزمايش فشار كار، از يك موسسه آزمايش كننده

معتبر، داشته باشد.

) (1فشار آزمايش بايد دست كم 1/5برابر حداكثر فشار كار سيستم باشد.

پ ( مخزن انبساط بسته بايد به متعلقات لازم از قبيل تخليه آب و شيشه آب نما، مجهز

باشد.

) (1روش تخليه آب بايد به ترتيبي باشد كه بتوان بدون تخليه آب سيستم گرمايي مخزن را

تخليه كرد.

ت ( مخزن انبساط بسته بايد به لوازمي مجهز باشد كه بتوان به كمك آنها هوا يا گاز ازت را

به آن تزريق كرد و فشار موردنياز سيستم را تأمين نمود.

ث ( گنجايش مخزن انبساط بسته

) (1گنجايش مخزن انبساط بسته، براي هر سيستم گرمايي با آب گرم، در سيستم

واحدهاي ) (SIبايد دست كم برابر مقداري باشد كه از رابطه زير بدست مي آيد:

كه در آن:

= Vtحداقل گنجايش مخزن )مترمكعب(

= Vsحجم آب سيستم، بدون حجم مخزن انبساط )مترمكعب(

= Tدماي متوسط سيستم گرمايي در حال كار )درجه سانتيگراد(

= Paفشار آتمسفر در محل نصب مخزن )كيلوپاسكال مطلق(

٠ ٠٠٠٧٣٨ ٠ ٠٣ ٨

S

t

a a

f o

/ T / ) V

V

P P

( ) ( )

P P

=

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

93

= Pfفشار سيستم، پس از پر كردن با آب و پيش از راه اندازي )كيلوپاسكال مطلق(

= Poحداكثر فشار كار سيستم در حالت كار عادي )كيلوپاسكال مطلق(

) (2گنجايش مخزن انبساط بسته، براي هر سيستم گرمايي با آب گرم، در سيستم

واحدهاي ) ، (IPبايد دست كم برابر مقداري باشد كه از رابطه زير بدست مي آيد :

٠ ٠٠٠ ١ ٠ ٠

S

t

a a

f o

( / T / ) V

V

P P

( ) ( )

P P

=

كه در آن:

= Vtحداقل گنجايش مخزن )گالن آمريكايي(

= Vsحجم آب سيستم، بدون حجم مخزن انبساط )گالن آمريكايي(

= Tدماي متوسط سيستم گرمايي در حال كار )درجه فارنهايت(

= Paفشار اتمسفر در محل نصب مخزن )پوند بر اينچ مربع مطلق(

= Pfفشار سيستم، پس از پر كردن با آب و پيش از راه اندازي )پوند بر اينچ مربع مطلق(

= Poحداكثر فشار كار سيستم در حالت كار عادي )پوند بر اينچ مربع مطلق(

مبحث چهاردهم

94

8-14دستگاههاي گرمكننده و خنككننده ويژه

1-8-14حدود و دامنه كار

1-1-8-14طراحي، ساخت، نصب و بازرسي دستگاههاي گرم كننده و خنك كننده ويژه

بايد طبق الزامات مندرج در اين فصل از مقررات )» «8-14دستگاههاي گرم كننده و

خنك كننده ويژه( انجام گيرد.

2-1-8-14اين فصل از مقررات الزامات دستگاههاي زير را مقرر مي دارد:

الف( بخاري هاي با سوخت گاز، مايع، جامد يا برق ؛

ب ( آب گرمكن هاي خانكي ؛

پ ( كوره هاي هواي گرم ؛

ت ( كولرهاي گازي و آبي ؛

ث ( گرم كننده سونا؛

ج ( شومينه.

3-1-8-14الزامات كابل كشي و اتصال كابل برق به دستگاههاي موردنظر در اين فصل

بايد طبق الزامات مندرج در »مبحث سيزدهم – تأسيسات الكتريكي« انجام گيرد.

4-1-8-14تغذيه آب و تخليه فاضلاب، لوله كشي و اتصال لوله آب ورودي و تخليه

دستگاههايي كه الزامات آنها در اين فصل مقرر شده، بايد طبق الزامات مندرج در »مبحث

شانزدهم – تأسيسات بهداشتي« انجام گيرد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

95

5-1-8-14الزامات طراحي و نصب دودكش دستگاههاي گرم كننده بايد طبق الزامات

مندرج در فصل دهم از اين مبحث انجام گيرد.

6-1-8-14اتصال لوله گاز به دستگاههاي گرم كننده بايد طبق الزامات مندرج در

»مبحث هفدهم – لوله كشي گاز سوخت« انجام گيرد.

7-1-8-14اتصال لوله گاز سوخت مايع به دستگاههاي گرم كننده بايد طبق الزامات

مندرج در فصل يازدهم از اين مبحث انجام گيرد.

2-8-14كليات

1-2-8-14ممنوعيت نصب در فضاهاي با خطر

الف( دستگاههاي گرم كننده ويژه و آب گرمكن هاي با سوخت گاز، مايع يا جامد نبايد در

فضاهاي با خطر نصب شوند.

2-2-8-14ممنوعيت نصب در فضاهاي ديگر

الف( نصب بخاري هاي با سوخت گاز، مايع يا جامد در فضاهاي زير ممنوع است :

) (1اتاق مهمان در هتلها و متلها؛

) (2خوابگاهها ؛

) (3خانه سالمندان ؛

) (4آسايشگاهها و نقاهتگاهها ؛

) (5كانون اصلاح و تربيت، زندانها؛

) (6شيرخوارگاهها ، مراكز نگهداري كودكان بي سرپرست، اتاق بازي بچه ها.

مبحث چهاردهم

96

3-2-8-14تأمين هواي احتراق

الف( در محل نصب دستگاههاي گرم كننده ويژه و آب گرمكن هاي با سوخت گاز، مايع يا

جامد، بايد امكان تأمين هواي مورد نياز احتراق آنها طبق الزامات مندرج در فصل هشتم

اين مبحث فراهم شود.

3-8-14شومينه )بخاري ديواري(

1-3-8-14شومينه ساختماني با سوخت جامد

الف( طراحي و ساخت شومينه ساختماني با سوخت جامد بايد طبق الزامات مندرج در

مباحث سوم، چهارم و پنجم از مقررات ملي ساختمان و مورد تأييد باشد.

2-3-8-14شومينه با سوخت گاز

الف( طراحي و ساخت شومينه با سوخت گاز، ساخته شده در كارخانه ، بايد طبق الزامات

مندرج در استاندارد -UL ١٢٧و مورد تأييد باشد.

ب ( ساخت و نصب شومينه با سوخت گاز بايد طوري باشد كه كف اجاق آن به طور

مشخص و آشكار از كف اتاق مجاور شومينه جدا باشد.

پ ( شومينه با سوخت گاز بايد به كنترل اطمينان وجود شعله مجهز باشد تا در صورت از

كار افتادن شمعك و روشن نشدن شومينه يا خاموش شدن شعله اصلي، جريان گاز سوخت

ورودي به شومينه را به طور خودكار قطع نمايد.

ت ( شومينه با سوخت گاز بايد به دمپر دستي تنظيم سطح مقطع خروجي دود به دودكش

مجهز باشد تا بتوان حداقل سطح خروجي دود را ، بر اساس توصيه كارخانه سازنده، تنظيم

نمود.

ث ( شومينه با سوخت گاز بايد به شير قطع و وصل دستي ورود گاز مجهز باشد. اين شير

بايد در خارج از اجاق احتراق ولي نزديك به آن و در اتاقي كه شومينه در آن نصب مي

شود، قرار گيرد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

97

4-8-14بخاري خانگي

1-4-8-14بخاري خانگي نفت سوز با دودكش

الف( بخاري خانگي نفت سوز بايد از نظر طراحي و ساخت با استاندارد ISIRI ٩٣٧

مطابقت داشته باشد.

ب ( بخاري خانگي نفت سوز بايد به كنترل دستي تنظيم مقدار سوخت و شير دستي قطع

و وصل سوخت مجهز باشد.

پ ( بخاري خانگي نفت سوز بايد به دمپر تنظيم مقدار مكش در لوله رابط دودكش مجهز

باشد.

ت ( گنجايش مخزن ذخيره سوخت در بخاري نفت سوز خانگي نبايد از 7/5ليتر بيشتر

باشد.

2-4-8-14بخاري خانگي گازسوز با دودكش

الف( بخاري خانگي گازسوز بايد از نظر طراحي و ساخت با استاندارد ISIRI ١٢٢٠مطابقت

داشته باشد. كاركرد اين بخاري بايد طبق روش پيشنهاد شده در استانداردANSI ٢١,١,١١,١

Aيا روشهاي مندرج در استانداردهاي مورد تأييد ديگر، آزمايش شده باشد.

ب ( بخاري خانگي گازسوز با دودكش بايد فندك خودكار براي روشن كردن، كنترل

اطمينان وجود شعله و كنترل خودكار قطع گاز مجهز باشد تا در صورت خاموش شدن

شعله اصلي يا شمعك، جريان گاز سوخت ورودي به بخاري را به طور خودكار قطع نمايد.

پ ( بخاري خانگي گازسوز بايد به شير قطع و وصل دستي مجهز باشد.

3-4-8-14بخاري خانگي گازسوز بدون دودكش

الف( يك يا چند بخاري خانگي گازسوز بدون دودكش نبايد به عنوان تنها وسيله گرمايش

در يك واحد مسكوني مورد استفاده قرار گيرد.

ب ( ظرفيت گرمايي بخاري خانگي گازسوز بدون دودكش نبايد از 11/7كيلووات بيشتر

باشد.

مبحث چهاردهم

98

پ ( بخاري خانگي گازسوز بدون دودكش نبايد در ساختمانهاي با كاربري گروههاي Aو E

و Iنصب شود.

ت ( كاربرد بخاري خانگي گازسوز بدون دودكش در فضاهاي زير مجاز نيست :

) (1اتاق خواب ؛

) (2حمام ؛

) (3توالت و دستشويي؛

) (4اتاقك انبار .

ث ( ظرفيت گرمايي دستگاه موردنظر نبايد نسبت به حجم اتاق محل نصب بخاري بيش از

0/21كيلووات بر مترمكعب باشد.

) (1اگر اتاق محل نصب بخاري مستقيما” از طريق در يا بازشو غيرقابل بسته شدن با اتاق

ديگري مرتبط باشد، براي محاسبه مي توان حجم اين فضا را هم به حجم اتاق محل نصب

دستگاه اضافه كرد.

ج ( بخاري گازسوز بدون دودكش بايد به كنترل اطمينان وجود حداقل اكسيژن مجهز باشد

تا در صورت كاهش غلظت اكسيژن در هوا از ميزان تعيين شده توسط كارخانه سازنده،

جريان ورود گاز به شمعك و شعله اصلي بخاري، به طور خودكار، قطع شود.

) (1مقدار غلظت اكسيژن به هر حال نبايد از 18درصد كمتر باشد.

4-4-8-14بخاري خانگي برقي

الف( بخاري خانگي برقي فقط براي گرم كردن فضا و اتاقهاي كوچك بايد مورد استفاده قرار

گيرد.

ب ( طراحي و ساخت بخاري خانگي برقي بايد بر طبق الزامات مندرج در استاندارد

UL  ٩٩انجام شود.

پ ( كنترل بخاري خانگي برقي بايد به صورت دستي و چند مرحله اي و با رعايت مقررات

الكتريكي در مورد كليدهاي قطع و وصل و كنترل باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

99

ت ( بخاري خانگي برقي بايد به كليد اصلي خودكاري مجهز باشد، تا فقط رد صورتي كه

مطابق وضعيت توصيه شده كارخانه سازنده نصب شده باشد، روشن شود و در صورت افتادن

بخاري يا نصب نادرست، از روشن شدن بخاري جلوگيري كند.

ث ( نصب بخاري خانگي برقي بايد با رعايت الزامات مندرج در »مبحث سيزدهم –

تأسيسات الكتريكي« انجام گيرد.

ج ( نصب بخاري خانگي برقي در فضاهاي مرطوب و خيس مجاز نيست، مگر آنكه از طرف

سازنده براي نصب در چنين فضاهايي طراحي و ساخته شده و مورد تأييد قرار گرفته باشد.

چ ( نصب بخاري خانگي برقي در فضاهايي كه در معرض ضربات يا صدمات فيزيكي قرار

گيرد، مجاز نيست.

5-8-14كوره هاي هواي گرم

1-5-8-14كوره گرمكننده مستقيم

الف( كوره گرمكننده مستقيم با سوخت گاز يا مايع بايد مطابق دستور كارخانه سازنده نصب

شود.

) (1كوره گرمكننده مستقيم با سوخت گاز بايد مطابق الزامات مندرج در استاندارد

ANSIZ ٢١. ٨آزمايش شود و مورد تأييد قرار گيرد.

) (2كوره گرمكننده مستقيم بـا سوخـت مايع بايـد مطابق الزامـات مندرج در استاندارد

UL٧٢٩آزمايش شود و مورد تأييد قرار گيرد.

ب ( نصب كوره گرمكننده مستقيم در فضاهاي زير مجاز نيست :

) (1راهروهاي دسترسي سالن هاي اجتماعات، تئاتر و سينما ،

) (2راهروهاي خروج اضطراري سالن هاي اجتماعات، تئاتر و سينما.

پ ( نصب كوره گرم كننده مستقيم بايد با رعايت نكات ايمني زير انجام گيرد :

) (1حداقل فاصله تا نزديكترين ديوار 15سانتيمتر

) (2حداقل فاصله تا مواد سوختني 30سانتيمتر

) (3ترموستات كنترل دستگاه بايد در همان فضاي نصب كوره، يا در فضاي مجاور آن كه

بازشو غيرقابل بسته شدن داشته باشد، قرار گيرد.

مبحث چهاردهم

100

) (4فضاي دسترسي در جلو دستگاه و محل مشعل آن بايد دست كم 45سانتيمتر و در

اطراف دستگاه دست كم 30سانتيمتر پيش بيني شود.

2-5-8-14كوره هواي گرم با گردش هوا

الف( كوره هواي گرم با گردش هوا بايد طبق دستور كارخانه سازنده نصب شود.

) (1كوره هواي گرم با گردش هوا و با سوخت گاز بايد مطابق الزامات مندرج در استاندارد

Ansiz , ٢١  ٧آزمايش شود و مورد تأييد قرار گيرد.

) (2كوره هواي گرم با گردش هوا و با سوخت مايع بايد مطابق الزامات مندرج در استاندارد

UL ٧٢٧آزمايش شود و مورد تأييد قرار گيرد.

) (3كوره هواي گرم با گردش هوا نوع برقي بايد مطابق الزامات مندرج در استاندارد ١٠٩

ULآزمايش شود و مورد تأييد قرار گيرد.

ب ( سطح مقطع آزاد و بدون مانع هر يك از كانالهاي هواي تازه ، برگشت و رفت نبايد از

4/4ميليمتر مربع براي هر وات ظرفيت كوره كمتر باشد.

پ ( نصب كوره هواي گرم با گردش هوا در فضاهاي زير مجاز نيست :

) (1راهروهاي دسترسي سالنهاي اجتماعات ، تئاتر و سينما؛

) (2راهروهاي خروج اضطراري سالنهاي اجتماعات، تئاتر و سينما.

ت ( تأمين هواي تازه يا برگشت هواي كوره از فضاهاي زير مجاز نيست :

) (3حمام؛

) (4توالت و دستشويي؛

) (5آشپزخانه؛

) (6گاراژ؛

) (7فضاهاي با خطر.

ث ( برگشت هواي يك واحد آپارتماني نبايد توسط دستگاه به واحد آپارتماني ديگري

فرستاده شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

101

ج ( ترموستات كنترل دستگاه بايد در همان فضاي نصب كوره و يا در فضاي مجاور آن كه

بازشو غيرقابل بسته شدن داشته باشد قرار گيرد.

چ ( كانال كشي رفت، برگشت و هواي تازه و الزامات نصب دهانه ورود هواي تازه بايد با

رعايت نكات مقرر شده در »فصل چهارم – تعويض هوا و فصل پنجم – كانال كشي« انجام

گيرد.

ح ( طراحي، ساخت و نصب دودكش كوره بايد با رعايت نكات مقررشده در »فصل يازدهم –

دودكش« انجام گيرد.

خ ( ذخيره سازي و لوله كشي انتقال سوخت مايع بايد با رعايت نكات مقرر شده در »فصل

دوازدهم ذخيره و انتقال سوخت مايع« انجام گيرد.

6-8-14آب گرمكن خانگي

1-6-8-14آب گرمكن نفت سوز با مخزن ذخيره

الف( طراحي، ساخت و آزمايش آب گرمكن خانگي نفت سوز با مخزن ذخيره بايد با رعايت

الزامات مندرج در استاندارد ISIRI ١٢٢٨انجام شود.

) (1نصب آب گرمكن خانگي نفت سوز با مخزن ذخيره بايد طبق دستور كارخانه سازنده

صورت گيرد.

ب ( ظرفيت آب گرمكن بايد به گونه اي محاسبه و انتخاب شود كه مصرف حداكثر ساعتي

و مصرف روزانه را پاسخگو باشد.

) (1ظرفيت ذخيره آب گرمكن براي هر واحد مسكوني نبايد از 110ليتر كمتر باشد.

پ( حداكثر فشار كار مجاز آب گرمكن بايد دست كم 860كيلوپاسكال باشد.

ت ( روي لوله ورود آب به آب گرمكن بايد شير قطع و وصل و شير يك طرفه، و روي لوله

خروجي آب گرم بايد شير قطع و وصل نصب شود.

(!) اتصال لوله و نصب شيرها بايد طبق الزامات مندرج در »مبحث شانزدهم – تأسيسات

بهداشتي« انجام گيرد.

ث ( مخزن آب گرم بايد به شير اطمينان و شير تخليه مجهز باشد.

مبحث چهاردهم

102

) (1اندازه قطر شير تخليه بايد طبق دستور كارخانه سازنده و دست كم برابر قطر دهانه

تخليه دستگاه باشد.

ج ( آب گرمكن بايد به شير اطمينان دما و فشار مجهز باشد.

) (1فشار تنظيم شير اطمينان بايد برابر حداكثر فشار كار مجاز آب گرمكن و حداكثر

1035كيلوپاسكال باشد.

) (2دماي تنظيم شير اطمينان بايد حداكثر 99درجه سانتيگراد باشد.

) (3قطر لوله خروجي از شير اطمينان بايد حداقل برابر دهانه خروجي شير اطمينان باشد.

) (4نصب شير و هيچ مانع ديگري روي لوله تخليه شير اطمينان مجاز نيست. انتهاي لوله

تخليه شير اطمينان بايد بدون دنده باشد و تا 30سانتيمتري كف محل نصب آب گرمكن

ادامه يابد. اتصال مستقيم اين لوله به شبكه لوله كشي فاضلاب ساختمان مجاز نيست .

چ ( آب گرم كن گازسوز بايد به شير دستي قطع و وصل گاز مجهز باشد.

ح (آب گرم كن گازسوز بايد به كنترل كننده خودكار مجهز باشد.

) (2كنترلكننده خودكار گاز بايد با الزامات مندرج در استاندارد Ansi z , a , ٢١ ٢٣ ١٩٩

مطابقت داشته باشد.

)خ( بدنه خارجي آب گرم كن بايد با عايق گرمايي پوشانده شود.

) (1ضخامت عايق بايد طوري انتخاب شود كه تلفات انرژي گرمايي از سطوح خارجي آب

گرمكن از 47وات بر متر مربع بيشتر نباشد. در محاسبه اتلاف انرژي ، دماي محيط محل

نصب دستگاه نبايد از 18درجه سانتيگراد بيشتر در نظر گرفته شود.

3-6-8-14آب گرمكن گازسوز فوري بدون مخزن ذخيره

الف( طراحي, ساخت و آزمايش آب گرم كن گازسوز فوري بدون مخزن ذخيره با رعايت

الزامات مندرج در استاندارد ISIRI ١٢٢٢انجام شود.

) (1نصب آب گرم كن گاز فوري بايد طبق دستور كارخانه سازنده و رعايت استانداردهاي

شركت ملي گاز ايران باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

103

)ب( ظرفيت آب گرم كن گازسوز فوري بايد به گونه اي محاسبه و انتخاب شود كه مصرف

حداقل ساعتي را پاسخگو باشد.

) (1ظرفيت اين آب گرم كن ها بايد دست كم براي واحد مسكوني يك خوابه و دو خوابه

12ليتر در دقيقه و سه خوابه و بيشتر 19ليتر در دقيقه باشد.

)پ( آب گرم كن گازسوز فوري بدون مخزن ذخيره بايد به شير اطمينان، شير خودكار قطع

و وصل گاز، شمعك دائمي و فندك خودكار مجهز باشد.

) (1روي لوله ورودي گاز به آب گرم كن باي به شير قطع و وصل طبق استاندارد

. نصب شودISIRI ١٢٢٢

4-6-8-14آب گرمكن گازسوز با مخزن ذخيره

الف( طراحي، ساخت و آزمايش آب گرمكن گازسوز با مخزن ذخيره بايد با رعايت الزامات

مندرج در استاندارد ISIRI ١  ٣انجام شود.

) (1نصب آب گرم كن برقي بايد طبق دستور كارخانه سازنده انجام گيرد.

ب ( ظرفيت آب گرم كن برقي با مخزن ذخيره بايد به گونه اي محاسبه و انتخاب شود كه

مصرف حداكثر ساعتي و مصرف روزانه را پاسخگو باشد .

) (1ظرفيت ذخيره آب گرمكن بايد دست كم براي واحد مسكوني يك خوابه 75ليتر،

دوخوابه 110ليتر و سه خوابه 150ليتر باشد.

پ ( حداكثر فشار كار مجاز آب گرمكن بايد دست كم 860كيلوپاسكال باشد.

ت ( روي لوله ورود آب سرد به آب گرمكن بايد شير قطع و وصل و شير يك طرفه، و روي

لوله خروجي آب گرم بايد شير قطع و وصل نصب شود.

) (1اتصال لوله و نصب شيرها بايد طبق الزامات مندرج در »مبحث شانزدهم – تأسيسات

بهداشتي« انجام شود.

ث ( مخزن آب گرم بايد به شير اطمينان و شير تخليه مجهز باشد .

) (1اندازه قطرشير تخليه بايد طبق دستور كارخانه سازنده و دست كم برابر قطر دهانه

تخليه دستگاه باشد.

) (2دماي تنظيم شير اطمينان بايد حداكثر 99درجه سانتيگراد باشد.

مبحث چهاردهم

104

) (3قطر لوله خروجي از شير اطمينان بايد حداقل برابر دهانه خروجي شير اطمينان باشد.

) (4نصب شير و هيچ مانع ديگري روي لوله تخليه شير اطمينان مجاز نيست . انتهاي لوله

تخليه شير اطمينان بايد بدون دنده باشد و تا 30سانتيمتري كف محل نصب آب گرمكن

ادامه يابد. اتصال مستقيم اين لوله به شبكه لوله كشي فاضلاب ساختمان مجاز نيست .

چ ( آب گرمكن گازسوز بايد به شيردستي قطع و وصل گاز مجهز باشد.

ح ( آب گرمكن گازسوز بايد به كنترل كننده خودكار گاز مجهز باشد.

) (1كنترلكننده خودكار گاز بايد مورد تأييد شركت ملي گاز ايران باشد.

) (2كنترلكننده خودكار گاز بايد با الزامات مندرج در استانداردAnsi z ٢١,٢٣a,١٩٩

مطابقت داشته باشد.

خ ( بدنه خارجي آب گرمكن بايد با عايق گرمايي پوشانده شود.

) (1ضخامت عايق بايد طوري انتخاب شود كه تلفات انرژي گرمايي از سطوح خارجي آب

گرمكن از 47وات بر مترمربع بيشتر نباشد. در محاسبه اتلاف انرژي، دماي محيط محل

نصب دستگاه نبايد از 18درجه سانتيگراد بيشتر در نظر گرفته شود.

3-6-8-14آب گرمكن گازسوز فوري بدون مخزن ذخيره

الف( طراحي، ساخت و آزمايش آب گرمكن گازسوز فوري بدون مخزن ذخيره بايد با رعايت

الزامات مندرج در استاندارد ISIRI ١٨٢٨انجام شود.

) (1نصب آب گرمكن گازسوز فوري بايد طبق دستور كارخانه سازنده و رعايت استانداردهاي

شركت ملي گاز ايران باشد.

ب ( ظرفيت آب گرمكن گازسوز فوري بايد به گونه اي محاسبه و انتخاب شود كه مصرف

حداكثر ساعتي را پاسخگو باشد.

) (1ظرفيت اين آب گرم كن ها بايد دست كم براي واحد مسكوني يك خوابه و دو خوابه

12ليتر در دقيقه و سه خوابه و بيشتر 19ليتر در دقيقه باشد.

پ ( آب گرم كن گازسوز فوري بدون مخزن ذخيره بايد به شير اطمينان، شير خودكار قطع

و وصل گاز، شمعك دائمي و فندك خودكار مجهز باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

105

) (1روي لوله ورودي گاز به آب گرم كن بايد شير قطع و وصل، طبق استاندارد١٢٢٢

ISIRIنصب شود.

4-6-8-14آب گرم كن برقي با مخزن ذخيره

الف( طراحي ، ساخت و آزمايش آب گرمكن برقي با مخزن ذخيره بايد با رعايت الزامات

مندرج در استاندارد ISIRI ١ ٣انجام شود.

) (1نصب آب گرم كن برقي بايد طبق دستور كارخانه سازنده انجام گيرد.

ب ( ظرفيت ذخيره آب گرم كن برقي بايد به گونه اي محاسبه و انتخاب شود كه مصرف

حداكثر ساعتي و مصرف روزانه را پاسخگو باشد.

پ ( ظرفيت ذخيره آب گرمكن بايد دست كم براي واحد مسكوني يك خوابه 75ليتر، دو

خوابه 110ليتر و سه خوابه 150ليتر باشد.

ت ( روي لوله ورود آب سرد به آب گرم كن بايد شير قطع و شير يك طرفه ، و روي لوله

خروجي آب گرم بايد شير قطع و وصل نصب شود.

) (1اتصال لوله و نصب شيرها بايد طبق الزامات مندرج در »مبحث شانزدهم – تأسيسات

بهداشتي« انجام شود.

ث ( مخزن آب گرم بايد به شير اطمينان و شير تخليه مجهز باشد.

) (1اندازه قطر شير تخليه بايد طبق دستور كارخانه سازنده و دست كم برابر قطر دهانه

تخليه دستگاه باشد.

ج ( آب گرمكن برقي بايد به شير اطمينان دما و فشار مجهز باشد.

) (1فشار تنظيم شير اطمينان بايد برابر حداكثر فشار كار مجاز آب گرم كن و حداكثر

1035كيلو پاسكال باشد.

) (2دماي تنظيم شير اطمينان بايد حداكثر 99درجه سانتيگراد باشد.

) (3قطر لوله خروجي از شير اطمينان بايد حداقل برابر دهانه خروجي شير اطمينان باشد.

) (4نصب شير و هيچ مانع ديگري روي لوله تخليه شيرا طمينان مجاز نيست. انتهاي لوله

تخليه شير اطمينان بايد بدون دنده باشد و تا 30سانتيمتري كف اتاق محل نصب آب

مبحث چهاردهم

106

گرمكن ادامه يابد. اتصال مستقيم اين لوله به شبكه لوله كشي فاضلاب ساختمان مجاز

نيست .

چ( آب گرمكن برقي بايد به كنترل كننده خودكار دماي آب گرم، از نوع ترموستات

الكتريكي، مجهز باشد.

ح ( آب گرم كن برقي بايد به كليد قطع و وصل و فيوز اصلي قطع برق مجهز باشد.

) (1اتصال كابل برق و حفاظت برقي آب گرمكن بايد با رعايت مقررات مندرج در »مبحث

سيزدهم – تأسيسات الكتريكي« باشد.

خ ( بدنه خارجي آب گرم كن بايد با عايق گرمايي پوشانده شود.

) (1ضخامت عايق بايد طوري انتخاب شود كه تلفات انرژي گرمايي از سطوح خارجي آب

گرم كن از 47وات برمترمربع بيشتر نباشد. در محاسبه اتلاف انرژي، دماي محيط محل

نصب دستگاه نبايد از 18درجه سانتيگراد بيشتر در نظر گرفته شود.

7-8-14گرمكننده برقي سونا

1-7-8-14كليات

الف( گرم كننده برقي سونا در محلي نصب شود كه امكان تماس و برخورد تصادفي افراد با

آن به حداقل ممكن كاهش يابد. كاركرد گرم كننده بايد به تأييد رسيده باشد و نصب آن بر

اساس توصيه كارخانه سازنده انجام گيرد.

حفاظ2-7-8-14

الف( گرم كننده برقي سونا بايد به حفاظ و يا پوشش مخصوص مورد تأييد مجهز باشد تا از

تماس و برخورد اتفاقي افراد با آن جلوگيري شود. اين پوشش بايد از مصالحي انتخاب شود

كه داراي ضريب هدايت حرارت ناچيز باشد. اين پوشش نبايد موجب كاهش قابل توجه

انتقال حرارت توليدي به اتاق سونا باشد.

ب ( گرم كننده بايد به گونه اي نصب شود كه حفاظ و دريچه دسترسي آن در ج داره هاي

ساختماني واقع نشود و دسترسي به اجزاي آن به سهولت امكانپذير باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

107

3-7-8-14كنترلكننده دما

الف( گرمكننده سونا بايد به ترموستات مخصوصي كه دماي اتاق سونا را به 90درجه

سانتيگراد محدود نمايد مجهز باشد. اگر ترموستات به صورت جزئي از گرم كننده نيست،

سنسور ترموستات بايد در فاصله 150ميليمتر از سقف اتاق نصب شود.

ب ( گرم كننده سونا بايد به زمان سنج براي كاركرد يك ساعت پس از هر بار روشن شدن

مجهز باشد و پس از آن به صورت خودكار خاموش شود. اين زمان سنج بايد در خارج اتاق

سونا نصب شود.

4-7-8-14تهويه اتاق سونا

الف( اتاق سونا نبايد به دريچه تهويه طبيعي مجهز باشد. ابعاد اين دريچه نبايد از

200*100ميليمتر ) 8*4اينچ( كمتر باشد و در بالاي در ورودي به سونا پيش بيني

گردد.

5-7-8-14تذكر مهم

الف( تذكر براي استفاده كنندگان از سونا بايد به صورت دائمي و با خط خوانا در خارج اتاق

روي در سونا نصب گردد. متن تذكر به شرح زير است :

)حداكثر زمان اقامت در اتاق سونا 30دقيقه است ، اقامت بيشتر ممكن است براي قلب

مضر باشد. افرادي كه داراي ناراحتي يا ضعف قلب مي باشند، بايد قبل از استفاده از سونا، با

پزشك مشورت نمايند.

8-8-14كولر گازي

1-8-8-14كليات

الف( طراحي و ساخت كولر گازي بايد با رعايت الزامات مندرج در استاندارد ANSI/Aham

– ٨٢Raciانجام شود.

نصب2-8-8-14

الف( كولر گازي بايد بر اساس توصيه كارخانه سازنده نصب شود و همه قطعات آن براي

تعميرات و بازبيني به راحتي در دسترس باشند.

مبحث چهاردهم

108

ب ( كابل كشي هاي برق، نوع پريز، حفاظت دستگاه و اتصال زمين آن بايد با رعايت نكات

مقرر شده در »مبحث سيزدهم- تأسيسات الكتريكي« طرح و اجرا گردد.

3-8-8-14مقررات ايمني، خطرهاي برقي و آتش سوزي

الف( ايمني كاركرد اجزاي مختلف كولرهاي گازي براي افراد، ساختمان، اموال و لوازم بايد با

رعايت الزامات مندرج در استاندارد ASHRAE Standard ١ – ٧٨آزمايش شده و به تأييد

رسيده باشد.

4-8-8-14مقررات ايمني در سيستمهاي تبريد

الف( طراحي و ساخت اجزاي سيكل تبريد و انتخاب نوع ماده مبرد بايد بر اساس

دستورالعملهاي مندرج در »فصل سيزدهم – تبريد« انجام شده و به تأييد رسيده باشد.

5-8-8-14كنترل دما

الف( كولر گازي بايد به كنترل كننده دما و كليد انتخاب دوردمنده هواي داخل مجهز باشد.

9-8-14كولرهاي آبي )تبخيري(

1-9-8-14كليات

الف( طراحي و ساخت كولر آبي بايد با رعايت الزامات مندرج در استانداردISIRI ٢ ٣

انجام شود.

نصب2-9-8-14

الف( انتخاب محل نصب كولر آبي بايد براساس توصيه كارخانه سازنده و با رعايت الزامات

زير انجام گيرد :

) (1كولر آبي نبايد در محلي نصب شود كه احتمال ورود هواي آلوده )ذرات گرد و غبار،

گازهاي زيان آور و بوهاي نامطبوع( به آن وجود داشته باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

109

) (2كولر آبي بايد دست كم 3متر از هر دهانه دودكش، فاصله افقي داشته باشد، مگر آنكه

دهانه دودكش، دست كم 2متر از سطح رويي كولر آبي بالاتر باشد.

) (3كولر آبي بايد دست كم 3متر از هر دهانه هواكش فاضلاب ساختمان فاصله افقي

داشته باشد، مگر آنكه دهانه هواكش فاضلاب دست كم 2متر از سطح رويي كولر آبي بالاتر

باشد.

) (4فضاي دسترسي و سرويس در اطراف كولر به ميزان حداقل 60سانتيمتر وجود داشته

باشد.

ب ( كابل كشي هاي برق و حفاظت الكتريكي دستگاه بايد با رعايت الزامات مقرر شده در

»مبحث سيزدهم – تأسيسات الكتريكي« اجرا گردد.

3-9-8-14كانالكشي هوا

الف( كانال كشي هواي كولر آبي بايد با رعايت الزامات مندرج در »فصل پنجم – كانال

كشي« انجام گيرد.

4-9-8-14لولهكشي

الف( تغذيه آب هر كولر آبي بايد به وسيله شير قطع و وصل مستقل انجام شود.

ب ( لوله و سرريز آب اضافي و همچنين تخليه كولر آبي، اگر به شبكه فاضلاب وارد مي

شود، بايد به صورت غيرمستقيم و با رعايت الزامات مربوط از »مبحث شانزدهم –

تأسيسات بهداشتي« طرح و اجرا گردد.

پ ( اگر كولر آبي در تراس يا بالكن نصب مي شود، پيش بيني كفشوي با قطر حداقل 2

اينچ در محل نصب الزامي است.

ت ( لوله تغذيه آب كولر بايد به شير قع و وصل با اتصال بازشو مجهز باشد تا پس از پايان

فصل گرما، به آساني قابل باز كردن و تخليه باشد.

ث ( كولر آبي نبايد بالاي معابر عمومي نصب شود، مگر آنكه در زير آن سيني قطره گير با

لوله تخليه، به دور از اين معابر، تعبيه شود.

مبحث چهاردهم

110

 

 

 

 

1-9-14حدود و دامنه كار

1-1-9-14طراحي، نصب و بازرسي تأسيسات تأمين هواي احتراق بايد طبق الزامات

مندرج در اين فصل از مقررات )» «9-14تأمين هواي احتراق( انجام گيرد.

الف( تأمين هواي لازم براي احتراق انواع دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز، در تأسيسات

گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع كه به منظور گرم كردن يا خنك كردن فضاهاي داخل

ساختمان يا تهيه آب گرم مصرفي در ساختمان نصب مي شوند، بايد طبق الزامات اين فصل

از مقررات انجام گيرد.

2-1-9-14منظور از »تأمين هواي احتراق« در اين فصل، تأمين هواي لازم و كافي براي

فضاهايي از ساختمان است كه دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز در ِآنها نصب مي شود.

الف( تأمين هواي احتراق دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز كه تمام هواي مورد نياز احتراق

را مستقيماً از خارج ساختمان مي گيرند و همه دود حاصل از احتراق را مستقيما” به خارج

از ساختمان مي فرستند، خارج از حدود اين فصل از مقررات است.

) (1تأمين هواي احتراق اين نوع دستگاهها بايد طبق دستور كارخانه سازنده انجام گيرد.

3-1-9-14تأمين هواي دستگاههاي زير خارج از حدود اين فصل از مقررات است :

الف( كوره هاي كاملاً بسته ؛

ب ( دستگاههاي پخت و پز؛

پ ( يخچالهاي نفتي يا گازي؛

ت ( ماشينهاي رخت خشككن گازي.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

111

2-9-14كليات

1-2-9-14لزوم هواي احتراق

الف ( هر قسمت از ساختمان كه در آن دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز مانند ديگ آب

گرم يا بخار، كوره هواي گرم، آب گرمكن و دستگاههاي مشابه، نصب مي شود بايد هواي

لازم براي احتراق به مقدار لازم و كافي و مناسب براي احتراق سوخت موردنظر، دريافت

كند.

ب ( نصب دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز در فضاي كاملا” بسته و بدون هرگونه پيش

بيني براي دريافت هواي احتراق مجاز نيست .

2-2-9-14منابع غيرمجاز

الف( تأمين هواي احتراق از منابع زير مجاز نيست :

) (1فضايي كه در آن گازهاي خطرناك وجود داشته باشد؛

) (2فضايي كه در آن بخارهاي قابل اشتعال وجود داشته باشد ؛

) (3فضايي كه در آن گرد و غبار و ذرات مواد جامد انتشار يابد ؛

) (4از موتورخانه تبريد ساختمان ؛

) (5از اتاق خواب يا حمام .

3-2-9-14اختلال در تأمين هواي احتراق

الف( درهر فضايي كه در آن دستگاه با سوخت مايع يا گاز نصب مي شود بايد گردش ازاد

هوا وجود داشته باشد.

ب ( در هر فضايي كه در آن دستگاه با سوخت مايع يا گاز نصب مي شود نبايد دستگاه

ديگري نصب شود كه جريان انتقال هوا را مختل كند.

) (1اگر دستگاه ديگري در اين فضا نصب مي شود، طراحي سيستم تأمين هوا بايد طوري

صورت گيرد كه مكش هوا براي اين دستگاه موجب جريان معكوس يا كمبود مقدار هواي

مورد نياز دستگاه با سوخت مايع يا گاز نشود.

مبحث چهاردهم

112

) (2اگر در فضاي نصب دستگاه با سوخت مايع يا گاز، مكنده هوا نصب مي شود تخليه

هواي اين مكنده نبايد در جريان هواي احتراق مخصوص دستگاه اختلالي ايجاد كند يا

جهت جريان هوا را معكوس كند.

4-2-9-14تأمين هوا از كف كاذب

الف( ممكن است هواي احتراق فضايي كه دستگاه با سوخت مايع يا گاز در آن نصب مي

شود از كف كاذب ساختمان تأمين شود، در اين صورت فضاي كف كاذب بايد به هواي آزاد

بيرون مستقيماً مربوط باشد.

) (1جريان هواي آزاد بيرون بايد، بدون هيچ مانع, مسير داخل فضاي زير كف كاذب را تا

دريچه ورود هوا از كف به داخل فضاي نصب دستگاه طي كند.

) (2دهانه ورود هوا از بيرون به داخل فضاي زير كف كاذب و دهانه ورود هوا از كف كاذب

به داخل فضاي محل نصب دستگاه بايد برابر هم و دست كم به اندازه مورد نياز دستگاه

باشد.

) (3سطح مقطع مسير عبور هوا از فضاي زير كف كاذب بايد دست كم دو برابر دريچه ورود

هوا به داخل آن باشد.

5-2-9-14تأمين هوا از فضاي زيرشيرواني

الف( ممكن است هواي احتراق فضايي كه دستگاه با سوخت مايع يا گاز در آن نصب مي

شود، از فضاي زير شيرواني ساختمان تأمين شود، در اين صورت فضاي زير شيرواني بايد به

هواي آزاد بيرون مستقيما” مربوط باشد.

) (1جريان هواي آزاد بيرون بايد بدون هيچ مانع، مسير داخل فضاي زير شيرواني را تا

دهانه ورود هوا به داخل محل نصب دستگاه طي كند. ورود هوا از فضاي زير شيرواني به

فضاي نصب دستگاه )زير آن( بايد توسط كانال فلزي قائمي صورت گيرد كه دهانه بالاي آن

15سانتيمتر بالاتر از كف فضاي زير شيرواني و دهانه پايين آن 30سانتيمتر بالاتر از كف

فضاي محل نصب دستگاه باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

113

) (2اندازه دهانه ورودي هوا به داخل فضاي زير شيرواني و دهانه كانال انتقال هوا به فضاي

محل نصب دستگاه بايد براي تأمين هواي احتراق دستگاه مناسب باشد.

3-9-14تأمين هوا از داخل

1-3-9-14فضاي با درزبندي معمولي

الف( در ساختمانهاي با درز بندي معمولي كه حجم فضاي نصب دستگاههاي با سوخت

مايع يا گاز بيش از يك متر مكعب براي هر 177كيلوكالري در ساعت ) 50فوت مكعب

براي هر 1000بي تي يو در ساعت( باشد، تعويض هواي طبيعي با نفوذ هوا به داخل آن

فضا، براي تأمين هواي احتراق مورد نياز دستگاههاي آن، كافي است.

ب ( اگر حجم فضاي نصب دستگاه كمتر از يك متر مكعب براي هر 177كيلوكالري در

ساعت ) 50فوت مكعب براي هر 1000بي تي يو در ساعت( باشد ممكن است هواي

احتراق از فضاي مجاور آن تأمين شود. در اين صورت مجموع حجم فضاي محل نصب

دستگاه و دستگاه مجاور بايد دست كم يك متر مكعب براي هر 177كيلوكالري در ساعت

) 50فوت مكعب براي هر 1000بي تي يو در ساعت( باشد.

) (1براي جريان هوا بين محل نصب دستگاهها و فضاي مجاور دست كم دو دهانه باز بدون

مانع بايد پيش بيني شود كه يكي به فاصله 30سانتيمتر از كف و ديگري به فاصله

30سانتيمتر از سقف، روي در يا جدار بين اين دو فضا نصب شوند.

) (2سطح آزاد هر يك از اين دهانه ها بايد دست كم برابر يك سانتيمتر مربع براي هر 38

كيلوكالري در ساعت ) 1اينچ مربع براي هر 1000بي تي يو در ساعت( باشد. سطح آزاد هر

يك از اين دهانه ها، به هر حال، نبايد از 645سانتيمتر مربع كمتر باشد.

2-3-9-14فضاي با درزهاي هوابند

الف( در صورتي كه ساختمان با درزهاي هوابند باشد، هواي مورد نياز فضايي كه در آن

دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز نصب مي شود ، چه حجم اين فضا كافي باشد )بيش از

يك متر مكعب براي هر 177كيلوكالري در ساعت( و چه حجم آن كافي نباشد، به هر حال

بايد از خارج ساختمان تأمين شود.

مبحث چهاردهم

114

4-9-14تأمين هوا از خارج

1-4-9-14كليات

الف( در شرايط زير كه تأمين هواي احتراق از فضاي محل نصب دستگاههاي با سوخت مايع

يا گاز ممكن نباشد، تمام يا قسمتي از هواي مورد نياز بايد از خارج ساختمان تأمين شود:

) (1در صورتي كه حجم فضاي محل نصب دستگاهها كمتر از يك متر مكعب براي هر 177

كيلوكالري در ساعت باشد ،

) (2در صورتي كه مجموع حجم فضاي نصب دستگاهها و فضاي مجاور كمتر از يك متر

مكعب براي هر 177كيلوكالري در ساعت باشد ،

) (3در صورتي كه حجم فضاي محل نصب دستگاهها و يا مجموع آن با فضاي مجاور بيش

از يك متر مكعب براي هر 177كيلوكالري باشد ولي ساختمان با درزهاي هوابند باشد.

2-4-9-14دريافت همه هوا از خارج

الف( در صورتي كه همه هواي مورد نياز احتراق، با نصب دهانه هايي روي ديوارها يا سقف

فضاي محل نصب دستگاهها، مستقيما” از خارج دريافت شود، بايد دست كم دو دهانه در

بالا و پايين، يكي به فاصله 30سانتيمتر از سقف و ديگري به فاصله 30سانتيمتر از كف،

پيش بيني شود.

ب ( اگر تأمين هوا از دهانه هايي باشد كه هوا را مستقيما” از خارج ساختمان دريافت و به

فضاي محل نصب دستگاهها وارد مي كنند، سطح آزاد هر يك از دهانه ها بايد دست كم

يكسانتيمتر مربع براي هر 155كيلوكالري در ساعت ) 1اينچمربع براي هر 4000بيتييو

در ساعت( باشد.

پ ( اگر تأمين هوا از طريق كانالهاي افقي باشد كه يك دهانه آنها به هواي خارج و دهانه

ديگر به فضاي محل نصب دستگاهها باز باشد، در اين حالت سطح آزاد هر يك از دهانه ها

بايد دست كم يك سانتيمتر مربع براي هر 77كيلوكالري در ساعت ) 1اينچ مربع براي هر

2000بي تي يو در ساعت( باشد.

) (1سطح مقطع كانال نبايد از سطح آزاد دهانه دريافت هوا كمتر باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

115

ت ( اگر تأمين هوا از طريق كانالهاي قائم باشد كه يك دهانه آنها به هواي خارج و دهانه

ديگر به فضاي محل نصب دستگاهها باز باشد، در اين حالت سطح آزاد هر يك از دهانه ها

بايد دستكم يك سانتيمتر مربع براي هر 155كيلوكالري در ساعت ) 1اينچ مربع براي هر

4000بيتييو در ساعت( باشد.

) (1سطح مقطع كانال نبايد از سطح آزاد دهانه دريافت هوا كمتر باشد .

ث ( در صورتي كه تأمين هواي احتراق براي دستگاه گازسوز باشد و با نصب دهانه مستقيم

از فضاي محل نصب دستگاه به خارج از ساختمان، يا از طريق كانال افقي يا قائم، صورت

گيرد الزامات زير كافي است :

) (1يك دهانه براي ورود هوا، به فاصله 30سانتيمتر از سقف ، نصب شود.

) (2سطح آزاد دهانه بايد دست كم يك سانتيمتر مربع براي هر 116كيلوكالري در ساعت

) 1اينچ مربع براي هر 3000بي تي يو در ساعت( باشد.

) (3سطح مقطع كانال بايد دست كم برابر سطح آزاد دهانه دريافت هوا باشد.

5-9-14تأمين همزمان هوا از داخل و خارج

1-5-9-14فضاي با حجم ناكافي

الف( در ساختمان با درز بندي معمولي، در صورتي كه حجم فضاي محل نصب دستگاههاي

با سوخت مايع يا گاز ناكافي )كمتر از يك متر مكعب براي هر 177كيلوكالري در ساعت(

باشد، بايد با نصب دهانه هاي دريافت هوا از خارج، هواي مورد نياز احتراق را به طور هم

زمان از داخل و خارج تأمين كرد.

) (1دريافت هوا از خارج بايد با نصب دهانه هاي باز و مستقيم روي جداره هاي فضاي محل

نصب دستگاهها، نصب كانال افقي يا قائم، به ترتيبي كه در ») (4-9-14تأمين هوا از خارج«

آمده صورت گيرد.

) (2مقدار هواي داخل به اضافه جمع كل هواي دريافتي از دهانه هاي مستقيم، كانال افقي

يا قائم بايد براي تأمين هواي مورد نياز احتراق دستگاهها، كافي باشد.

مبحث چهاردهم

116

2-5-9-14فضاي با حجم كافي

الف( در ساختمان با درزهاي هوابند، در صورتي كه حجم فضاي محل نصب دستگاههاي با

سوخت مايع يا گاز كافي )بيش از يك متر مكعب براي هر 177كيلوكالري ساعت( باشد،

بايد با نصب دهانه هاي دريافت هوا از خارج، هواي مورد نياز احتراق را به طور همزمان از

داخل و خارج تأمين كرد.

) (1دريافت هوا از خارج بايد با نصب دهانه هاي باز و مستقيم روي جدارهاي فضاي محل

نصب دستگاهها، نصب كانال افقي يا قائم، به ترتيبي كه در ») (4-9-14تأمين هوا از

خارج« آمده، صورت گيرد.

) (2علاوه بر آن لازم است يك دهانه هواي اضافي براي دريافت مستقيم هوا از خارج، با

سطح آزاد يك سانتيمتر مربع براي هر 194كيلوكالري در ساعت ) 1اينچ مربع براي هر

5000بي تي يو در ساعت( نيز پيش بيني شود.

6-9-14تأمين مكانيكي هوا

1-6-9-14كليات

الف( تأمين هواي احتراق براي فضايي كه در آن دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز نصب

شده باشد، ممكن است جزئي از سيستم تعويض هواي مكانيكي ساختمان، يا قسمتهايي از

فضاهاي ساختمان باشد. در اين حالت الزامات زير بايد رعايت شود :

) (1سيستم تعويض هواي مكانيكي نبايد در فضايي كه در آن دستگاههاي با سوخت مايع يا

گاز نصب مي شود فشار منفي ايجاد كند، تا در كار مشعل اختلال ايجاد نشود.

) (2سيستم تعويض هواي مكانيكي و مشعل هر يك از دستگاهها بايد به هم وابسته و

مرتبط باشد، به طوري كه اگر سيستم تعويض هواي مكانيكي از كار بيافتد، مشعل

دستگاهها هم به طور خودكار خاموش شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

117

2-6-9-14مقدار تعويض هوا

الف( مقدار هوا كه توسط سيستم تعويض هواي مكانيكي به داخل فضاي محل نصب

دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز فرستاده مي شود، بايد دست كم برابر يك مترمكعب در

ساعت براي هر 355كالري در ساعت )يك فوت مكعب در دقيقه براي هر 2400بي تي يو

در ساعت( باشد.

7-9-14دهانهها و كانال ورود هوا

1-7-9-14دهانه هاي ورود هوا

الف( دهانه هاي ورود هوا بايد از نوعي باشد كه در برابر ورود هوا مانع ايجاد نكند.

) (1اگر روي دهانه ورودي هوا توري سيمي نصب مي شود، اندازه چشمه هاي توري بايد

دست كم × ١٢ ١٢ميليمتر باشد.

) (2اگر روي دهانه ورودي هوا دريچه هواي بيرون از نوع فلزي، نصب مي شود، سطح آزاد

آن بايد 75درصد محاسبه شود، مگر آنكه سازنده نسبت ديگري توصيه كرده باشد.

) (3اگر روي دهانه ورودي هوا دريچه هواي بيرون از نوع چوبي، نصب مي شود سطح آزاد

آن بايد 25درصد محاسبه شود.

دمپر2-7-9-14

الف( كانال يا پلنوم هاي هواي احتراق نبايد از ديوار آتش عبور كند.

ب ( اگر روي كانال يا پلنوم تأمين هواي احتراق دمپر تنظيم، دمپر آتش يا دمپر دود نصب

مي شود كه با فرمان خودكار بسته مي شود، بايد اين دمپر با مشعل دستگاه به هم وابسته

باشد، به طوري كه مشعل دستگاه فقط وقتي كار كند كه دمپر باز باشد و در زمان بسته

بودن دمپر، مشعل به طور خودكار خاموش شود.

پ ( نصب هر نوع دمپر دستي روي دهانه يا كانال ورود هواي احتراق مجاز نيست .

مبحث چهاردهم

118

3-7-9-14كانال هوا

الف( كانال هواي ورود يا گردش هوا به فضاي محل نصب دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز

بايد از جنس فولادي گالوانيزه باشد.

ب ( طراحي و ساخت كانال هوا بايد با رعايت الزامات مندرج در ») (5-14كانال كشي«

انجام گيرد.

پ ( سطح آزاد و بدون مانع هر كانال نبايد از × ١٠ ١٠سانتيمتر كمتر باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

119

10-14لولهكشي

1-10-14حدود و دامنه كار

1-1-10-14طراحي، نصب ، آزمايش و بازرسي لوله كشي تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و

تهويه مطبوع ساختمان بايد طبق الزامات مندرج در اين فصل )» «10-14لوله كشي( انجام

گيرد.

الف( در تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع، لوله كشي هاي زير بايد طبق

الزامات مندرج در اين فصل از مقررات انجام گيرد :

) (1لوله كشي آب گرم كننده ؛

) (2لوله كشي بخار ؛

) (3لوله كشي برگشت تقطير بخار؛

) (4لوله كشي آب سردكننده؛

) (5لولهكشي آب خنككننده، مخصوص خنك كردن كندانسور.

ب ( لولهكشي هاي مندرج در )»(1-1-10-14الف«، اگر در محوطه خصوصي يك يا چند

ساختمان باشد، بايد طبق الزامات مندرج در اين فصل از مقررات انجام گيرد.

2-1-10-14لولهكشيهاي زير خارج از حدود اين فصل از مقررات )» «10-14لولهكشي(

قرار دارد:

الف( در تأسيسات گرمايي ، تعويض هوا و تهويه مطبوع ساختمان :

) (6لوله كشي سوخت مايع ياگاز ؛

) (7لوله كشي تغذيه سيستمهاي گرمايي يا سرمايي با آب مصرفي ؛

) (8لوله كشي تخليه آب سيستمهاي گرمايي يا سرمايي ؛

) (9لوله كشي مخصوص تخليه هوا از سيستمهاي گرمايي يا سرمايي ؛

مبحث چهاردهم

120

) (10لوله كشي سيستم تبريد.

ب ( لولهكشي آبگرم كننده، بخار، برگشت تقطير بخار، آب سردكننده و آب خنككننده

در ساختمانهاي صنعتي و به منظورهاي صنعتي و توليدي.

2-10-14طراحي لولهكشي

كليات1-2-10-14

الف( طراحي لوله كشي تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع بايد طبق روشهاي

مهندسي مورد تأييد انجام گيرد. روشهاي مهندسي كه در اندازه گذاري لوله ها و ديگر

اجزاي لوله كشي به كار مي رود، بايد مورد تأييد قرار گيرد.

) (1اندازه گذاري لوله ها بايد براي جريان سيال به مقدار لازم در هر سيستم، با سرعت

مناسب، انجام گيرد.

) (2اندازه گذاري لوله ها بايد طوري باشد كه سرعت زياد جريان سيال موجب ايجاد سر و

صداي مزاحم و كاهش طول عمر لوله ها بر اثر خوردگي، نشود. كاهش سرعت جريان سيال

در لوله ها بايد تا حدي صورت گيرد كه افزايش قطر لوله ها موجب افزايش غيرقابل توجيه

هزينه لوله كشي نگرد.

ب ( به منظور كاهش اثر ضربه قوچ در لوله كشي، بايد سرعت جريان سيال كنترل شود.

) (1در نقاطي از لوله كشي كه شير قطع سريع قرار مي گيرد، بايد وسيله حذف ضربه قوچ

از نوع مورد تأييد، نصب شود.

) (2وسيله حذف ضربه قوچ بايد در محل مناسب، قابل دسترسي، و در فاصله مناسب و مؤثر

از شير قطع سريع نصب شود.

2-2-10-14نقشه ها

الف( نقشه هاي لوله كشي بايد پيش از اقدام به اجراي كار، براي بررسي و تصويب به مقام

مسئول امور ساختمان ارائه شود.

ب ( نقشه هاي لوله كشي بايد شامل دستگاههاي تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه

مطبوع، مرتبط با لوله كشي، مسير و قطر نامي لوله ها و ديگر اجزاي لوله كشي باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

121

) (1روشهاي نصب، حفاظت و نگهداري لوله كشي بايد در مدارك پيوست نقشه ها ارائه

شود.

) (2نقشه ها بايد شامل دياگرام جريان در موتورخانه مركزي و موتورخانه هاي فرعي و در

صورتي كه تعداد طبقات بيش از شش طبقه باشد، رايزر دياگرام باشد.

) (3دما و فشار كار طراحي و مشخصات مصالح انتخابي بايد در نقشه ها و مدارك پيوست

آن معين شده باشد.

) (4مقياس نقشه ها نبايد از يك صدم كوچكتر باشد، مگر درنقشه محوطه، با تأييد.

) (5علائم نقشه كشي بايد بر طبق يكي از استانداردهاي مورد تأييد باشد.

3-2-10-14مسير لوله ها

الف( لوله كشي بايد در مسيرهايي انجام شود كه بدون آشكار بودن در محل هاي نامناسب،

همه جا در اطراف لوله و ديگر اجزاي لوله كشي فضاي لازم براي بازديد، تعمير، تعويض و

كار با ابزار عادي وجود داشته باشد.

ب ( لوله و ديگر اجزاي لوله كشي نبايد در ديوار يا كف دفن شود، مگر در شرايطي كه در

) (1-4-10-14مقرر شده است.

) (1در صورت دفن قسمتي از لوله يا اجزاي ديگر لوله كشي، بايد حفاظت هاي لازم براي

جلوگيري از يخ زدن و خوردگي به عمل آيد و امكان انبساط و انقباض لوله ها فراهم شود.

) (2در لوله كشي فولادي محل اتصال لوله به لوله يا لوله به فيتينگ، در صورتي كه اتصال

از نوع دنده اي باشد، نبايد در اجزاي ساختمان يا زير كف دفن شود.

) (3در لوله كشي مسي محل اتصال لوله به فيتينگ، در صورتي كه اتصال از نوع فيتينگ

فشاري باشد، نبايد در اجزاي ساختمان يا زير كف دفن شود.

) (4هيچ يك از شيرها، تله هاي بخار، لوازم اندازه گيري دما و فشار و مانند آنها، نبايد در

اجزاي ساختمان يا زير كف دفن شود.

) (5در صورتي كه قطعه اي از لوله در بتن دفن مي شود، بايد پيش از بتن ريزي مورد

آزمايش فشار قرار گيرد. به هنگام بتن ريزي لوله بايد زير فشار كار سيستم موردنظر باشد.

پ ( عبور لوله از ديوار، تيغه ، كف يا سقف بايد از داخل غلاف لوله صورت گيرد.

مبحث چهاردهم

122

3-10-14مصالح لوله كشي

كليات1-3-10-14

الف( مصالح لوله كشي تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه مطبوع بايد با رعايت الزامات

مندرج در ») (3-10-14مصالح لوله كشي« انتخاب و كنترل شود.

ب ( روي هر قطعه از لوله، فيتينگ ، فلنج ، شير و ديگر اجزاي لوله كشي بايد مارك

كارخانه سازنده، كيفيت ساخت يا استاندارد مورد تأييد، كه آن قطعه بر طبق آن ساخته

شده است، به صورت ريختگي يا مهر پاك نشدني ، نقش شده باشد.

2-3-10-14شرايط كار سيستم

الف( لوله و ديگر اجزاي لوله كشي بايد براي شرايط كار سيستم )دماي كار طراحي، فشار

كار طراحي، نوع سيال داخل لوله( مناسب باشد.

ب( مصالح انواع سيستمهاي لوله كشي،كه نوع كاربرد و شرايط كار آنها در جدول)-10-14

»(2-3ب( طبقه بندي شده است، بايد مطابق استانداردهاي مقرر شده در »)(3-10-14

مصالح لوله كشي« باشد.

) (1انتخاب مصالح از استانداردهاي ديگر به شرطي مجاز است كه از نظر مشخصات،

مقاومت مكانيكي و شيميايي و اندازه، مشابه استانداردهاي مقرر شده و مورد تأييد، باشد.

) (2انتخاب مصالح لوله كشي براي سيستمهاي ديگري كه شرايط كار آنها خارج از محدوده

طبقه بندي شده در جدول )»(2-3-10-14ب« باشد، بايد در هر مورد، با تأييد مسئول

امور ساختمان صورت گيرد.

3-3-10-14انتخاب لوله

الف( لوله هاي مورد استفاده در تأسيسات گرمايي و سرمايي، در انواع سيستمها وشرايط

كار مقرر شده در جدول )»(2-3-10-14ب« بايد از نوع لوله فولادي سياه، لوله مسي يا

لوله پلاستيكي باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

123

ب ( لولههاي فولادي سياه

) (1لولـههـاي فـولادي سيـاه بـايـد مـطابـق استـانـداردهاي مـقـررشـده در جـدول

.( باشد1) «»«ب3-3-10-14)

 

) (2كاربرد لوله هاي فولادي گالوانيزه در لوله كشي هاي طبقه بندي شده در جدول

)»(2-3-10-14ب« مجاز نيست .

) (3در شرايط سخت كه لوله در محيط خورنده نصب مي شود يا در معرض ضربات فيزيكي

قرار مي گيرد و در صورت خم كردن، لوله بايد از نوع بي درز باشد.

) (4در صورتي كه اتصال لوله به لوله يا به فيتينگ از نوع دنده اي باشد، حداكثر فشار كار

مجاز لوله كشي، در هر مورد بايد با استفاده از روشهايي كه در استاندارد مربوطه مقرر شده،

محاسبه شود.

پ ( لولههاي مسي

) (1لولههاي مسي، كه در تأسيسات گرمايي و سرمايي مورد استفاده قرار مي گيرد، بايد

مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد:

DIN ١٧٨

BS ٢٨٧١ PART ١

ANSI/ASTM B٨٨

ISO ٢٧

) (2در لوله كشي مسي تأسيسات گرمايي و سرمايي فقط لوله هاي بي درز، حداكثر تا قطر

خارجي 54ميليمتر كاربرد دارد.

) (3در لوله كشي تأسيسات گرمايي، كه دماي كار سيستم بيش از 120درجه سانتيگراد

باشد، نبايد از لوله هاي مسي استفاده كرد.

) (4استفاده از لولههاي مسي در لولهكشي بخار و لولهكشي برگشت تقطير بخار مجاز نيست.

ت ( لوله پلاستيكي

) (1لوله پلاستيكي كه در تأسيسات گرمايي با آب گرم كننده، با دماي حداكثر 90درجه

سانتيگراد و آب سردكننده مورد استفاده قرار مي گيرند، بايد از نوع ) (PEXيا )-PEX-AL

(PEXو مطابق يكي از استانداردهاي زير باشند:

PEX

BS ٧٢٩١ PART ٣

ANSI/ASTM F٨٧٧- ٩٧

DIN ١ ٨٩٢

PEX-AL-PEX

ANSI/ASTM F١٢٨١- ٩٧

DIN/DVGW  ٢

) (2در لولهكشي تأسيسات گرماي و سرمايي، لولههاي پلاستيكي، طبق استانداردهاي مقرر

شده در )»(3-3-10-14ت«) ،(1فقط تا قطر × ٣٢ ٣ميليمتر كاربرد دارد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

127

4-3-10-14انتخاب فيتينگ

الف( فيتينگ هاي لولهكشي فولادي

) (1فيتينگ هاي چدن چكش خوار بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

DIN ٢١ ٠

BS ١ ٣,١٢

ANSI/ASME B١ ,٣

ISO  ٩

) (2فيتينگ هاي فولادي با اتصال دنده اي بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

DIN ٢٩٨٠

BS ١٧ ٠

ANSI/ASME B١ ,١١

ISO ٧

) (3فيتينگ هاي فولادي با اتصال جوشي بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

DIN ٢ ٠ ,٢ ٠ ,٢ ١ ,٢ ١ .٢ ١٧

BS ١٩  PART ١

ANSI/ASME B ١ ,٩ B ١ ,٢٨

ISO ٣ ١٩

) (4فيتينگ هاي مورد استفاده در هر يك از سيستمهاي لوله كشي ، از نظر جنس،

ضخامت جدار و نوع اتصال بايد براي كار با لوله هاي فولادي انتخاب شده و شرايط كار

سيستم مناسب باشند.

ب ( فيتينگ هاي لولهكشي مسي

) (1فيتينگ هايي كه در لوله كشي مسي به كار مي رود بايد از جنس مسي يا آلياژهاي

مس و مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

٢٨٧٢ تاDIN ٢٨

BS ٣

ANSI/ASME B١ ,٢٢, B ١ ,٢

ISO ٢٠١

مبحث چهاردهم

128

) (2در لوله كشي مسي تأسيسات گرمايي و سرمايي فقط فيتينگ هاي بي درز، از جنس

مسي يا آلياژهاي مس، حداكثر تا طر خارجي 54ميليمتر كاربرد دارد.

) (3در لوله كشي هايي كه دماي كار سيستم بيش از 120درجه سانتيگراد باشد، نبايد از

فيتينگ هاي مسي استفاده كرد.

) (4استفاده از فيتينگ هاي مسي در لوله كشي بخار و لوله كشي برگشت تقطير بخار مجاز

نيست.

پ ( فيتينگهاي لولهكشي پلاستيكي

) (1فيتينگهاي لولهكشي پلاستيكي كه در تأسيسات گرمايي با آب گرمكننده، با دماي

حداكثر 90درجه سانتيگراد، مورد استفاده قرار ميگيرند بايد از نوع برنجي يا فولادي با

روكش نيكل و مطابق يكي از استانداردهاي زير باشند :

PEX :

BS ٧٢٩١ PART ٣

ANSI/ASTM F٨٨٧٧- ٩٧

DIN ١ ٨٩٢

PEX-Al-PEX :

ANSI/ASTM F ١٢٨١- ٩٧

DIN/DVGW   ٢

) (2فيتينگ هاي لوله كشي پلاستيكي تأسيسات گرمايي و سرمايي، طبق استانداردهاي

مقرر شده در )»(4-3-10-14پ)( ، (1فقط تا قطر 32ميليمتر كاربرد دارد.

5-3-10-14انتخاب فلنج

الف( در لوله كشي فولادي، با اتصال جوشي ، اتصال بازشو بايد با نصب فلنج صورت گيرد.

ب ( فلنجهايي كه در لوله كشي فولادي با اتصال جوشي به كار مي رود بايد از نوع فولادي

و مخصوص اتصال جوشي باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

129

) (1فلنجهاي فولادي مخصوص اتصال جوشي، باي مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

DIN ٢ ٠٠

BS   ٠  SECTON ٣,١

ANSI/ASME B١ ,

ISO ٢٠٨

پ( انتخاب فلنج براي هريك از سيستمهاي لولهكشي مندرج در جدول )»(2-3-10-14ب(

بايد با رعايت شرايط كار آن سيستم باشد.

6-3-10-14انتخاب شير

الف( شيرهايي كه در لوله كشي تأسيسات گرمايي و سرمايي به كار مي رود، بايد از نظر

استانداردهاي جنس، اندازه، ضخامت جدار، نوع دنده يا فلنج و ديگر مشخصات، براي شرايط

كار در هر يك از سيستمهاي مندرج در جدول )»(2-3-10-14ب« مناسب باشد.

) (1در لوله كشي فولادي، در صورتي كه اتصال از نوع دنده اي باشد ، شير بايد از نوع مسي

يا آلياژهاي مس باشد.

) (2در لوله كشي فولادي، در صورتي كه اتصال از نوع جوشي و فلنجي باشد، شير بايد از

نوع چدني يا فولادي با اتصال فلنجي باشد.

) (3در لوله كشي مسي شير بايد از آلياژهاي مس )برنجي يا برنزي( و مخصوص اتصال دنده

اي باشد. حداكثر قطر خارجي شير در اين نوع لوله كشي بايد 54ميليمتر باشد.

ب ( شيرهاي چدني

) (1شيرهاي چدني كشويي مخصوص اتصال فلنجي، بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير

باشد:

DIN ٣٣ ٢ PART ١,٢

BS  ١ ٠, ١ ١

ANSI/ASME B ١ ,١ B١ ,١

ISO ٩٩

JIS ٢٠٣١

مبحث چهاردهم

130

) (2شيرهاي چدني كف فلزي مخصوص اتصال فلنجي، بايد مطابق يكي از استانداردهاي

زير باشد:

DIN ٣٣

BS ١ ٢

ANSI/ASME B١ ,١٠, B١ ,١

JIS ٢٠٣١

) (3شيرهاي چدني يك طرفه، مخصوص اتصال فلنجي، بايد مطابق يكي از استانداردهاي

زير باشد:

BS ١ ٠

ANSI/ASME B١ ,١٠B١ ,

JIS ٢٠٣١

پ ( شيرهاي فولادي

) (1شيرهاي فولادي كشويي، مخصوص اتصال فلنجي، بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير

باشد.

DIN ٣٣ PART ,٧

BS ١ ٢

ANSI/ASME B١ ,١٠, B١ ,١

) (2شيرهاي فولادي كف فلزي، مخصوص اتصال فلنجي، بايد مطابق يكي از استانداردهاي

زير باشد:

BS ١ ٣

ANSI/ASME B١ ,١٠B١

JIS ٢٠٧١,٢٠٧٢,٢ ٨١,٢٠٨٢

) (3شيرهاي فولادي يك طرفه ، مخصوص اتصال فلنجي، بايد مطابق يكي از استانداردهاي

زير باشد:

BS ١ ٠

ANSI/ASME B ١ ,٧٠ B١ , ٠

JIS ٢٠٣ ,٢٠٧

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

131

ت ( شيرهاي برنجي يا برنزي

) (1شيرهاي برنجي يا برنزي، از نوع كشويي، مخصوص اتصال دندهاي، بايد مطابق يكي از

استانداردهاي زير باشد :

DIN ٣٣ ٢ PART ١٢

BS ١

JIS ٢٠١١

) (2شيرهاي برنجي يا برنزي، از نوع كف فلزي، مخصوص اتصال دنده اي ، بايد مطابق يكي

از استانداردهاي زير باشد :

BS ١

JIS ٢٠١١

) (8شيرهاي برنجي يا برنزي، از نوع يك طرفه، مخصوص اتصال دنده اي ، بايد مطابق

يكي از استانداردهاي زير باشد :

BS ١

JIS ٢٠١١

اتصال7-3-10-14

الف( كليات

) (1اتصال لوله به لوله ، لوله به فيتينگ و فيتينگ به فيتينگ بايد براي شرايط كار

طراحي، كه در جدول )»(2-4-9-14ب« طبقه بندي شده است، مناسب و آب بند باشد و

در هر سيستم مورد تأييد قرار گيرد.

) (2در صورت اتصال دو فلز ناهمجنس، اتصال بايد با واسطه فيتينگ برنجي يا برنزي

صورت گيرد، يا يك واشر لاستيكي يا سربي دو قطعه فلزي ناهمنجنس را از هم جدا كند.

) (3در لوله كشي هاي فولادي زير، تا قطر نامي 50ميليمتر، اتصال بايد از نوع دنده اي و

در لوله كشي به قطر نامي 65ميليمتر و بزرگتر، اتصال بايد از نوع جوشي و فلنجي باشد.

بخار كم فشار و ميان فشار،

برگشت تقطير بخار،

آب گرم كننده با دماي پايين،

آب سردكننده،

آب خنك كننده .

مبحث چهاردهم

132

) (4در لوله كشي هاي فولادي زير همه اتصالها بايد از نوع جوشي و فلنجي باشد :

آب گرمكننده با دماي متوسط و دماي بالا،

بخار پرفشار.

ب ( اتصال دنده اي

) (1در لوله كشي فولادي اتصال دنده اي بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

ISIRI ١٧٩٨

DIN ٢٩٩٩

BS ٢١

ISO ٧/١

پ ( اتصال جوشي

) (1در لوله كشي فولادي اتصال جوشي بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

DIN ١٩١٠ PART ١,٢

BS ٢ ٣٣, ١ ٣

ANSI/ASME B١٣,١SECTION

) (2جوشكاري بايد با استفاده از مفتول جوش مناسب و مورد تأييد صورت گيرد.

ت ( اتصال در لوله كشي مسي

) (1در لوله كشي مسي اتصال بايد از نوع لحيمي موئينگي باشد. انتخاب نوع مفتول لحيم

كاري نرم يا لحيم كاري سخت بايد با توجه به شرايط كار سيستم لوله كشي )دماي كار،

فشار كار( و مطابق يكي از استانداردهاي زير و مورد تأييد باشد :

DIN ٢٨

BS ٨  PART ٢

ANSI/ASME B١ ,٢٢

ISO ٢٠١

) (2در لوله كشي مسي، در نقاطي كه اتصال بايد قابل بازكردن باشد، مانند اتصال به

شيرهاي برنجي يا برنزي دنده اي، اتصال به دستگاهها و غيره، اتصال بايد از نوع فيتينگ

فشاري باشد. اتصال فيتينگ فشاري بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

133

BS ٨   PART ٢

ANSI/ASME B١ ,٢

ث ( اتصال لوله هاي پلاستيكي

) (1در لوله كشي تأسيسات گرمايي با آب گرم كننده، با دماي حداكثر 90درجه سانتيگراد

و آب سردكننده از جنس PEXيا ، PEX-AL-PEXاتصال لوله به لوله، لوله به فيتينگ و

فيتينگ به فيتينگ بايد از نوع فشاري يا دنده اي باشد.

) (2نوع اتصال بايد برابر يكي از استانداردهاي زير باشد :

PEX

BS ٧٢٩١ PART ٣

ANSI/ASME F٨٧٧- ٩٧

DIN ١ ٨٩٢

PEX-LA-PEX

ANSI/ASME F١٢٨١- ٩٧

DIN/DVGW   ٢

4-10-14اجراي كار لولهكشي

كليات1-4-10-14

الف( اجراي كار لوله كشي سيستمهاي گرمايي و سرمايي بايد با رعايت الزامات مندرج در

اين قسمت از مقررات صورت گيرد.

ب ( لوله كشي بايد با توجه به حفاظت در برابر خرابي و آسيب ديدگي، خوردگي، يخ بندان،

جلوگيري از تراكم هوا در لوله ها ، ضربه قوچ و صرفه جويي در مصالح و دستمزد اجرا

شود.

پ ( لوله و ديگر اجزاي لوله كشي نبايد در تماس مستقيم با هرگونه مصالح ساختماني قرار

گيرد.

) (1دفن هرگونه لوله و ديگر اجزاي لوله كشي در اجزاي ساختمان، جز لوله كشي

پلاستيكي و اتصال نوع جوشي در لوله كشي فولادي مجاز نيست .

) (2در صورتي كه دفن قسمتي از لوله كشي در اجزاي ساختمان، با تأييد ضروري باشد،

بايد امكان انبساط و انقباض و دسترسي به لوله ها فراهم شود.

ت ( لولهكشيبايد طوري انجامشود كه امكان تخليهآب همه قسمتهايآن وجودداشتهباشد.

مبحث چهاردهم

134

) (1انشعاب از خط اصلي بخار و برگشت تقطير بخار به طرف رايزرها يا مصرف كننده هاي

طبقات بالاتر بايد از بالاي تراز صفحه افقي محور لوله و با اتصال 45درجه يا بزرگتر باشد.

ث ( لوله كشي بايد به ترتيبي انجام شود كه امكان انبساط و انقباض لوله ها، به كمك

خمهاي انبساط، حلقه انبساط يا قطعه انبساط فراهم شود.

) (1قطعه انبساط بايد براي شرايط كار سيستم لوله كشي مناسب و مورد تأييد باشد.

ج ( عبور لوله از ديوار، كف و سقف بايد از داخل غلاف لوله صورت گيرد.

) (1در صورت عبور لوله از ديوار، كف يا سقف ضد آتش، كه براي مقاومت معيني در برابر

نفوذ آتش طراحي شده باشد، اطراف لوله در غلاف بايد با مواد مقاوم در برابر آتش و به

همان اندازه كه براي جدار موردنظر مشخص شده است، پر شود.

چ ( لوله و ديگر اجزاي لوله كشي كه دماي سطح خارجي آنها از 121درجه سانتيگراد

بالاتر باشد بايد دست كم 25ميليمتر از مواد سوختني فاصله داشته باشد.

ح ( اگر قسمتي از لوله كشي در محوطه ساختمان، يا در فضاي ساختمان كه گرم نمي

شود، نصب شود بايد با عايق گرمايي به ضخامت مناسب ، يا روشهاي مورد تأييد ديگري، در

برابر يخ زدگي محافظت شود.

خ ( براي جلوگيري از انتقال ارتعاش و لرزش دستگاهها به اجزاي ساختمان بايد روي لوله

ها، بست ها و آويزها در نقاط مناسب، لرزه گير از نوع مورد تأييد، نصب شود.

د ( اتصال آب از شبكه توزيع آب آشاميدني ساختمان به تأسيسات گرمايي و سرمايي و به

منظور تغذيه اين سيستمها ، بايد با رعايت الزامات مندرج در »مبحث شانزدهم – تأسيسات

بهداشتي« صورت گيرد.

2-4-10-14تكيهگاه )بست(

الف( لولهكشي بايد با تكيهگاههاي مناسب و در موقعيت مناسب به اجزاي ساختمان متصل

شود به طوري كه بدون تماس مستقيم لوله و ديگر اجزاي لوله كشي با اجزاي ساختمان،

بارهاي وارده از سيستم لوله كشي توسط تكيه گاهها تحمل شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

135

) (1بست زدن لوله ها بايد به ترتيبي باشد كه انبساط و انقباض سيستم لوله كشي به

آساني امكانپذير باشد.

ب ( فاصله تكيه گاهها بايد به اندازه اي باشد كه از وارد آمدن تنش بيش از حد مجاز به

لوله و ديگر اجزاي لوله كشي جلوگيري شود.

) (1فاصله دو تكيه گاه مجاور در لوله كشي افقي فولادي و لوله كشي مسي نبايد از مقادير

جدول )»(2-4-10-14ب«) (1بيشتر باشد.

جدول )»(2-4-10-14ب«) (1حداكثر فاصله دو تكيه گاه مجاور در لوله كشي افقي

 

 

) (2نوع بست و فاصله دو تكيه گاه مجاور در لوله كشي پلاستيكي بايد طبق دستورالعمل

سازنده انجام گيرد.

) (3فاصله دو تكيه گاه مجاور در لوله كشي فولادي قائم بايد به اندازه اي باشد كه وزن لوله

ها توسط تكيه گاه تحمل شود. حداكثر فاصله دو تكيه گاه مجاور در لوله كشي فولادي قائم

نبايد از ارتفاع يك طبقه ساختمان بيشتر باشد.

پ ( تكيه گاه و بست لوله بايد از جنس لوله باشد تا از پديد آمدن اثر گالوانيك و خوردگي

جلوگيري شود.

ت ( اتصال تكيه گاه به اجزاي ساختمان نبايد منجر به بريدن و ضعيف كردن اسكلت

ساختمان شود.

3-4-10-14شيرگذاري

الف( در نقاط زير بايد روي خط لوله شير قطع و وصل نصب شود:

) (1روي لوله هاي ورودي و خروجي به دستگاهها و مخازن

) (2دو طرف شير فشار شكن ، شير تنظيم فشار، صافي و مانند آنها

مبحث چهاردهم

136

) (3زير لوله هاي قائم كه بيش از دو طبقه ساختمان به دستگاههاي گرمكننده يا

سردكننده آب مي رساند.

) (4روي لوله انشعاب از خط اصلي آب گرم كننده يا آب سرد كننده به قسمتي از

ساختمان آب مي رساند.

ب ( وضعيت شير روي لوله افقي بايد به ترتيبي باشد كه دسته فرمان آن زير تراز صفحه

افقي كه از محور لوله مي گذرد، قرار نگيرد.

پ ( در نقاطي كه شير فشار كن نصب مي شود، بايد در خروجي شير فشار شكن و نزديك

به آن شير اطمينان فشار نصب شود.

) (1ظرفيت شير اطمينان و تنظيم فشار آن بايد طوري باشد كه فشار طرف دوم شير فشار

شكن هيچوقت از فشار طراحي لوله و ديگر اجزاي لوله كشي، دستگاهها و مخازن طرف

دوم، بالاتر نرود.

) (2نصب شير قطع و وصل در ورود و خروج اطمينان مجاز نيست.

) (3لوله تخليه هر شير اطمينان بايد به طور مستقل و جداگانه تا نقطه تخليه ادامه يابد.

لوله تخليه نبايد از نوع و جنس قابل انعطاف باشد. دهانة تخليه لوله بايد در نقطه اي قرار

گيرد كه احتمال خطر پرتاب آب گرم يا بخار به اشخاص نباشد. قطر لوله تخليه نبايد از

قطر دهانه تخليه شير كوچكتر باشد.

ت ( شيرهايي كه روي خطوط لوله كشي قرار مي گيرند، بايد در نقاطي نصب شوند كه در

دسترس يا قابل دسترسي باشند تا دسترسي، تعمير و تنظيم آنها به سهولت امكانپذير باشد.

5-10-14آزمايش

كليات1-5-10-14

الف( سيستمهاي لوله كشي تأسيسات گرمايي و سرمايي، كه در جدول )»(2-4-9-14ب«

طبقه بندي شده است، بايد طبق الزامات مندرج در اين قسمت از مقررات مورد آزمايش

فشار قرار گيرد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

137

ب ( آزمايش لولهكشي بايد با آب انجام شود. اگر در زمان آزمايش با آب خطر يخ زدگي

وجود داشته باشد، آزمايش ممكن است با گاز صورت گيرد.

پ ( هنگام آزمايش همه اجزاي لوله كشي بايد آشكار و در معرض ديد و قابل بازرسي باشد.

) (1هيچيك از اجزاي لوله كشي نبايد پيش از انجام آزمايش، با عايق ، رنگ و يا اجزاي

ساختمان پوشانده شود.

2-5-10-14آزمايش با آب

الف( آزمايش با آب بايد با فشار دست كم 1/5برابر فشار كار طراحي سيستم لوله كشي

انجام شود.

) (1حداقل فشار آزمايش، در هر حال نبايد از 4بار كمتر باشد.

ب ( مدت زمان آزمايش دست كم بايد دو ساعت پيوسته باشد.

) (1در مدت آزمايش بايد همه اجزاي لوله كشي و اتصالها يك به يك بازرسي شود.

) (2در صورت مشاهده نشت بايد قطعه يا اتصال معيوب تعويض يا ترميم شود و پس از رفع

عيب ، آزمايش تكرار شود.

3-5-10-14آزمايش با گاز

الف( آزمايش با گاز در مورد لوله كشي سيستمهايي ممكن است انجام گيرد كه فشار

آزمايش در آنها از 10بار تجاوز نكند.

ب ( آزمايش با گاز ممكن است با هواي فشرده، گاز ازت و يا ديگر گازهاي خنثي انجام

گيرد.

) (1آزمايش با گاز اكسيژن مجاز نيست .

پ ( فشار آزمايش بايد دست كم 1/25برابر فشار كار طراحي سيستم لوله كشي باشد.

) (1حداقل فشار آزمايش، در هر حال نبايد از 7بار كمتر باشد.

ت ( مدت زمان آزمايش با گاز دست كم بايد يك ساعت پيوسته باشد.

مبحث چهاردهم

138

6-10-14عايقكاري

كليات1-6-10-14

الف( عايق كاري لوله ها، در لوله كشي هاي فولادي تأسيسات گرمايي و سرمايي كه در

جدول

)»(2-5-10-14ب« طبقه بندي شده است بايد طبق الزامات اين قسمت از مقررات صورت

گيرد.

ب ( جنس عايق و روكش آن بايد براي كار در دماي سيستم لوله كشي و شرايط محل

نصب مناسب باشد.

) (1جنس عايق و روكش آن بايد با آن چه در مقررات ساختمان، براي حفاظت آن منطقه

از ساختمان در برابر آتش مقرر شده، مطابقت داشته باشد.

) (2استفاده از مواد و مصالح سوختني، به عنوان عايق، روكش عايق و ديگر مواد كمكي از

قبيل چسب، نوارچسب و غيره مجاز نيست .

) (3قسمتهايي از طول لوله كه از ديوار آتش عبور مي كند، نبايد عايق يا روكش عايق

داشته باشد.

2-6-10-14ضخامت عايق

الف( جدول )»(2-6-10-14الف« حداقل ضخامت عايق لوله در سيستمهاي طبقه بندي

شده در جدول )»(2-5-10-14ب« را نشان مي دهد.

ب ( ضخامت هاي مندرج در جدول )»(2-6-10-14الف« بدون در نظر گرفتن انتقال بخار

آب و تقطير تعيين شده است. در صورت احتمال تقطير در سطوح خارجي لوله، ضخامت

عايق در هر مورد بايد محاسبه شود و مورد تأييد قرار گيرد.

پ ( اگر قابليت هدايت گرمايي عايق با ) 0/034 /mk) wو دماي محيط با 24درجه

سانتيگراد، كه جدول براي آن تنظيم شده است فرق داشته باشد، بايد با روشهاي مهندسي

مورد تأييد مقادير ضخامت در جدول )»(2-6-10-14الف« تصحيح شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

139

ت ( اگر لوله در معرض يخ زدن باشد، بايد ضخامت عايق با روشهاي مهندسي مورد تأييد به

منظور جلوگيري از يخ زدن سيال داخل لوله تصحيح شود، يا براي جلوگيري از يخ زدن از

روشهاي ديگري، جز عايقكاري، استفاده شود و مورد تأييد قرار گيرد.

3-6-10-14لزوم عايق

الف( در موارد زير لازم نيست لوله ها عايق گرمايي شوند :

) (1لوله كشي داخلي دستگاهها كه در كارخانه سازنده عايق شده باشند.

) (2هر سيستم لوله كشي كه دماي سيال داخل آن بين 12/8تا 40درجه سانتيگراد

باشد.

) (3لوله هايي كه سيال داخل آنها با استفاده از سوخت هاي فسيلي يا انرژي

الكتريكي گرم يا سرد نشده باشد .

) (4اگر انتقال گرما از جدار بدون عايق لوله )از داخل لوله به خارج يا از خارج به داخل

لوله( مقدار كل انرژي مورد نياز ساختمان را افزايش ندهد.

مبحث چهاردهم

140

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

141

11-14دودكش

1-11-14حدود و دامنه كار

1-1-11-14طراحي، نصب و بازرسي دودكش در تأسيسات گرمايي، تعويض هوا و تهويه

مطبوع، بايد طبق الزامات مندرج در اين فصل از مقررات )» «11-14دودكش( انجام گيرد.

الف( اين فصل از مقررات الزامات دودكش دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز و دماي پايين

را كه به منظور گرم كردن هواي ساختمان يا تهيه آب گرم مصرفي نصب مي شود، مقرر مي

دارد.

ب ( الزامات دودكش دستگاههايي كه با سوخت جامد كار مي كنند خارج از حدود اين

فصل از مقررات است.

پ ( دودكش دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز،كه در كارخانه سازنده براي شرايط ويژه

آزمايش شده اند، بايد طبق دستور كتبي كارخانه سازنده طراحي و نصب شود.

2-1-11-14الزامات طراحي، نصب و بازرسي دودكش دستگاههاي زير خارج از حدود اين

فصل از مقررات است :

الف ( دستگاه زباله سوز ؛

ب ( شومينه ؛

پ ( دودكش دستگاههاي با دماي متوسط و دماي بالا؛

ت ( دودكش دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز مخصوص توليد صنعتي .

مبحث چهاردهم

142

2-11-14الزامات عمومي طراحي

كليات1-2-11-14

الف( هر دستگاه با سوخت مايع يا گاز بايد محصول احتراق خود را به يك سيستم دودكش

فلزي، يا ساخته شده با مصالح ساختماني، تخليه كند، جز موارد زير :

) (1اجاق گاز و گرم كن خوراك خانگي ؛

) (2دستگاههاي كوچك روميزي ؛

) (3بخاري دستي خانگي؛

) (4يخچال نفتي؛

) (5شعله هاي كوچك گاز، مانند شعله گاز در آزمايشگاه يا چراغ گاز.

ب ( سيستم دودكش بايد براي نوع دستگاه يا دستگاههايي كه به آن متصل مي شود،

طراحي گردد.

) (1طراحي و ساخت دودكش بايد به گونه اي باشد كه در آن جريان لازم براي انتقال همه

گازهاي حاصل از احتراق به هواي خارج از ساختمان ايجاد شود.

) (2سيستم دودكش بايد به گونه اي طراحي و ساخته شود كه عمل احتراق در دستگاه با

سوخت مايع يا گاز، طبق توصيه سازنده دستگاه در شرايط ايمني و اطمينان بخش، انجام

گيرد.

پ ( سيستم دودكش بايد از نقطه اتصال به دستگاه يا كلاهك تعادل تا انتهاي آن در خارج

از ساختمان، به صورت يك سيستم به هم پيوسته و درزبندي شده باشد و از هيچ نقطه آن

گازهاي حاصل از احتراق به داخل فضاهاي ساختمان نشت نكند.

) (1هر دهانه باز در طول دودكش )لوله رابط يا دودكش قائم( بايد با دريچه فلزي، مقاوم در

برابر دماي كار دودكش و بدون نشت، مسدود شود.

ت ( سيستم دودكش بايد در برابر ضربات فيزيكي و صدمات خارجي مقاوم باشد.

ث ( لوله رابط دودكش و دودكش قائم بايد با بست ها و تكيه گاههاي مناسب براي تحمل

وزن و دماي كار دودكش در محل خود ثابت شود.

) (1هيچ يك از اجزاي سيستم دودكش نبايد از داخل كانال هوا يا پلنوم هاي آن عبور كند.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

143

) (2اگر قسمتي از دودكش يا لوله رابط آن از داخل فضاي ديگري، غير از فضاي محل نصب

دستگاه با سوخت مايع يا گاز، عبور كند بايد در داخل محفظه اي با مصالح دست كم دو

ساعت مقاوم در برابر آتش قرار گيرد.

) (3زير دودكش قائم بايد يك اتصال تخليه تقطير بخار آب پيش بيني شود.

) (4دودكش قائم فلزي بايد روي پايه اي از مصالح ساختماني، مقاوم در برابر وزن دودكش

و دماي آن قرار گيرد.

ج ( دهانه دودكش قائم يا رابط آن، كه به يك دستگاه با سوخت مايع يا گاز متصل مي

شود، بايد دست كم برابر دهانه خروجي دستگاه باشد، مگر در شرايطي كه در اين فصل از

مقررات )» «11-14دودكش( غير از اين مقرر شده باشد.

چ ( قسمت پايين دودكش قائم بايد دست كم 30سانتيمتر در زير پايين ترين اتصال رابط

به آن ادامه يابد.

2-2-11-14دودكش با مكش طبيعي

الف( سطح مقطع

) (1جز در مواردي كه چند دستگاه به يك سيستم دودكش متصل مي شود، سطح مقطع

دودكش با مكش طبيعي دست كم بايد برابر دهانه خروجي دستگاه باشد.

) ( 2سطح مقطع دودكش در هيچ حالتي نبايد از 45سانتيمتر مربع كمتر باشد.

ب ( مسير دودكش

) (1دودكش با مكش طبيعي بايد تا حد ممكن در مسير قائم امتداد يابد. اگر در مسير قائم

دو خم لازم شود، شيب قسمت بين دو خم نبايد با خط زاويه قائم بيش از 45درجه داشته

باشد.

) (2قسمت دو خم بايد با بست و تكيه گاه، مناسب براي وزن و دماي دودكش، در جاي

خود ثابت شود.

) (3قسمت دو خم بايد در برابر ضربات فيزيكي حفاظت شود.

) (4لوله رابطه دودكش ، در فاصله دستگاه تا نقطه اتصال به دودكش قائم ، بايد دست كم

دو درصد به سمت نقطه اتصال به دستگاه شيب داشته باشد.

مبحث چهاردهم

144

) (5طول كل قسمت افقي لوله رابط نبايد بيش از 75درصد طول قسمت قائم دودكش

بالاتر از نقطه اتصال رابط باشد. اگر دودكش عايق شود، طول قسمت افقي آن ممكن است

تا 100درصد طول قسمت قائم افزايش يابد.

ب ( دودكش با مكش طبعي يك دستگاه با سوخت مايع يا گاز نبايد به قسمت تحت فشار

يك دودكش با مكش مكانيكي، كه فشار مثبت داشته باشد، متصل شود.

3-2-11-14دودكش با مكش مكانيكي

الف( اگر مكش دودكش با نصب هواکش در مسير آن افزايش يابد، مكش مكانيكي ممكن

است از نوع رانش اجباري يا از نوع مكش القايي باشد.

ب ( قسمتي از مسير دودكش با مكش مكانيكي كه فشار استاتيك مثبت داشته باشد و از

نوع رانش اجباري باشد، بايد كاملا” گازبند باشد.

پ ( كار مشعل اصلي دستگاه با سوخت مايع يا گاز بايد به كار بازدن دودكش وابسته و

مرتبط باشد تا اگر هواکش از كار بيفتد مشعل اصلي دستگاه هم به طور خودكار، از كار باز

بماند.

ت ( اگر مكش مكانيكي از نوع مكش القايي باشد، لوله رابط دستگاه، يا دستگاهها بايد در

نقطه اي به دودكش متصل شود كه در سمت ورود به هواکش باشد.

4-2-11-14دودكش مشترك براي چند دستگاه

الف( دو يا چند دستگاه با سوخت مايع يا گاز با رعايت الزامات زير، ممكن است به يك

دودكش مشترك متصل شوند.

) (1هر يك از دستگاهها به كنترل ايمني مجهز باشد.

) (2دستگاههايي كه به يك دودكش مشترك متصل مي شوند، در يك طبقه از ساختمان

واقع باشند.

) (3اتصال هر يك از رابط ها به دودكش مشترك با استفاده از دو خم باشد، به طوري كه

اتصال هيچ يك از رابط ها مقابل اتصال رابط هاي ديگر قرار نگيرد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

145

) (4لوله رابط هر يك از دستگاهها كه به دودكش مشترك متصل مي شود، حداكثر شيب را

داشته باشند.

ب ( دستگاههايي كه در طبقات مختلف ساختمان قرار دارند نبايد به دودكش مشترك

متصل شوند، مگر آنكه اين دستگاهها در فضاهايي باشند كه فقط از خارج ساختمان

دسترسي داشته باشند و به ديگر فضاهاي داخل ساختمان مربوط نباشند.

پ ( يك دستگاه با سوخت جامد نبايد با دستگاه با سوخت مايع يا گاز دودكش مشترك

داشته باشد.

3-11-14دودكش قائم فلزي

كليات1-3-11-14

الف ( دودكش قائم فلزي بايد روي پايه اي از مصالح نسوختني مورد تأييد تكيه داشته

باشد. تكيه گاه بايد از اجزاي ساختمان جدا باشد و بار وزن دودكش به زمين منتقل شود.

) (1دودكش قائم فلزي بايد از اسكلت و اجزاي ساختمان فاصله كافي داشته باشد تا دماي

مصالح سوختني مجاور آن از حد مجاز بالاتر نرود، امكان دسترسي، بازرسي و تعمير وجود

داشته باشد و اشخاص از آسيب سوختگي ناشي از تماس با آن ايمن باشند .

) (2در انتهاي پايين دودكش قائم فلزي بايد دريچه بازديد، به منظور تميز كردن ادواري

آن، پيش بيني شود.

ب ( دودكش قائم فلزي بايد از ورق فولادي سياه ساخته شود و براي اتصال قطعات و

تقويت آن از پروفيل هاي فولادي استفاده شود.

) (1اتصال قطعات دودكش ممكن است از نوع پيچ و مهره اي ، ميخ پرچ يا اتصال جوشي

باشد.

) (2دودكش بايد با بست ها و تكيه گاههاي مقاوم در برابر دماي دودكش و مناسب براي

وزن آن به اجزاي ساختمان متصل و در جاي خود ثابت و مهار شود.

پ ( ضخامت ورق

) (1ضخامت ورق فولادي دودكش قائم فلزي، مخصوص دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز

و دماي پايين، بايد دست كم مطابق مقادير جدول )»(1-3-11-14پ« ) (1باشد.

مبحث چهاردهم

146

جدول )»(1-3-11-14پ«) (1ضخامت ورق فولادي دوكش قائم فلزي با دماي پايين

سطح مقطع دودكش )سانتيمترمربع(            حداقل ضخامت ورق دودكش )ميليمتر(

995 تا

1290 تا996

1640 تا1291

بزرگتر از 1640         1/5

2

2/5

3/5

 

2-3-11-14دودكش با دماي پايين

الف( دهانههاي خروجي

) (1دهانه خروجي انتهاي بالايي دودكش قائم فلزي با دماي پايين بايد روي بام و در خارج

از ساختمان قرار گيرد.

) (2دهانه خروجي بايد دست كم يك متر از بالاترين نقطهاي از بام كه دودكش از آن خارج

مي شود، بالاتر باشد. اين دهانه بايد از هر نقطه ساختمان در شعاع 3متر از دودكش،

دستكم 60سانتيمتر بالاتر قرار گيرد.

ب ( دودكش قائم فلزي در خارج ساختمان

) (1دودكش قائم فلزي در خارج از ساختمان بايد با اجزاي ساختمان دست كم برابر مقادير

زير فاصله داشته باشد :

با مصالح و مواد سوختني ، 15سانتيمتر

با مصالح و مواد نسوختني، 10سانتيمتر

با در و پنجره و محل عبور اشخاص ، 60سانتيمتر مگر آنكه سطح خارجي دودكش با

روش مورد تأييد عايق گرمايي شده باشد، تا از آسيب ناشي از تماس اشخاص جلوگيري

شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

147

پ ( دودكش قائم فلزي در داخل ساختمان

) (1دودكش قائم فلزي در داخل ساختمان بايد در داخل شافت، با ديوارهايي دست كم به

مقاومت يك ساعت در برابر آتش، قرار گيرد.

) (2سطح خارجي دودكش بايد از همه طرف دست كم 30سانتيمتر با سطح داخلي شافت،

به منظور بازديد، فاصله داشته باشد.

) (3ديوارهاي شافت نبايد بازشو داشته باشد، مگر درهاي ضد آتش در هر طبقه كه به

منظور بازديد پيش بيني شده باشد.

) (4سطح خارجي دودكش، در طبقه اي كه به دستگاه با سوخت مايع يا گاز متصل مي

شود، بايد با اجزاي ساختمان دست كم برابر مقادير زير فاصله داشته باشد :

با مصالح و مواد سوختني، 45سانتيمتر

با مصالح و مواد نسوختني، 10سانتيمتر

ت ( عبور دودكش قائم فلزي از بام ساختمان

) (1اگر دودكش قائم فلزي از بام ساختمان، ساخته شده از مصالح سوختني، عبور مي كند

بايد در محل عبور يك غلاف فولادي گالوانيزه و مقاوم در برابر خوردگي نصب شود كه

دست كم 20سانتيمتر بالاتر از بام و 20سانتيمتر پايين تر از آن ادامه يابد. فاصله سطح

خارجي دودكش از غلاف دست كم بايد 15سانتيمتر باشد.

) (2مي توان به جاي غلاف، اطراف دودكش را دست كم تا فاصله 45سانتيمتر از مواد و

مصالح سوختني خالي كرد و پس از نصب دودكش، اين فاصله را با مواد و مصالح نسوختني

پر كرد.

4-11-14دودكش قائم ساختماني

كليات1-4-11-14

الف( دودكش قائم ساختماني بايد روي پايه اي از مصالح نسوختني به مقاومت سه ساعت

در برابر آتش قرار گيرد. پايه بايد از اجزاي ساختمان جدا باشد و بار وزن دودكش به زمين

منتقل گردد.

مبحث چهاردهم

148

) (1هيچ بار ديگري، غير از وزن دودكش، نبايد بر آن وارد شود, مگر آنكه در طراحي

دودكش براي آن پيش بيني هاي لازم به عمل آمده باشد.

) (2دودكش بايد در تراز سقف طبقه اي كه دستگاه در آن قرار دارد و نيز در عبور از كف

هر طبقه از ساختمان با بست هاي افقي به اسكلت ساختمان متصل و ثابت شود .

ب ( اگر دودكش ساختماني از بام عبور كند، به فاصله 15سانتيمتر بالاتر و پايين تر از

محل عبور نبايد شكل و اندازه آن تغيير كند.

پ ( در انتهاي پايين دودكش قائم ساختماني بايد دريچه بازديد پيش بيني شود كه دست

كم 30سانتيمتر از اتصال پايين ترين لوله رابط دودكش به آن پايين تر باشد.

) (1دريچه بازديد بايد گازبند باشد.

ت ( اگر دودكش قائم ساختماني از كف يا سقف طبقات عبور مي كند، فاصله بين دودكش

و اجزاي ساختمان بايد با مواد و مصالح نسوختني پر شود.

2-4-11-14دودكش با دماي پايين

الف( ساخت دودكش

) (1دودكش قائم ساختماني بايد با مصالح ساختماني يا بتن مسلح ساخته شود.

) (2ضخامت ديوارهاي دودكش بتني بايد دست كم 10سانتيمتر باشد. اگر دودكش با

قطعات سنگ يا مصالح ساختماني ديگر ساخته مي شود، ضخامت ديوارهاي آن بايد دست

كم 30سانتيمتر شود.

ب ( معبر قائم دود

) (1دودكش قائم ساختماني با دماي پايين بايد از داخل با لوله هايي از مواد نسوختني )لوله

سيماني، لوله آزبست سيماني ومواد مشابه( مناسب براي دماي دودكش ، حفاظت شود.

) (2ضخامت معبر قائم داخل دودكش ساختماني بايد دست كم 2سانتيمتر باشد.

) (3مصالح معبر دود بايد در برابر خوردگي، ساييده شدن يا ترك برداشتن، ناشي از تماس

گازهاي حاصل از احتراق تا دماي 982درجه سانتيگراد مقاوم باشند.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

149

) (4معبر دود، از جنس سفالي، آزبست سيمان يا لوله سيماني، بايد هم زمان با ساخت

دودكش ساختماني در داخل آن قرار گيرد و هر قطعه آن با دقت روي قطعه زيرين سوار

شود و درزهاي آن با مواد نسوز پر شود.

) (5فاصله بين دودكش ساختماني و معبر دود داخل آن نبايد پر شود. ملات لازم براي

اتصال قطعات پوشش داخلي فقط به اندازه اي بايد به كار رود كه براي درزبندي و پر كردن

سوراخها لازم است .

) (6معبر دود بايد از 20سانتيمتر پايين تر از پايين ترين لوله رابط به دودكش قائم شروع

شود و در تمام ارتفاع دودكش ساختماني، تا بالاترين قسمت آن ادامه يابد.

) (7اگر در داخل شافت قائم ساختماني دو عدد معبر دود جداگانه براي دو دستگاه مختلف

نصب مي شود، فاصله سطح خارجي اين دو معبر دود از هم بايد دست كم 18سانتيمتر

باشد.

) (8اگر در داخل شافت قائم ساختماني بيش از دو عدد معبر دود جداگانه نصب شود، بايد

بين هر گروه دوتايي از معبرها و گروههاي ديگر، تيغه جدا كننده اي از مصالح ساختماني

قرار گيرد به طوري كه هر گروه دوتايي از معبرهاي دود به وسيله تيغه هاي جدا كننده از

گروههاي دوتايي ديگر جدا باشند.

ب ( دهانه خروجي

) (1دهانه خروجي انتهاي بالايي دودكش قائم ساختماني با دماي پايين بايد روي بام و

خارج از ساختمان قرار گيرد.

) (2دهانه خروجي دودكش بايد دست كم يك متر از نقطه اي از بام كه دودكش از آن

خارج مي شود بالاتر باشد. اين دهانه خروجي بايد از بلندترين قسمت ساختمان در شعاع 3

متر از دودكش، دست كم 60سانتيمتر بالاتر باشد.

ت ( فاصله دودكش از مواد سوختني

) (1سطح خارجي دودكش قائم ساختماني بايد از مواد و مصالح سوختني اجزاي ساختمان،

دست كم 10سانتيمتر فاصله داشته باشد.

مبحث چهاردهم

150

ث ( عبور از طبقات

) (1سطح خارجي دودكش قائم ساختماني، در عبور از طبقات ساختمان، بايد با مواد و

مصالح سوختني فاصله داشته باشد. فاصله بين سطوح خارجي دودكش با مصالح سوختني

بايد با مصالح و مواد نسوختني پر شود.

5-11-14لوله رابط دودكش

كليات1-5-11-14

الف( دستگاه با سوخت مايع يا گاز بايد توسط لوله رابط به دودكش قائم فلزي يا دودكش

قائم ساختماني متصل شود، مگر آنكه دهانه خروجي دستگاه يا كلاهك تعادل آن مستقيما”

به دودكش قائم متصل باشد.

ب ( لوله رابط دودكش بايد در همان فضايي نصب شود كه دستگاه در آن قرار دارد.

) (1لوله رابط دودكش، جز در ساختمانهاي مسكوني، نبايد از هيچ ديوار يا تيغه ساختماني

عبور كند.

) (2در صورتي كه عبور لوله رابط از ديوار يا تيغه ضروري باشد، فاصله سطح خارجي لوله

رابط از مواد سوختني بايد دست كم 45سانتيمتر باشد . اگر ديوار يا تيغه از مواد سوختني

باشد، بايد تا فاصله 45سانتيمتر از لوله رابط، اطراف آن با مواد نسوختني پر شود.

پ ( تمام طول لوله رابط دودكش بايد قابل دسترسي باشد تا بازرسي، تميزكاري و تعميران

آن به آساني صورت گيرد.

) (1لوله رابط دودكش بايد در برابر ضربات فيزيكي كه ممكن است به آن وارد شود،

حفاظت گردد.

ت ( لوله رابط دودكش بايد تا ممكن است كوتاه و مستقيم باشد. از ايجاد زانوهاي كوتاه و

خم هاي تند كه ممكن است موجب اختلال در جريان دود شود بايد پرهيز شود.

) (1جز لوازم كنترل و ايمني، هيچ مانعي نبايد در داخل لوله رابط قرار گيرد. نصب دمپر با

فرمان دستي در داخل لوله رابط مجاز نيست .

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

151

) (2اگر دمپر با فرمان خودكار در داخل لوله رابط دودكش نصب مي شود، دمپر بايد با

مشعل دستگاه مرتبط و وابسته باشد، به طوري كه اگر دمپر در حالت بسته باشد، مشعل

دستگاه كار نكند.

ث ( لوله رابط دودكش بايد با بست و تكيه گاه، مناسب براي وزن و دماي آن، به اجزاي

ساختمان ثابت و مهار شود.

ج ( قطر لوله رابط دودكش بايد دست كم برابر قطر دهانه خروجي دستگاه، يا كلاهك

تعادل آن باشد.

چ ( حداكثر طول افقي لوله رابط بايد 75درصد كل ارتفاع دودكش قائم ، بعد از نقطه

اتصال لوله رابط به آن باشد، به شرطي كه محاسبات نشان دهد كه اين طول لوله رابط

اشكالي در مكش دودكش ايجاد نمي كند.

) (1اگر لوله رابط دودكش با عايق گرمايي پوشانده شده باشد، طول قسمت افقي لوله رابط

ممكن است تا 100درصد كل ارتفاع دودكش، بعد از نقطه اتصال لوله رابط به آن افزايش

يابد.

ساخت2-5-11-14

الف( لوله رابط دودكش بايد از ورق فولادي ساخته شود و براي اتصال قطعات و تقويت آن

از پروفيل هاي فولادي استفاده شود.

) (1لوله رابط دودكش با دماي پايين بايد از ورق فولادي گالوانيزه ساخته شود.

ب ( ضخامت ورق لوله رابط دودكش

) (1لوله رابط دودكش دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز با دماي پايين بايد از ورق فولادي

گالوانيزه، دست كم به ضخامتهاي داده شده در جدول )»(2-5-11-14ب)( (1باشد.

مبحث چهاردهم

152

(1)«(»ب2-5-11-14) جدول

حداقل ضخامت ورق لوله رابط دودكش با دماي پايين

قطر لوله رابط دودكش                ضخامت ورق فولادي گالوانيزه

سانتيمتر    اينچ          ميليمتر      اينچ

تا 12

22 تا13

40 تا23

بزرگتر       تا 5

6تا 9

16 تا10

بزرگتر       0/6

0/7

0/9

1/5          0/022

0/028

0/034

0/064

 

پ ( اتصال قطعات

) (1اتصال قطعات لوله رابط دودكش با دماي پايين بايد با پيچ و مهره يا ميخ پرچ باشد.

) (2در صورت استفاده از واشر بايد جنس واشر در برابر دماي دودكش مقاوم باشد.

نصب3-5-11-14

الف( لوله رابط دودكش بايد نسبت به تراز افقي شيب داشته باشد.

) (1شيب لوله رابط بايد از سمت دودكش قائم به سمت دستگاه باشد.

) (2شيب لوله رابط نبايد از دو درصد كمتر باشد.

ب ( لوله رابط دستگاههايي كه خروج دود آنها با مكش طبيعي باشد نبايد به يك دودكش

قائم كه داراي مكش يا رانش مكانيكي است متصل شود، مگر آنكه اتصال در نقطه اي از

دودكش قائم واقع شود كه فشار منفي داشته باشد.

) (1لوله رابط دستگاه با سوخت مايع يا گاز نبايد به يك دودكش قائم كه شومينه به آن

متصل شده باشد، وصل شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

153

پ ( اتصال لوله رابط به دودكش قائم

) (1لوله رابط دودكش براي اتصال به دودكش قائم فلزي بايد تا سطح داخلي آن ادامه يابد

ولي نبايد از آن جلوتر برود. اگر دودكش قائم فلزي پوشش داخلي داشته باشد، لوله رابط تا

سطح داخلي پوشش ادامه يابد.

) (2اگر لوله رابط به دودكش قائم ساختماني متصل مي شود، بايد تا سطح داخلي آن ادامه

يابد. فاصله اطراف محل اتصال بايد با ملات سيماني يا مواد نسوختني ديگر پر شود.

) (3اگر به منظور سهولت جاگذاري و درآوردن آن، لوله رابط با واسطه غلاف به دودكش

قائم ساختماني متصل مي شود، غلاف بايد با ملات سيماني، يا مواد نسوختني ديگر، مناسب

براي دماي دودكش ، در محل اتصال به طور دائمي ثابت شود.

ت ( فاصله از مواد سوختني

) (1لوله رابط دودكش، با دماي پايين بايد از مواد و مصالح سوختني دست كم 45

سانتيمتر فاصله داشته باشد.

مبحث چهاردهم

154

12-14ذخيره و انتقال سوخت مايع

1-12-14حدود و دامنه كار

1-1-12-14طراحي ، نصب و بازرسي مخزن ذخيره و لوله كشي سوخت مايع بايد طبق

الزامات مندرج در اين فصل از مقررات )» «12-14ذخيره و انتقال سوخت مايع( انجام

گيرد.

2-1-12-14اين فصل از مقررات به ذخيره و انتقال سوخت مايع در »تأسيسات گرمايي

ساختمان« مي پردازد.

الف( ذخيره و انتقال سوخت در مصارف عمومي و نيز مصارف صنعتي، خارج از حدود اين

فصل از مقررات است.

3-1-12-14اين فصل از مقررات الزامات ذخيره سازي و لوله كشي سوخت مايع، در

ساختمان و محوطه آن را مقرر مي دارد.

الف( ذخيره سازي و انتقال سوخت مايع در خارج از ساختمان و محوطه اختصاصي آن،

خارج از حدود اين فصل از مقررات است .

ب ( ذخيره و انتقال انواع سوختهاي زير، در داخل ساختمان يا محوطه آن، خارج از حدود

اين فصل از مقررات است :

) (1ذخيره و انتقال گاز مايع ؛

) (2لوله كشي گاز طبيعي ؛

) (3ذخيره و انتقال سوخت جامد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

155

4-1-12-14اين فصل از مقررات به ذخيره سوخت مايع، با فشار جو )اتمسفريك( مي

پردازد.

الف( مخازن سوخت مايع تحت فشار خارج از حدود اين فصل از مقررات است.

5-1-12-14الزامات مندرج در اين فصل شامل مخازن ذخيره سوخت مايع، لوله كشي

انتقال سوخت مايع بين مخزن ذخيره و مشعل دستگاه با سوخت مايع يا در صورت لزوم،

لوله كشي بين مخزن ذخيره و مخزن تغذيه و نيز لوله كشي بين مخزن تغذيه و مشعل

دستگاه ، گرم كن و پمپ انتقال سوخت است .

2-12-14مخازن سوخت مايع

كليات1-2-12-14

الف( طراحي، ساخت و بازرسي مخازن ذخيره يا تغذيه سوخت مايع بايد طبق الزامات

مندرج در اين فصل از مقررات انجام گيرد.

ب ( طراحي، ساخت و بازرسي مخازن ذخيره يا تغذيه سوخت مايع، علاوه بر الزامات

مندرج در اين فصل، بايد با رعايت مقررات و دستورالعملهاي شركت ملي نفي ايران باشد.

2-2-12-14ساخت مخزن

الف( مخزن بايد براي حداكثر فشار استاتيك مايع كه در صورت پرشدن لوله هواكش، يا

لوله پركن آن، در ته مخزن ايجاد مي شود، طراحي و ساخته شود.

ب ( مواد مصالح به كار رفته در ساخت مخزن بايد براي كار در شرايط دما و فشار مخزن

مناسب و با نوع سوخت مايع مورد استفاده سازگار باشد.

پ ( مخزن سوخت مايع، براي ذخيره يا تغذيه، مخصوص تأسيسات گرمايي يا توليد آب

گرم مصرفي، از نوع فولادي استوانه اي خوابيده، براي نصب در زيرزمين )مدفون( در خارج

از ساختمان روي زمين يا در داخل ساختمان بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد:

ISIRI  ٣٣

BSI ٢ ٩ ,٧٩٩ Part ,  ١٠

ANSI/UL   ٣,١ ٢, ٨,٨٠

مبحث چهاردهم

156

) (1استفاده از مخازن سوخت مايع، از نوع فولادي استوانه اي خوابيده، كه طبق

استانداردهاي ديگري طراحي و ساخته شده باشد، به شرطي مجاز است كه از نظر جنس،

نوع ساخت و ديگر مشخصات فني مشابه استانداردهاي مقرر شده بالا و مورد تأييد باشد.

ت ( مخزن سوخت مايع، براي ذخيره يا تغذيه، مخصوص تأسيسات گرمايي يا توليد آب

گرم مصرفي از جنس پشم شيشه فشرده بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

ANSI/UL ١٣١

ANSI/ASTM D  ٠٢١

ث ( مخزن ذخيره يا تغذيه سوخت مايع بايد به منظور بازديد و دسترسي، دريچه آدم رو

داشته باشد كه در بالاي مخزن قرار گيرد و در زمان بسته بودن ، كاملا” آب بند و گازبند

باشد.

3-2-12-14مخازن زيرزميني )مدفون(

الف( انتخاب و نصب مخازن زيرزميني )مدفون( ، در زير ساختمان يا در محوطه آن، بايد

طبق الزامات مندرج در اين قسمت از مقررات انجام گيرد.

ب ( گود برداري براي مخازن زيرزميني بايد بدون آسيب رساندن به پي هاي ساختمانهاي

موجود انجام گيرد.

) (1اگر مخزن زير ساختمان دفن مي شود، بايد در جايي قرار گيرد كه بارهاي وارده بر پي

هاي ساختمانهاي موجود به مخزن منتقل نشود.

) (2موقعيت مخزن نسبت به پي ساختمان بايد طوري باشد كه زير مخزن خارج از خط 45

درجه كه از سطح پي ميگذرد، باشد.

) (3فاصله هيچ قسمت از مخزن تا ديوارهاي زيرزمين ساختمان، حوضچه ها، تأسيسات

ساختمان و يا خط محدوده محوطه ساختمان )ملك( نبايد از 50سانتيمتر كمتر باشد.

پ ( مخزن زيرزميني سوخت مايع بايد روي پايه هاي محكمي نصب شود.

) (1حمل مخزن و قرار دادن آن در گود بايد به آرامي و با احتياط و با استفاده از قلابهاي

آن صورت گيرد . كشيدن مخزن روي زمين يا سقوط آن در گود، مجاز نيست.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

157

) (2اطراف مخزن بايد با مواد غير خورنده ، از قبيل ماسه شسته، خاك يا شن، كه در محل

به خوبي كوبيده شده باشد، دست كم به ضخامت 15سانتيمتر پر شود.

) (3روي مخزن بايد دست كم به ضخامت 60سانتيمتر با خاك پوشانده شود، يا آن كه

پوشش خاك به ضخامت 30سانتيمتر باشد و روي آن به ضخامت 10سانتيمتر با بتن

مسلح پوشانده شود.

) (4اگر مخزن زيرزميني در محلي نصب مي شود كه احتمال عبور وسايل نقليه روي آن

باشد، پوشش خاك روي مخزن بايد دست كم 90سانتيمتر باشد، يا آن كه پوشش خاك به

ضخامت 45سانتيمتر باشد ورودي آن به ضخامت 15سانتيمتر با بتن مسلح پوشانده شود.

) (5به منظور جلوگيري از جمع شدن آبهاي سطحي و نفوذ آن به داخل مخزن يا سطوح

خارجي آن، بايد در كف چاهك دسترسي به دريچه آدم رو مخزن لوله تخليه آب پيش بيني

شود.

ت ( سطوح خارجي مخازن فولادي زيرزميني بايد با پوششهاي مقاوم در برابر اثر رطوبت و

خورندگي خاك حفاظت شود.

) (1مخازن فولادي زيرزميني بايد اتصال زمين داشته باشند.

ث ( اگر مخزن در محلي نصب مي شود كه به سبب بالا بودن سطح آب زيرزميني يا

احتمال جريان سيل، امكان شناور شدن آن وجود داشته باشد بايد با مهار كردن مخزن

روي فونداسيون بتني يكپارچه، از شناور شدن آن جلوگيري شود.

ج ( همه لوله هاي مرتبط با مخزن زيرزميني بايد از بالاي مخزن به آن متصل شوند.

) (1مخزن زيرزميني بايد به وسيله اي براي اندازه گيري سطح مايع داخل آن مجهز باشد.

) (2مخزن زيرزميني بايد به لوله هواكش، كه فضاي داخل مخزن را پيوسته به هواي آزاد

خارج مربوط كند، مجهز باشد.

4-2-12-14مخازن خارج ساختمان روي زمين

الف( انتخاب و نصب مخازن روي زمين، در محوطه خارج ساختمان يا روي بام ساختمان،

بايد طبق الزامات مندرج در اين قسمت از مقررات صورت گيرد.

ب ( گنجايش اين مخزن از مقادير زير نبايد بيشتر باشد :

مبحث چهاردهم

158

) (1اگر مخزن در محوطه اختصاصي ساختمان روي زمين نصب مي شود، گنجايش آن

نبايد از 2500ليتر بيشتر باشد.

) (2اگر چند مخزن به طور موازي نصب مي شود، گنجايش كلي آنها نبايد از 2500ليتر

بيشتر باشد.

) (3اگر مخزن روي بام زيرزمين يا روي بام پايين ترين طبقه نصب مي شود، گنجايش آن

نبايد از 240ليتر بيشتر باشد.

پ ( مخزن روي زمين بايد در محل مناسب و حفاظت شده نصب شود.

) (1مخزن بايد در محلي نصب شود كه در معرض ضربات فيزيكي نباشد.

) (2مخزن بايد در برابر اثر عوامل جوي )رطوبت هوا، باران، برف ، باد و غيره( حفاظت شود.

) (3فاصله مخزن از خط محدوده محوطه اختصاصي ساختمان )ملك( ، ديوار خارجي

ساختمان يا راههاي عمومي نبايد از مقادير جدول )»(4-2-12-14پ« ) (3كمتر باشد.

جدول )»(4-2-12-14پ«) (3حداقل فاصله مخزن روي زمين از ساختمان و محدوده محوطه )ملك(

گنجايش مخزن           تا 1050ليتر متر        1051تا 2500ليتر متر

حداقل فاصله تا نزديكترين ساختمان و

راههاي عمومي           2/5         2/5

حداقل فاصله تا محدوده محوطه ساختمان

)ملك(       9              5

 

) (4فاصله مخزن سوخت مايع از مخزن گاز مايع نبايد كمتر از 6متر باشد.

ت ( فقط يك مخزن به گنجايش حداكثر 2500ليتر، يا دو مخزن كه حداكثر گنجايش كل

آنها بيش از 2500ليتر نباشد، ممكن است به عنوان مخزن تغذيه مستقيما” به مشعل

دستگاه با سوخت مايع وصل شود.

) (1اين دو مخزن ممكن است با لوله به هم متصل شوند و لوله پركن و هواكش مشترك

داشته باشند.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

159

) (2در صورت نصب موازي دو مخزن، به ترتيبي كه در ) (1مقرر شده، اين دو مخزن بايد

روي يك فونداسيون مشترك نصب شوند و با قطعات فولادي به هم مهار شوند، به طوري

كه سطح بالاي دو مخزن در يك تراز قرارگيرد. فاصله دو مخزن از هم نبايد از 90سانتيمتر

كمتر باشد.

ث ( مخازن سوخت مايع كه در روي زمين خارج از ساختمان قرار مي گيرند بايد روي

فونداسيون مستحكم بتني، يا ديگر مواد ساختماني نسوختني، به طور اطمينان بخش و

پايدار ، نصب شوند.

ج ( مخزن روي زمين بايد به وسيله اي براي اندازه گيري مقدار مايع داخل آن مجهز باشد.

چ ( مخزن روي زمين بايد به لوله پركن، لوله هواكش و شير تخليه مجهز باشد.

) (1قطر نامي لوله هواكش بايد دست كم برابر مقادير جدول )»(2-4-11-14پ« باشد.

) (2دهانه لوله پركن بايد در جايي قرار گيرد كه انتقال سوخت مايع به داخل مخزن به

سهولت امكانپذير باشد.

) (3شير تخليه بايد در زير مخزن قرار گيرد.

ح( در صورتي كه ضرورت نصب مخزن سوخت مايع، در محوطه ساختمان و روي زمين، با

گنجايش بيش از 2500ليتر مورد تأييد قرار گيرد، انتخاب گنجايش، نوع ساخت و

چگونگي نصب آن بايد برابر الزامات مندرج در 31 NFPAو مورد تأييد شركت ملي نفت

ايران باشد.

5-2-12-14مخازن داخل ساختمان

الف( انتخاب و نصب مخازن تغذيه سوخت مايع در داخل ساختمان بايد طبق الزامات

مندرج در اين قسمت از مقررات صورت گيرد. اين مخازن ممكن است محصور يا غيرمحصور

باشد.

) (1مخزن وقتي محصور است كه در فضاي بسته و جداگانه اي، با جدارهاي دست كم 3

ساعت مقاوم در برابر آتش، از بقيه فضاهاي ساختمان جدا باشد.

مبحث چهاردهم

160

ب ( مخازن غيرمحصور

) (1در صورتي كه مخزن غيرمحصور در طبقه اي غير از زيرزمين يا پايين ترين طبقه

ساختمان و در محلي قرار گيرد كه جدارهاي آن در برابر آتش مقاوم نباشد، گنجايش

مخزن نبايد از 40ليتر بيشتر باشد.

) (2در صورتي كه مخزن غيرمحصور در طبقه اي غير از زيرزمين يا پايين ترين طبقه

ساختمان و در محلي قرار گيرد كه جدارهاي آن در برابر آتش مقاوم باشد، گنجايش آن

نبايد از 240ليتر بيشتر باشد.

) (3در صورتي كه مخزن غيرمحصور در زيرزمين يا پايين ترين طبقه ساختمان قرار گيرد

كه جدارهاي آن دست كم دو ساعت در برابر آتش مقاوم باشد، گنجايش آن نبايد از 2500

ليتر بيشتر باشد.

) (4گنجايش يك مخزن غيرمحصور، يا كل گنجايش دو مخزن غيرمحصور كه يك مشعل را

تغذيه مي كند نبايد از 2500ليتر بيشتر باشد.

) (5گنجايش كل چند مخزن غير محصور كه چند مشعل را تغذيه مي كنند، نبايد از 5000

ليتر بيشتر باشد، مگر آنكه هر مخزن 2500ليتري يا كمتر و مشعل متصل به آن با

ديوارهاي دست كم دو ساعت مقاوم در برابر آتش از مخازن ديگر جدا باشد.

) (6دو مخزن غير محصور، به ترتيبي كه در ) (4مقرر شده ، ممكن است با لوله به هم

مربوط باشند و لوله هاي پر كن و هواكش مشترك داشته باشد.

) (7حداقل فاصله مخازن تغذيه غير محصور از مشعل دستگاه بايد دو متر باشد.

) (8دهانه انتهاي لوله هاي پر كن و هواكش مخازن غير محصور بايد در خارج از ساختمان

قرار گيرد.

) (9قطر نامـي لولـه هواكش مخـازن غيـرمحصور بايد دسـتكم برابر مقاديـر جدول

.(»پ« باشد2-3-12-14)

) (10مخازن غير محصور بايد روي فونداسيون بتني يا ديگر مواد ساختماني نسوختني،

بهطور اطمينان بخش و پايدار، نصب شوند و در معرض جابجا شدن، لغزيدن يا غلتيدن

نباشند.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

161

) (11مخزن غير محصور بايد به وسيله اي براي اندازه گيري مقدار مايع داخل آن مجهز

باشد. استفاده از لوله هاي شيشه اي سطح نما يا لوله هاي پلاستيكي براي اندازه گيري

مقدار مايع داخل مخزن مجاز نيست .

) (12اتصال تخليه مخزن بايد در پايين ترين نقطه زير مخزن قرار گيرد و به شير قطع و

وصل بدون نشت مجهز باشد.

) (13گنجايش و ابعاد مخزن غير محصور بايد به ترتيبي انتخاب شود كه جابجايي آن، به

عنوان يك واحد، از ورودي ساختمان تا محل نصب، امكانپذير باشد.

پ ( مخازن محصور

) (1در صورتي كه گنجايش مخزن سوخت مايع بيش از 2500ليتر ) 660گالن آمريكايي(

باشد و در داخل ساختمان قرار گيرد، بايد در محل جداگانه و محصور نصب شود.

) (2ديوار، كف و سقف اتاقكي كه مخزن محصور در آن نصب مي شود بايد دست كم سه

ساعت در برابر آتش مقاوم باشد. در ورودي به اين اتاقك بايد از نوع ضد آتش باشد و به

خارج از ساختمان باز شود.

) (3اتاقك محل نصب مخزن نبايد به فضاهاي داخلي ساختمان راه داشته باشد.

) (4مخزن محصور بايد طوري نصب شود كه از اطراف، بالا و پايين، همه سطوح آن قابل

بازرسي و تعمير باشد.

) (5همه لوله هاي ورودي و خروجي مخزن محصور بايد از بالاي مخزن به آن متصل شوند.

) (6انتقال سوخت مايع از مخزن محصور تا مشعل دستگاه بايد به كمك پمپ صورت گيرد.

) (7دهانه لوله پر كن و لوله هواكش مخازن محصور بايد در خارج از ساختمان قرار گيرد.

) (8قطر نامي لوله هواكش مخازن محصور بايد دست كم برابر مقادير جدول )-3-12-14

»(2پ« باشد.

) (9مخزن محصور بايد به وسيله اي براي اندازه گيري مقدار مايع داخل آن مجهز باشد.

) (10اتاقك مخزن محصور بايد امكان تعويض هواي كافي داشته باشد تا به هنگام بازرسي و

تعمير، پيش از ورود به اتاقك، بتوان هواي داخل آن را تعويض كرد.

مبحث چهاردهم

162

2-6-12-14مخزن تغذيه روزانه

الف( مخزن تغذيه روزانه مشعل دستگاه، در صورت لزوم بايد بين مخزن ذخيره اصلي و

مشعل نصب شود.

) (1انتقال سوخت مايع از مخزن ذخيره اصلي به مخزن تغذيه روزانه بايد به كمك پمپ

صورت گيرد.

ب ( مخزن تغذيه روزانه بايد در ترازي بالاتر از مخزن اصلي نصب شود و لوله سرريز آن بايد

سوخت مايع را به طور ثقلي به مخزن ذخيره اصلي برگرداند.

) (1در مسير لوله سرريز مخزن تغذيه روزانه تا مخزن ذخيره اصلي هيچ نوع شير يا مانعي

ديگر نبايد نصب شود.

پ ( گنجايش مخزن تغذيه روزانه سوخت مايع نبايد از 240ليتر بيشتر باشد.

ت ( مخزن تغذيه روزانه بايد لوله هواكش مستقل و لوله تخليه با شير قطع ووصل، از نوع

بدون نشت داشته باشد.

3-12-14لوله كشي سوخت مايع

كليات1-3-12-14

الف( لوله كشي انتقال سوخت مايع، از مخزن ذخيره، مخزن تغذيه يا روزانه تا مشعل

دستگاه و در صورت لزوم پمپ و گرم كن سوخت مايع، بايد با الزامات مندرج دراين قسمت

از مقررات انجام شود.

ب ( سيستم سوخت رساني بايد براي حداكثر مصرف سوخت و نيز حداكثر فشاري كه براي

تغذيه مشعل لازم است، طراحي و اجرا شود.

پ ( چنانچه روي لوله انتقال سوخت مايع، غير از پمپ مشعل، پمپ ديگري نصب مي شود،

اين پمپ بايد از نوع جابجايي مثبت باشد.

) (1روي لوله خروجي پمپ بايد شير اطمينان فشار نصب شود تا اگر فشار از فشار طراحي

سيستم بالاتر رود ، شير اطمينان به طور خودكار باز شود و سوخت مايع اضافي را خارج

كند.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

163

) (2لوله تخليه شير اطمينان بايد سوخت مايع را به سمت مخزن ذخيره برگرداند. روي اين

لوله تخليه نبايد شير يا هيچ مانع ديگري نصب شود.

) (3پمپ سوخت مايع بايد به طور خودكار روشن و خاموش شود تا در مواقعي كه كار پمپ

لازم نباشد به طور خودكار خاموش شود.

ت ( چنانچه روي سيستم سوخت رساني، گرم كن سوخت مايع، از نوع برقي، بخاري يا آب

گرم كننده، نصب شود بايد روي لوله خروجي از گرم كن شير اطمينان فشار نصب شود تا

اگر فشار ناشي از انبساط سوخ مايع از فشار طراحي سيستم بالاتر رود، شير اطمينان به

طور خودكار باز شود و سوخت مايع اضافي را خارج كند.

) (1لوله تخليه شير اطمينان بايد سوخت مايع را به سمت مخزن ذخيره برگرداند. روي اين

لوله تخليه نبايد شير يا هيچ مانع ديگري نصب شود.

ث ( روي خطوط لوله كشي سوخت مايع، در نقاط زير بايد شير قطع و وصل قابل دسترسي

نصب شود :

) (1روي خط لوله تغذيه سوخت مايع به هر مشعل، در نقطه اي از لوله نزديك به

مشعل.

) (2روي خط لوله از مخزن به داخل ساختمان، در نقطه ورود لوله به داخل ساختمان .

) (3روي خط لوله خروجي از مخزن ذخيره داخل ساختمان يا خارج ساختمان روي

زمين، در نقطه اي از لوله نزديك به مخزن.

) (4روي خط لوله تخليه مخزن داخل ساختمان يا خارج ساختمان روي زمين، در

نقطه اي نزديك به مخزن.

ج ( در طراحي و اجراي لوله كشي سوخت مايع نكات زير بايد رعايت شود :

) (1لوله و ديگر اجزاي لوله كشي كه در خاك دفن مي شوند بايد دست كم در عمق 45

سانتيمتر از سطح زمين قرار گيرند و در برابر رطوبت و خوردگي حفاظت شوند.

) (2اگر لوله در زميني نصب مي شود كه سطح آب زيرزميني بالا باشد يا لوله در معرض

سيل احتمالي قرار داشته باشد ، بايد لوله و ديگر اجزاي لوله كشي در برابر نيروهاي هيدرو

ستاتيك و هيدرو ديناميك وارده مقاوم شوند و در محل نصب محكم و ثابت باقي بمانند.

مبحث چهاردهم

164

) (3لوله هاي زيرزميني بايد در مسيرهايي نصب شوند كه دست كم 50سانتيمتر از اسكلت

ساختمان فاصله داشته باشند. مسير لوله كشي زيرزميني بايد طوري انتخاب شود كه زير

لوله خارج از خط 45درجه رسم شده از سطح باربر پي قرار گيرد.

) (4در انتخاب مسير و تعيين نقاط تكيه گاه و بست لوله ها بايد پيش بيني هاي لازم براي

انقباض و انبساط لوله ها به عمل آيد.

) (5فاصله دو تكيه گاه مجاور بايد حداكثر برابر مقادير جدول )»(1-3-12-14ج«) (5باشد.

(6تكيه گاه و بست لوله بايد از جنس لوله باشد تا از خوردگي ناشي از اثر گالوانيك

جلوگيري شود.

(5)«(»ج1-3-12-14) جدول

حداكثر فاصله دو تكيه گاه مجاور در لوله هاي فولادي و مسي

100          80            65            50            40            32            25            20            ميليمتر      قطر نامي

لوله

اينچ          3 4          1              1 4

1              1 2

1              2              1 2

2              4              3

4/2          3/6          3/3          3              2/7          2/7          2/10        2/10        (لوله كشي فولادي )متر

(لوله كشي مسي )متر

3/6          3              2/7          2/4          2/4          1/8          1/8          1/5

 

2-3-12-14لوله هواكش مخازن

الف( لوله هواكش مخزن سوخت مايع بايد از بالاترين قسمت مخزن وارد آن شود و حداكثر

تا 2/5سانتيمتر در داخل مخزن ادامه يابد.

) (1شيب لوله هواكش بايد به سمت مخزن باشد.

) (2روي لوله هواكش مخزن نبايد شير يا هيچ مانع ديگري نصب شود.

ب ( دهانه انتهاي لوله هواكش مخزن بايد در فضاي خارج از ساختمان واقع شود.

) (1دهانه انتهاي لوله هواكش مخزن بايد دست كم 60سانتيمتر با هر بازشو ساختمان

فاصله داشته باشد و نبايد زير هيچ بازشو ساختمان قرار گيرد. اگر دهانه انتهاي لوله هواكش

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

165

از ديوار ساختمان خارج مي شود، محل قرار گرفتن آن بايد دست كم 3متر از تراز زمين

محوطه اطراف ساختمان، يا هر معبر ديگري، بالاتر باشد.

) (2لوله هواكش در خارج از ساختمان بايد در برابر اثر عوامل جوي مقاوم باشد و در برابر

ضربات فيزيكي حفاظت شود.

) (3دهانه انتهاي لوله هواكش مخزن بايد با توري مقاوم در برابر رطوبت حفاظت شود.

پ( قطر نامي لوله هواكش مخازن سوخت مايع بايد دست كم برابر مقادير جدول

.(»پ« باشد2-3-12-14)

«(»پ2-3-12-14) جدول

حداقل قطر نامي لوله هواكش مخازن سوخت مايع

گنجايش مخزن           قطر نامي لوله هواكش

ليتر           گالن آمريكايي            ميليمتر      اينچ

2000 تا

11350 تا2001

37800 تا11351

756000 تا37801

132300 تا75601     500 تا

3000 تا501

10000 تا3001

20000 تا1001

35000 تا20001       32

40

50

65

80            1 4

1

1 2

1

2 1 2

2

3

 

) (1اگر لوله هواكش چند مخزن، مشترك باشد، قطر نامي آن بايد به يك اندازه از قطر نامي

بزرگترين لوله هواكش جداگانه هر يك از مخزن ها، طبق جدول )»(2-3-12-14پ«

بزرگتر باشد.

) (2دهانه انتهاي لوله هواكش مخزن بايد دست كم 50سانتيمتر از دهانه انتهاي لوله پركن

آن بالاتر باشد.

مبحث چهاردهم

166

3-3-12-14لوله پركن مخازن

الف( لوله پركن مخزن سوخت مايع بايد از بالاترين قسمت مخزن وارد آن شود و تا 10

سانتيمتر بالاتر از كف مخزن ادامه يابد.

) (1شيب لوله پر كن بايد به سمت مخزن باشد.

ب ( دهانه انتهاي لوله پر كن مخزن بايد در فضاي خارج از ساختمان واقع شود و در جايي

قرار گيرد كه پر كردن مخزن به سهولت امكانپذير باشد.

) (1دهانه انتهاي لوله پر كن مخزن بايد دست كم 60سانتيمتر از هر باز شو ساختمان

فاصله داشته باشد.

) (2دهانه انتهاي لوله پر كن مخزن بايد درپوش مناسب داشته باشد و در دسترس اشخاص

غير مسئول قرار نداشته باشد.

پ ( اگر دو مخزن لوله پركن مشترك داشته باشند، بايد سطح بالاي دو مخزن در يك تراز

قرار گيرد. جريان ثقلي سوخت مايع از يك مخزن به مخزن ديگر مجاز نيست.

) (1اگر دو مخزن لوله پركن مشترك داشته باشند، بايد روي لوله انشعاب از اين لوله

مشترك كه به هر مخزن جداگانه متصل مي شود، شير قطع و وصل نصب شود.

4-3-12-14لوله رفت و برگشت

الف( لوله رفت كه سوخت مايع را از مخزن به گنجايش بيش از 2500ليتر به مشعل

دستگاه

مي رساند، بايد از قسمت بالاي مخزن وارد آن شود و تا 10سانتيمتر بالاتر از كف آن ادامه

يابد.

) (1در صورتي كه مخزن در خارج ساختمان و روي زمين قرار داشته باشد، لوله رفت ممكن

است از نقطه اي زير تراز سطح مايع، دست كم به اندازه 10سانتيمتر بالاتر از كف مخزن،

به آن متصل شود. در اين صورت بايد روي لوله رفت، نزديك به مخزن، شير قطع و وصل

قابل دسترسي نصب شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

167

) (2در صورتي كه مخزن تغذيه زير تراز نصب مشعل دستگاه قرار گيرد، لوله رفت سوخت

مايع بايد به سمت مخزن شيب داشته باشد.

ب ( لوله برگشت سوخت مايع ، از مشعل دستگاه يا از پمپ، بايد از قسمت بالاي مخزن

وارد آن شود و تا 10سانتيمتر بالاتر از كف مخزن ادامه يابد.

) (1روي لوله برگشت سوخت مايع، جز شير يكطرفه، نبايد هيچ شيري نصب شود .

5-3-12-14سطح نماي مخازن

الف( مخازن سوخت مايع بايد به وسيله اي براي اندازه گيري تراز سطح مايع مجهز باشد.

ب ( اگر وسيله اندازه گيري از نوع ميله مدرج باشد، ميله بايد در داخل مخزن و تا كف آن

ادامه يابد.

) (1اطراف ميله اندازه گيري در محل دهانه ورودي آن به مخزن بايد با سرپوش مورد تأييد

حفاظت شود تا مانع از خروج هواي آغشته به گاز از مخزن شود.

پ ( سطح نماي مخزن داخل ساختمان، كه با مشعل دستگاه در ارتباط مستقيم باشد، نبايد

از نوع لوله شيشه اي يا پلاستيكي انتخاب شود تا از احتمال شكسته يا پاره شدن آن و

خروج سوخت مايع پيشگيري شود.

6-3-12-14انتخاب مصالح

الف( انتخاب لوله، فيتينگ، اتصال ، شير و ديگر اجزاي لوله كشي سوخت مايع بايد مطابق

الزامات مندرج در اين قسمت از مقررات انجام گيرد.

) (1الزامات مندرج در ») (10-14لوله كشي« تا جايي كه با اين قسمت از مقررات تناقض

نداشته باشد، نيز بايد مراعات شود.

ب ( لوله و ديگر اجزاي لوله كشي بايد براي شرايط كار سيستم انتقال سوخت مايع )دماي

كار و فشار كار طراحي( و نيز نوع سوخت مايع مورد استفاده مناسب باشد.

پ ( انتخاب لوله

) (1لوله بايد از نوع فولادي سياه يا مسي باشد. كاربرد لوله فولادي گالوانيزه در لوله كشي

انتقال سوخت مايع مجاز نيست.

مبحث چهاردهم

168

) (2انتخاب لوله فولادي سياه درزدار بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

DIN ٢  ٠

وزن متوسطBS ١٣٨٧

وزن متوسط    ISO

) (3در شرايط سخت، كه لوله در محيط خورنده نصب مي شود يا در معرض ضربات فيزيكي

قرار ميگيرد و نيز در صورت خم كردن، لولة فولادي سياه بايد از نوع بيدرز باشد.

) (4انتخاب لوله مسي بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

DIN ١٧٨

BS ٢٨٧١ PART ١

ISO ٢٧

ت ( انتخاب فيتينگ

) (1فيتينگ بايد از نوع فولادي سياه يا مسي باشد. كاربرد فيتينگ فولادي گالوانيزه در لوله

كشي سوخت مايع مجاز نيست .

) (2انتخاب فيتينگ در لوله كشي فولادي سياه بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد:

چدن چكش خوار

DIN٢١ ٠

_

BS , ١ ٣ ١٢ ٠

ISO ٩

فولادي دنده اي

DIN٢٩٨٠

_

BS١٧ ٠

ISO ١

فولادي جوشي

DIN , ٢ ٠  ٢ ٠

DIN , , ٢ ١  ٢ ١  ٢ ١٧

BS Part ١٩   ١

ISO٣ ١٩

) (3انتخاب فيتينگ در لوله كشي مسي بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

DIN ٢٨  – ٢٨٧٢

BS ٣٩

ISO ٢٠١

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

169

ث ( انتخاب شير

) (1شيرهايي كه در لوله كشي سوخت مايع به كار مي رود بايد از نوع برنجي، برنزي يا

فولادي باشد. استفاده از شيرهاي چدني در لوله كشي سوخت مايع مجاز نيست. شيرهاي

كشويي و كف فلزي بايد از نوع درجا چرخ باشند.

) (2شيرهاي برنجي يا برنزي، مخصوص اتصال دنده اي،بايد مطابق يكي از استانداردهاي

زير باشند:

شيرهاي كشوي

DIN Part ٣٣ ٢ ١٢

BS ١

JIS٢٠١١

شيرهاي كف فلزي

_

BS ١

JIS٢٠١١

شيرهاي يكطرفه

_

BS ١

JIS٢٠١١

) (3شيرهاي فولادي، مخصوص اتصال فلنچي، بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشند :

شيرهاي كشوي

DIN Part , ٣٣ ٢   ٧

BS ١ ٧

_

شيرهاي كف فلزي

_

BS ١ ٠

JIS , , , ٢٠٧١ ٢٠٧٢ ٢٠٨١ ٢٠٨٢

شيرهاي يكطرفه

_

BS ١ ٠

JIS , ٢٠٣  ٢٠٧

ج( اتصال

) (1اتصال لوله به لوله، لوله به فيتينگ و فيتينگ به فيتينگ بايد شرايط كار طراحي

سيستم مناسب و آب بند، و براي كار با نوع سوخت مايع مورد استفاده سازگار باشد.

) (2اتصال دو قطعه فولادي و مسي بايد با واسطه فيتينگ برنجي يا برنزي صورت گيرد.

) (3اتصال دنده اي در لوله كشي فولادي بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

ISIRI ١٧٩٨

DIN ٢٩٩٩

BS ٢١

ISO ٧/١

مبحث چهاردهم

170

) (4اتصال جوشي در لوله كشي فولادي بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

DIN ١٩١٠ Part ١,٢

BS ٢ ٣٣, ١ ٣

) (5در لوله كشي مسي، در نقاطي كه اتصال بايد قابل بازكردن باشد، مانند اتصال به

شيرهاي برنجي يا برنزي دنده اي اتصال بايد از نوع فيتينگ فشاري باشد. اتصال فيتينگ

فشاري بايد مطابق استانداردهاي زير باشد :

BS٣  Part ١٢

) (6اتصال لحيمي موئينگي در لوله كشي مسي بايد از نوع لحيم كاري سخت باشد . انتخاب

مفتول لحيم كاري بايد با توجه به شرايط كار سيستم و نوع سوخت مايع مورد استفاده

صورت گيرد. لحيم كاري بايد مطابق يكي از استانداردهاي زير باشد :

DIN ٢٨

BS ٨  Part ١٢

ISO ٢٠١

4-12-14آزمايش

كيات1-4-12-14

الف( مخازن ذخيره و تغذيه و نيز لوله كشي هاي سوخت مايع، پس از نصب و پيش از بهره

برداري، بايد طبق الزامات مندرج در اين قسمت از مقررات آزمايش شوند.

) (1در مدت آزمايش بايد سطوح مخازن و لوله كشي و اتصالات آنها مورد بازديد قرار گيرد

و نسبت به مقاومت آنها در برابر فشار آزمايش اطمينان حاصل شود.

) (2در صورت مشاهده نشت، قطعه معيوب بايد تعويض يا تعمير شود و آزمايش تكرار شود.

) (3ترميم نقطه اي از سطوح فلزي مخازن، لوله كشي و اتصالات ، كه از آن نشت مشاهده

شده باشد، با ضربات فيزيكي و كوبيدن مجاز نيست .

مخازن2-4-12-14

الف( مخازن سوخت مايع بايد با هوا يا هر گاز خنثاي ديگر، آزمايش شوند.

) (1فشار آزمايش بايد حداقل 0/21بار و حداكثر 0/34بار باشد.

) (2مدت آزمايش بايد دست كم يك ساعت باشد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

171

3-4-12-14لولهكشي

الف( لوله كشي سوخت مايع بايد با آب يا هوا، يا هر گاز خنثاي ديگر، آزمايش شود.

) (1فشار آزمايش بايد دست كم 1/5مطابق فشار كار طراحي سيستم و حداقل برابر 0/34

بار در بالاترين نقطه لوله كشي باشد.

) (2مدت آزمايش دست كم بايد 30دقيقه باشد.

مبحث چهاردهم

172

13-14تبريد

1-13-14حدود و دامنه كار

1-1-13-14طراحي، نصب ، تعمير و بازرسي سيستمهاي تبريد، كه در آن عمل

سردكردن با تبخير و تقطير سيال صورت مي گيرد. بايد طبق الزامات مندرج در اين فصل از

مقررات )» «13-14تبريد( انجام گيرد.

الف( طراحي و اجراي لوله كشي هاي سيستم تبريد، مخازن تحت فشار و لوازم اطمينان

فشار، نيز بايد طبق الزامات اين فصل انجام گيرد.

ب ( مخازن ذخيره دائمي مبرد و ديگر اجزا و متعلقات آن قسمتي از سيستم تبريد به شمار

مي رود و بايد الزامات اين فصل در مورد آنها نيز رعايت شود.

1-2-13-14دستگاههاي سيستم تبريد كه به طور يكپارچه در كارخانه سوار مي شوند

بايد با رعايت الزامات مندرج در اين فصل طراحي، ساخته ، سوار و آزمايش شده باشند و

الزامات مندرج در  UL , , , , , ٢٠٧ ٣٠٣  ١٢     ٧١ ١٩٩در آزمايش آنها رعايت شده باشد.

2-13-14كليات

1-2-13-14هر قسمت از سيستم تبريد كه در معرض آسيب فيزيكي باشد، بايد با

روشهاي مورد تأييد در برابر آن حفاظت شود.

2-2-13-14اتصالات لوله تغذيه آب و اتصال لوله تخليه فاضلاب سيستمهاي تبريد با با

رعايت الزامات مندرج در »مبحث -16تأسيسات بهداشتي« صورت گيرد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

173

3-2-13-14طراحي و اجراي لوله كشي گاز سوخت و اجزا و متعلقات آن، موردنياز

سيستمهاي تبريد، بايد با رعايت الزامات مندرج در »مبحث هفدهم – لوله كشي گاز

سوخت« صورت گيرد.

4-2-13-14الزامات مندرج در »فصل سوم- مقررات كلي« بايد در ساخت و نصب

سيستمهاي تبريد نيز رعايت شود.

3-13-14مبردها

كليات1-3-13-14

الف( براي هر سيستم تبريد بايد مبردي انتخاب شود كه سيستم براي كار با آن مبرد

طراحي شده باشد.

ب ( مبرد هايي كه در جدول )»(2-3-13-14الف« معرفي نشده باشند پيش از كاربرد بايد

مورد تأييد قرار گيرند، جز آب كه در سيستم مبرد جذبي با ليتيم برومايد به عنوان مبرد

به كار مي رود.

پ ( مبرد هاي با مشخصات متفاوت نبايد با هم مخلوط شوند ، مگر در مواردي كه در اين

فصل مجاز شناخته شده است.

) (1در صورتي كه سازنده دستگاه به منظور بهبود شرايط روغن برگشتي در دماي پايين،

اضافه كردن مبرد دوم را توصيه كرده باشد، اين كار مجاز است. نوع مبرد دوم و مقدار آن

بايد طبق دستور سازنده دستگاه باشد.

ت ( مبردهاي مورد استفاده در سيستمهاي تبريد بايد كار نكرده، بازيافتي يا احيا شده، با

درجه خلوص مقرر شده در اين فصل باشد.

) (1درجه خلوص مبرد در صورتي مي تواند با الزامات مقرر شده در اين فصل تفاوت داشته

باشد كه از طرف سازنده دستگاه توصيه شده باشد.

 

 

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

175

) (1يادداشتهاي جدول ) (2-3-13-14الف :

١Pound =٠    , kg ـ

١Cubic foot = ٠ ٠٢٨٣ , m٣ ـ

ـ براي تصحيح در ارتفاع Hبر حسب فوت از سطح دريا مقادير بايد در – × – ( . H ) ١ ٢  ٢ ١٠ضرب شود.

ـ براي تصحيح در ارتفاع hبرحسب كيلومتر از سطحدريا مقادير بايد در ١ ٧ ٩  ١٠ – × . h -٢ضرب شود.

– عدد PPMنبايد در ارتفاع تصحيح شود.

ث ( مبردهاي بازيافتي:

) (1مبردي كه از يك سيستم تبريد و تهويه مطبوع بازيافت مي شوند نبايد در سيستم

ديگري، غير از سيستمي كه اين مبرد از آن بازيافت شده به كار برده شود. مبرد بازيافتي

بايد پيش از استفاده دوباره از فيلتر بگذرد و خشك شود. اگر در مبرد بازيافتي علائم آشكار

آلودگي مشاهده شود، نبايد آن را دوباره به كار برد مگر آنكه مجددا” بازيافت شود.

2-3-13-14طبقه بندي مبردها

الف( طبقه بندي مبردها بايد مطابق جدول )» (2-3-13-14الف« باشد.

3-3-13-14گروه بندي مبردها

الف( گروه بندي مبردها، از نظر سمي بودن و شدت اشتعال، بايد مطابق جدول )-13-14

» (3-3الف« داشته باشد.

جدول شماره )» (3-3-13-14الف« گروه بندي مبردها از نظر ايمني

A١           B١           شعلهور شدن شديد

A٢           B٢           شعلهور شدن خفيف

A٣           B٣           شعلهور نميشود

سمي شديد               كمي سمي

افزايش سمي بودن

 

افزايش شدت اشتعال

مبحث چهاردهم

176

4-13-14طبقهبندي سيستمهاي تبريد

1-4-13-14سيستمهاي تبريد، از نظر درجه احتمال نشت ناشي از اتصال معيوب و

گازبندي نامطمئن، بايد طبق شكل ) (1-4-13-14طبقه بندي شوند.

رديف

1

2

3

4

5

 

نوع سيستم

هوا يا ماده اي كه بايد سرد يا گرم شود منبع سرما

يا گرما

 

سيستم بسته

سيستم غيرمستقيم پاششي باز

سيستم غيرمستقيم پاششي باز دو

مرحلهاي

سيستم غيرمستقيم بسته

سيستم غيرمستقيم بسته ولي

مربوط به هوا

شكل شماره ) (1-4-13-14طبقه بندي سيستمهاي تبريد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

177

2-4-13-14احتمال نشت در سيستمهاي طبقه بندي شده در شكل )(1-4-13-14

بايد به ترتيب زير مورد توجه قرار گيرد :

الف( سيستمهاي با احتمال نشت بالا عبارت است از سيستم » «1و سيستم »«2

ب ( سيستمهاي با احتمال نشت پايين عبارت است از سيستم » ، «3سيستم » «4و

سيستم »«5

5-13-14كاربرد سيستمهاي تبريد در ساختمانهاي مختلف

1-5-13-14طبقه بندي ساختمانها با كاربريهاي مختلف

الف( كاربري ساختمانها، از نظر توانايي و قابليت افراد در زمان نشت احتمالي مبرد،

طبقهبندي مي شود. دستگاههاي سيستم تبريد ، جز لوله كشي، كه در خارج از ساختمان و

در فاصله حداكثر 6متر از هر بازشوي آن قرار گيرند، نيز بايد مشمول اين طبقه بندي

باشند.

ب ( طبقهبندي كاربري ساختمانها به ترتيب زير تعريف مي شود:

) (1كاربري درماني مراقبتي : ساختمانهايي كه ساكنان آنها بر اثر معلوليت يا ضعف يا

زنداني بودن، به تنهايي و بدون كمك ديگران نتوانند محل خود را ترك كنند. كاربري

ساختمانهايي مانند بيمارستان ، خانه سالمندان ، نوان خانه و ساختمانهايي با سلولهاي

بسته در اين طبقه قرار مي گيرند.

) (2كاربري محل اجتماعات : ساختمانهايي كه ساكنان آنها، بر اثر زيادي جمعيت، نتوانند

به سرعت محل را ترك كنند. كاربري فضاهايي مانند سالن اجتماعات ، كلاس درس،

ايستگاه راه آهن، سالن فرودگاه، رستوران و سينما و تئاتر، در اين طبقه قرار ميگيرند.

) (3كاربري مسكوني : ساختمانهايي كه در آن تسهيلات كامل براي زندگي مستقل ساكنان

آن، از قبيل خوابيدن، غذا خوردن، پخت و پز و لوازم بهداشتي ، تدارك شده باشد. كاربري

فضاهايي مانند خوابگاه، هتل، مجتمع هاي آپارتماني و خانه هاي ويلايي، در اين طبقه قرار

ميگيرند.

) (4كاربري تجاري : ساختمانهايي كه اشخاص در آن كار تجاري مي كنند، خدمات

شخصي دريافت مي كنند، خوراك و كالا مي خرند. كاربري فضاهايي مانند ساختمانهاي

مبحث چهاردهم

178

اداري و حرفه اي، فروشگاهها )جز مراكز تجاري خيلي بزرگ( و انبارهاي غير صنعتي ، در

اين طبقه قرار مي گيرند.

) (5كاربري تجاري بزرگ : ساختمانهاي تجاري بزرگ كه در آن بيش از 100نفر در سطح

بالاتر يا پايين تر از سطح خيابان، براي خريد اجتماع كنند.

) (6كاربري صنعتي : ساختمانهايي كه ورود به آنها براي عموم آزاد نباشد و توسط اشخاص

مسئول كنترل شود و براي توليد و انبار كردن محصولات صنعتي، مانند مواد شيميايي ،

مواد خوراكي ، يخ ، گوشت يا مواد نفتي ، به كار رود.

) (7كاربري مشترك : ساختمانهايي كه فضاهايي آن دو يا چند كاربري متفاوت داشته

باشند. اگر فضاهاي هر كاربري به وسيله ديوار، سقف، كف و درهاي خود بسته شود از

فضاهاي با كاربري ديگر كاملا” جدا و مجزا باشد در اين صورت بايد الزامات مربوط به هر

كاربري در مورد هر يك رعايت شود. اگر فضاهاي كاربري هاي متفاوت از هم جدا نباشد، در

اين صورت بايد الزامات آن كاربري كه شرايط سخت تري را مي طلبد در مورد فضاهاي

مشترك رعايت شود

2-5-13-14الزامات كاربرد سيستمهاي تبريد

الف( موتورخانه

) (1جز در ساختمانهاي صنعتي، در صورتي كه مقدار مبرد در يك مدار مستقل سيستم

تبريد از مقادير جدول )»(2-3-13-14الف« بيشتر باشد، همه اجزاي سيستم تبريد كه

محتوي مبرد باشند بايد در موتورخانه يا در هواي خارج قرار گيرند.

) (2در صورتي كه سيستم با مبرد مخلوطي كار كند كه در جدول )»(2-3-13-14الف«

نباشد، اگر مقدار هر يك از مبردها در مخلوط از مقادير اين جدول بيشتر باشد، بايد الزامات

مندرج در )»(2-5-13-14الف«) (1رعايت شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

179

) (3در صورتي كه بامبرد مخلوطي كار كند كه مقدار حجمي آن در قسمتي از سيستم از

69100قسمت در ميليون ) (ppmبيشتر باشد، الزامات مندرج در )»(2-5-13-14الف«

) (1بايد در مورد آن قسمت از سيستم رعايت شود.

) (4ساخت و نصب و نگهداري موتورخانه، با مبردهاي B١, A١بايد با رعايت الزامات )-14

(6-13و با مبردهاي B٣, A٣, B٢ , A٣بايد با رعايت الزامات ) (7-13-14انجام گيرد.

) (5موارد استثنا

– سيستمهاي تبريد كه محتوي كمتر از 3كيلوگرم مبرد باشند، صرفنظر از نوع مبرد در

طبقه بندي ايمني ، در صورتي كه طبق الزامات اين فصل از مقررات نصب شده باشند،

لازم نيست حتما” در داخل موتورخانه قرار گيرند.

– لوله كشي سيستم تبريد كه براي ارتباط بين دستگاههاي تبريد مستقر در موتورخانه و

اجزاي نصب شده در هواي خارج نصب مي شود، مي تواند در فضاهاي ديگر ساختمان نيز

قرار گيرد.

ب ( ساختمانهاي با كاربري درماني مراقبتي

) (1در اجزاي سيستمهاي تبريد كه در فضاهاي ساختمانهاي درماني مراقبتي قرار دارند

مقدار مبرد نبايد از 50درصد مقادير جدول )»(2-3-13-14الف« تجاوز كند، جز

آشپزخانه، آزمايشگاه و فضاي نگهداري و تشريح جسد.

) (2مقدار كل مبردهاي گروه B٣, A٣, B٢ , A٢نبايد در سيستمهاي با احتمال نشت بالا

مندرج در ) (2-4-13-14به كار رود.

ت ( در ساختمانهاي غيرصنعتي

) (1در ساختمانهاي غيرصنعتي ، در صورتي كه مقدار مبرد در يك مدار مستقل تبريد از

مقادير جدول )»(2-5-13-14ت«) (1بيشتر باشد، مبردهاي 2Bو 2Aنبايد در سيستمهاي

با احتمال نشت بالا به كار رود. در اين سيستم مبردهاي گروه 3A ,3Bنبايد به كار رود ،

مگر در آزمايشگاهي كه سطح زيربنايي آن براي هرنفر از كاركنان كمتر از 9مترمربع نباشد.

مبحث چهاردهم

180

جدول )»(2-5-13-14ت«) (1حداكثر مقدار مجاز مبردها

حداكثر مقدار مجاز بر حسب كيلوگرم )پوند(  نوع سيستم مبرد

درماني

مراقبتي     سالن

اجتماعات   مسكوني    كاربريهاي

ديگر

سيستم مبرد جذبي بسته

– دسترسي از راههاي خروجي

– خارج ساختمان و نزديك آن

– غير از راههاي خروجي               (٠)٠

(٠)٠

(٠)٠         (/ )٣

(٠)٠

(٠)٠         (/ )٣

(٢٢)١٠

(٣/٣)١/   (/ )٣

(٢٢)١٠

(٣/٣)١/

واحدهاي سردكننده ديگر

– غير از راههاي خروجي               (/ )٣        (/ )٣        (٠)٠         (٠)٠

 

ث( در فضاهايي با كاربريهاي مختلف )همه انواع كاربري ها(

) (1مجموع همه مبردهاي گروه ، B٣, A٣,B٢, A٢جز ) R – ٧١٧آمونياك(، نبايد از 500

كيلوگرم بيشتر باشد.

ج ( حفاظت از تجزيه مبرد

) (1وقتي وسيله اي با شعله باز و يا سطح داغي با دماي بيش از 426درجه سانتيگراد در

اتاقي قرار داشته باشد كه در آن سيستم مبردي با 3كيلوگرم مبرد در يك مدار مستقل

نصب شده باشد، روي آن وسيله بايد يك هود تخليه هوا نصب شود تا محصول احتراق را به

فضاي خارج تخليه نمايد ، مگر در شرايط زير :

مبرد يكي از انواع R – ٧,R – ٧١٨,R – ٧١٧باشد.

هواي احراق با كانال مستقيما” به وسيله اي با شعله باز برسد، به طوري كه مبرد نشت

يافته احتمالي نتواند به فضاي احتراق برسد.

در صورتي كه يك آشكارساز مبرد در محل نصب شود تا در صورت نشت مبرد، عمل

احتراق به طور خودكار قطع شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

181

چ ( محاسبه حجم فضاهاي ساختمان

) (1در صورتي كه قسمتهاي محتوي مبرد يك سيستم تبريد در يك يا چند فضاي بدون

تعويض هواي ساختمان قرار گيرد، براي تعيين حداكثر مقدار مجاز مبرد بايد حجم

كوچكترين فضاي بسته محاسبه شود. اگر ساختمان از چند طبقه بدون تيغه بندي داخلي

يا نيم طبقه باز يا آتريوم تشكيل مي شود، حجم كوچكترين طبقه بايد در محاسبه وارد

شود.

) (2در صورتي كه اواپوراتور يا كندانسور يك سيستم تبريد در فضايي قرار گيرد كه با يك

سيستم كانال كشي تعويض هوا مي شود، براي تعيين حداكثر مقدار مجاز مبرد بايد

كوچكترين فضاي بسته يا حجم كوچكترين طبقه بدون تيغه بندي در محاسبه وارد شود.

) (3در فضاهايي كه با يك سيستم كانال كشي تعويض هوا مي شوند، اگر سيستم هوا

رساني طوري باشد كه مقدار هوا در هر حال نتواند تا كمتر از يك چهارم مقدار حداكثر هوا

رساني كاهش يابد، كل حجم فضاهايي كه توسط اين سيستم هوا رساني مي شود ممكن

است براي تعيين حداكثر مقدار مجاز مبرد، در محاسبه وارد شود.

) (4اگر فضاي داخل سقف كاذب به عنوان پلنوم هواي رفت يا برگشت، در يك سيستم

تعويض هوا، مورد استفاده قرار گرفته باشد، در اين صورت حجم فضاي داخل سقف كاذب

هم بايد در محاسبه براي تعيين حداكثر مقدار مجاز مبرد وارد شود.

6-13-14الزامات كلي در موتورخانه سيستم تبريد

1-6-13-14الزامات ساختمان موتورخانه

الف( دسترسي به موتورخانه بايد منحصر به اشخاص مسئول باشد. براي جلوگيري از ورود

افراد غير مسئول بايد روي در ورودي آن علائمي نقش شده باشد.

ب ( ابعاد موتورخانه و فضاي دسترسي اطراف دستگاهها بايد با رعايت الزامات مندرج در

»فصل سوم – مقررات كلي« از اين مبحث تعيين شود.

) (1اگر دستگاههايي در فضاي بالاي معبر رفت و آمد موتورخانه نصب مي شود، بايد در زير

آنها فضاهايي به ارتفاع دست كم 2/20متر باقي بماند.

مبحث چهاردهم

182

پ ( درِ موتورخانه از نوع خودبسته شو و هوابند باشد و به سمت خارج از فضاي موتورخانه

باز شود.

ت ( موتورخانه نبايد بازشو هايي به فضاهاي ديگر ساختمان داشته باشد كه امكان انتشار

مبرد نشت يافته احتمالي از اين بازشو ها به فضاهاي ديگر ساختمان وجود داشته باشد.

) (1اگر كانالهاي هوا يا دستگاه هوارسان در موتورخانه نصب مي شود و در فشاري كمتر از

فشار فضاي موتورخانه كار مي كند، بايد كاملا” بسته و هوا بند باشد تا مبرد نشت يافته

احتمالي از اين طريق به كانالهاي هوا راه نيابد.

) (2وجود بازشوي به عنوان راه فرار از موتورخانه مجاز است.

) (3وجود دريچه هاي بازديد و دسترسي روي كانالهاي هوا و دستگاه هوا رسان در

موتورخانه، به شرط درز بندي كامل مجاز است.

2-6-13-14آشكارساز مبرد

الف( موتورخانه تبريد بايد آشكارساز نشت مبرد، با اعلام خطر ديداري و شنيداري، داشته

باشد.

ب ( آشكارساز يا لوله نمونه گيري كه هوا را به سمت آشكارساز هدايت مي كند، بايد در

محلي از موتورخانه نصب شود كه مبرد نشت يافته احتمالي بيشترين تراكم را داشته باشد.

آشكارساز و اعلام خطر بايد در محل مورد تأييد نصب شود.

پ ( اعلام خطر آشكارساز بايد پيش از آنكه مقدار مبرد نشت يافته از ،TLV-TWAداده

شده در جدول )»(2-3-13-14الف« تجاوز كند، به كار افتد.

) (1در صورتي كه موتورخانه ، طبق ) ،(4-8-13-14تعويض هواي دائمي داشته باشد،

نصب آشكارساز براي سيستم تبريد آمونياكي الزامي نيست .

ت ( از كار اطمينان بخش آشكارساز، اعلام خطر و تعويض هواي مكانيكي موتورخانه بايد،

طبق مشخصات سازنده و دستور مسئول امورساختمان در شهرداري يا نماينده قانوني او، به

طور ادواري آزمايش به عمل آيد.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

183

3-6-13-14دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز

الف( دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز با شعله باز، كه هواي لازم براي احتراق را از فضاي

موتورخانه مي گيرند، نبايد در موتورخانه تبريد نصب شوند، جز در موارد زير :

) (1كبريت، فندك ، آشكارساز نشت ياب و لوازم مشابه.

) (2وقتي نوع مبرد آب يا گازكربنيك باشد.

) (3نصب دستگاههاي با سوخت مايع يا گاز در موتورخانه هايي كه بخشهايي از

سيستم محتوي مبرد در آن قرار داشته باشد، در صورتي كه هواي لازم براي

احتراق اين دستگاهها مستقيما” با كانال از خارج به دستگاه برسد و كانال هوا در

تمام مسير كاملا” هوابند باشد. به طوري كه مانع نفوذ مبردنشت يافته به فضاي

احتراق دستگاه گردد، يا وقتي كه آشكارساز نشت مبرد با سوخت پاش مستقيما”

مربوط باشد و در صورت نشت مبرد به طور خودكار عمل احتراق را متوقف كند،

مجاز است.

4-6-13-14تعويض هوا

الف( موتورخانه تبريد بايد تعويض هواي مكانيكي داشته باشد. تهويه مكانيكي بايد حداقل

ظرفيت تخليه هواي موتورخانه را، در شرايط كار عادي و شرايط كار اضطراري به خارج

داشته باشد.

) (1استفاده از هواکش چندسرعته يا نصب چند هواکش براي تغيير مقدار هوا، از شرايط

اضطراري به شرايط عادي، مجاز است.

) (2در صورتي كه سيستم تبريد در فضايي به فاصله دست كم 6متر از هر بازشو ساختمان

و در چهارطاقي يا اسكلت باز به هواي آزاد قرار داشته باشد، تعويض هوا ممكن است

مكانيكي يا طبيعي باشد. محل بازشوها در تعويض هواي طبيعي بايد باتوجه به چگالي

نسبي مبرد به هوا انتخاب شود. سطح مفيد دهانه خروجي هوا از بازشو نبايد از مقدار زير

كمتر باشد :

در سيستم واحدهاي F / G = ٠ ١٣٨ SI

كه در آن:

= Fسطح مفيد و آزاد دهانه بازشو، بر حسب مترمربع

= Gجرم مبرد در بزرگترين قسمت سيستم تبريد در موتورخانه،بر حسب كيلوگرم

مبحث چهاردهم

184

ب ( تخليه هوا

) (1تخليه هواي موتورخانه بايد با رعايت الزامات »فصل چهارم – تعويض هوا« انجام گيرد.

) (2تخليه مكانيكي هواي موتورخانه به خارج بايد در محلي قرار گيرد كه از هر بازشو يا مرز

ملك، دست كم 6متر فاصله داشته باشد.

پ ( هواي ورودي از بيرون

) (1تخليه هواي موتورخانه تبريد بايد با ورود هوا از بيرون جايگزين شود.

) (2محل قرار گرفتن دهانه هاي ورود هوا از بيرون بايد طوري انتخاب شود كه هواي تخليه

شده دوباره به موتورخانه وارد نشود.

) (3سيستم تعويض هواي موتورخانه تبريد، شامل ورود هواي بيرون و تخليه هوا، نبايد با

سيستم تعويض هواي فضاهاي ديگر ساختمان مشترك باشد.

) (4دريچه ها بايد توري مقاوم در برابر خوردگي داشته باشند كه چشمه هاي توري از 6/5

ميليمتر كوچكتر نباشد.

ت ( مقدار تعويض هوا در شرايط كار عادي

) (1در زمان حضور شخص در موتورخانه تبريد مقدار تخليه هواي مكانيكي نبايد از

بيشترين مقدار ارقام زير، كمتر باشد.

– 0/ 0025متركعب در ثانيه بر مترمربع از سطح

– 0/009مترمكعب در ثانيه براي هر نفر

– افزايش دماي هواي موتورخانه، ناشي از همه دستگاههاي گرمازا، بيش از 8درجه

سانتيگراد نشود.

ث ( مقدار تعويض هوا در شرايط اضطراري

) (1در زمان اعلام خطر آشكارساز، مقدار تخليه هواي مكانيكي نبايد از مقدار زير كمتر

باشد :

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

185

در سيستم واحدهاي Q = ٠ / ٠٧ G SI

كه در آن :

= Qمقدار تعويض هوا، بر حسب مترمكعب در ثانيه

= Gجرم مبرد در بزرگترين قسمت سيستم مبرد در موتورخانه، بر حسب كيلوگرم

در سيستم واحدهاي Q = 100 G IP

كه در آن :

= Qمقدار تعويض هوا، بر حسب فوت مكعب در دقيقه

=Gجرم مبرد در بزرگترين قسمت سيستم مبرد در موتورخانه، بر حسب پوند.

5-6-13-14لوله تخليه شير اطمينان

الف( سيستم ايمني، فيوز و لوله تخليه كه در موتورخانه قرار مي گيرد بايد با لوله تا خارج از

ساختمان ادامه يابد، به طوري كه دهانه انتهايي لوله تخليه آن دست كم 4/6متر از زمين

مجاور آن بالاتر ودست كم 6متر از هر بازشو ساختمان فاصله داشته باشد.

7-13-14الزامات ويژه در موتورخانه سيستم تبريد

1-7-13-14اگر سيستم تبريد ، به ترتيبي كه در )»(2-5-13-14الف« مقرر شده،

محتوي مبردهايي از نوع B٣,B٢, A٣, A٢باشد، علاوه بر الزامات مقرر شده در )-13-14

،(6الزامات اين قسمت نيز بايد در مورد موتورخانه آن رعايت شود.

2-7-13-14الزامات ساختمان موتورخانه

الف( موتورخانه بايد، با جدارهاي گازبند و يك ساعت مقاوم در برابر آتش، از فضاهاي ديگر

ساختمان كاملا” جدا باشد.

ب ( هرگونه بازشو بين موتورخانه و فضاهاي ديگر ساختمان بايد به حفاظ هاي مورد تأييد

مجهز باشد. درها بايد از نوع خودبسته شود،گازبند و

3 4

ساعت مقاوم در برابر آتش باشند.

مبحث چهاردهم

186

) (1غلاف لوله هايي كه از ديوارها، سقف و كف موتورخانه وارد مي شوند بايد كاملا” گازبند

باشد.

) (2بازشوهاي ديوارهاي خارجي موتورخانه نبايد زير معابر خروجي، راه پله ها و راههاي

فرار قرار گيرند.

) (3هر موتورخانه بايد دست كم يك در خروجي داشته باشد كه مستقيما” به خارج از

ساختمان باز شود. اگر در خروجي از نوع خودبسته شو و گازبند باشد، ممكن است به

راهروي باز شود كه مستقيما” به خارج از ساختمان راه داشته باشد.

3-7-13-14دستگاهي با شعله باز و يا سطح داغي كه به طور پيوسته دماي بالاتر از

427درجه سانتي گراد داشته باشد، نبايد به طور دائمي در اين موتورخانه نصب شود.

4-7-13-14سيستم تعويض هواي موتورخانه اي كه مبرد آن از نوع آمونياكي باشد، بايد

به طور پيوسته كار كند، مگر در شرايط زير :

الف( موتورخانه آمونياكي كه به يك آشكارساز مجهز باشد، كه اگر مقدار گاز آمونياك نشت

يافته به 500ppmبرسد، به طور خودكار سيستم تعويض هوا را راه اندازي كند و اعلام خطر

را فعال نمايد.

5-7-13-14كنترل از راه دور

الف( تجهيزات كنترل از دور دستگاههاي موتورخانه تبريد بايد در محلي مورد تأييد، خارج

از موتورخانه و نزديك به در ورودي اصلي آن، نصب شود.

) (1علاوه بر آشكارساز مبرد و سيستم تعويض هواي موتورخانه، بايد يك كليد اضطراري، از

نوع شيشه شكستني، به منظور قطع همه دستگاههايي كه با انرژي الكتريكي تغذيه مي

شوند، در محل كنترل از دور نصب شود.

) (2يك كليد اضطراري ، از نوع شيشه شكستني، به منظور راه اندازي هواکش تعويض هواي

موتورخانه، نيز بايد در محل كنترل از دور نصب شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

187

8-13-14لوله كشي سيستم تبريد

كليات1-8-13-14

الف( لولهكشيهاي سيستم تبريد بايد طبق الزامات اين قسمت از مقررات انتخاب، نصب،

آزمايش و راه اندازي شود.

2-8-13-14لوله هاي فولادي

الف( براي خطوط مايع مبردهاي نوع ، B٣,B٢, A٣, A٢در قطر نامي 40ميليمتر )

١ ٢

١

اينچ( و كوچكتر، بايد از لوله هاي فولادي كربن دار با ضخامت جدار رده 80استفاده شود.

ب ( براي خطوط مايع مبردهاي نوع B١, A١در قطرهاي نامي 150ميليمتر ) 6اينچ( و

كوچكتر، بايد از لوله هاي فولادي كربن دار با ضخامت جدار رده 40استفاده شود.

پ ( براي خطوط مايع مبردهاي نوع B٣,B٢, A٣, A٢در قطرهاي نامي 50ميليمتر )2

اينچ( تا 150ميليمتر ) 6اينچ( و براي لوله كشي ورودي و خروجي، در قطرهاي نامي 150

ميليمتر ) 6اينچ( و كوچكتر، بايد از لوله هاي فولادي كربن دار، با ضخامت جدار رده 40

استفاده شود.

3-8-13-14لوله هاي مسي و برنجي

الف( لوله هاي مسي و برنجي، با اندازه هاي استاندارد لوله هاي آهني، كه مقدار مس آنها در

آلياژ كمتر از 80درصد نباشد، بايد مطابق استاندارد ASTM B ٣, ASTM ٨ ٢باشند.

ب ( لوله هاي مسي كه در سيستم تبريد به كار مي روند، بايد از نوع بي درز، رده L ،Kيا

،Mكشيده شده يا به آرامي خنك شده و مطابق استاندارد ASTM 88باشند.

پ ( اتصال لوله هاي مسي در لوله كشي سيستم تبريد با مبردهاي B٣,B٢, A٣, A٢بايد

از نوع اتصال لحيمي موئينگي سخت باشد.

) (1در اين لوله كشي ها اتصال لحيمي موئينگي نرم مجاز نيست.

) (2اتصال مكانيكي در لوله كشي مسي، در قطرهاي خارجي بزرگتر از 22ميليمتر

)

7 8

اينچ( مجاز نيست .

مبحث چهاردهم

188

4-8-13-14اجراي لوله كشي

الف( لوله كشي مسي، از نوع نرم و به آرامي خنك شده، كه در سيستمهاي تبريد با

مبردهاي غير B١, A١به كار مي رود، بايد در داخل لوله يا كانال سخت يا قابل انعطاف قرار

گيرد.

) (1قطعات اتصال لوله كشي بين واحد تقطير و نزديكترين رايزرها، به شرطي كه طول آن

بيش از 180سانتيمتر نباشد، لازم نيست در داخل لوله يا كانال حفاظت شود.

ب ( لوله كشي سيستم تبريد كه دماي سطوح خارجي آن، در شرايط كار عادي، كمتر از

نقطه شبنم هواي مجاور باشد و در نقاطي نصب شود كه تقطير موجب خطر و آسيب

رساندن به افراد، دستگاههاي برقي يا هر تجهيزات ديگري شود، بايد با روشهاي مورد تأييد

حفاظت شوند تا از اين قبيل زيانها جلوگيري شود.

پ ( لوله كشي سيستم تبريد بايد در مسيرهايي نصب شود كه اتصالات آن همواره قابل

بازديد و دسترسي باشد.

5-8-13-14شيرهاي قطع كامل

الف( در سيستمهاي با كمپرسور ضربه اي كه مقدار مبرد در سيستم بيش از 3كيلوگرم

باشد، در نقاط زير بايد شير قطع كامل نصب شود :

) (1در ورود به هر كمپرسور و هر واحد تقطير

) (2در خروج از هر كمپرسور، هر واحد تقطير و هر دريافت كننده مايع

ب ( در موارد زير شير قطع كامل لازم نيست :

– سيستمهايي كه داراي عمل تخليه مبرد باشند و بتوانند تمام مبرد را در يك دريافت

كننده يا مبدل گرمايي ذخيره كنند.

– سيستمهايي كه داراي محلقات دائمي يا قابل حمل تخليه مبرد باشند.

– سيستم تبريد يكپارچه

پ ( در سيستمهاي با كمپرسور پيستوني ضربه اي كه مقدار مبرد در سيستم بيش از 45

كيلوگرم باشد، علاوه بر نقاطي كه در رديف »الف« ) (1آمده، در ورودي هر دريافت كننده

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

189

مايع نيز بايد شير قطع كامل نصب شود. روي لوله ورودي به دريافت كننده يك واحد

تقطير، يا در ورودي دريافتكننده كه جزيي از كندانسور باشد، نصب شير قطع كامل الزامي

نيست .

ت ( شير قطع كامل، روي لوله كشي مسي سيستم تبريد، از نوع نرم و قابل انعطاف، با قطر

خارجي كمتر از 22ميليمتر )

7 8

اينچ( ، بايد بست و تكيه گاه جداگانه و مستقل از لوله ها

داشته باشد.

ث ( نقاطي از لوله كشي كه مشخصه و عملكرد شير قطع كامل مشخص نيست بايد علامت

گذاري شود. شماره گذاري شيرها نبايد به صورت برچسب روي بدنه آنها انجام گيرد . اگر

شماره گذاري شيرهاي قطع كامل لازم است بايد به صورت جداگانه، ولي نزديك آنها قرار

گيرد.

9-13-14آزمايش در كارگاه

1-9-13-14هر قسمت محتوي مبرد از سيستم تبريد، جز كمپرسور، كندانسور ، مخازن،

اواپوراتور، شير اطمينان، فشارسنج و سيستم كنترل كه در كارخانه آزمايش شده اند، بايد

پس از اجراي كامل عمليات نصب و پيش از راه اندازي، به منظور اطمينان نسبت به گازبند

بودن آنها، در كارگاه آزمايش نشت شود. آزمايش بايد شامل طرف فشار بالا و طرف فشار

پايين باشد و در فشاري دست كم برابر فشار طراحي يا قطع تنظيم شير اطمينان انجام

گيرد.

2-9-13-14آزمايش در كارگاه در موارد ديگر

الف( مخازن محتوي گاز كه به طور پيوسته به سيستم تبريد متصل نباشد لازم نيست در

كارگاه آزمايش شوند.

ب ( سيستمهايي با شير اطمينان، كه به طور محدود شارژ شده باشند بايد با فشاري معادل

1/5برابر نقطه تنظيم شير اطمينان، در كارگاه آزمايش شوند. اگر اين سيستمها در كارخانه

مبحث چهاردهم

190

با فشاري معادل 1/5برابر فشار طراحي آزمايش شده باشند، كافي است كه پس از نصب در

كارگاه با فشار طراحي آزمايش شوند.

پ ( در سيستمهاي تبريد با كمپرسورهاي سانتريفوژ يا كمپرسورهاي غيرپيستوني ضربه اي

براي آزمايش در كارگاه بايد فشار طرف پايين به عنوان فشار تمام سيستم در نظر گرفته

شود.

3-9-13-14گاز مورد استفاده در آزمايش

الف( آزمايش در كارگاه بايد با گازهاي خنثي و خشك، مانند ازت و گاز كربنيك انجام شود.

) (1استفاده از اكسيژن ، هوا و گازهاي سوختي يا مخلوطي از اين گازها در آزمايش

كارگاهي مجاز نيست .

) (2كاربرد هواي فشرده براي آزمايش سيستم تبريد با مبرد آمونياكي ) (R – ٧١٧مجاز

است، به شرط آنكه قبل از شارژ كردن آمونياك، سيستم كاملا” از هوا تخليه شود.

4-9-13-14وسيله آزمايش

الف( وسيله اي كه براي آزمايش سيستم تبريد در كارگاه به كار مي رود بايد به اجزايي

براي محدود كردن يا كاهش فشار مجهز باشد و در خروجي آن فشارسنج نصب شده باشد.

5-9-13-14گواهي آزمايش

الف( براي آزمايش كليه سيستمهاي تبريد، محتوي 25كيلوگرم يا بيشتر مبرد، بايد گواهي

آزمايش صادر شود.

ب ( نام مبرد و فشار آزمايش طرف پايين و طرف بالا بايد در گواهي آزمايش درج شود.

پ ( گواهي آزمايش بايد توسط نصب كننده )پيمانكار( امضا شود و به عنوان بخشي از

مدارك طرح نگهداري شود.

تأسيسات گرمايي تعويض هوا و تهويه مطبوع

191

 

 

 

 

1-14-14حدود و دامنه كار

1-1-14-14حداقل فاصله هاي مجاز مقرر شده در فصلهاي اين مبحث، بين مواد

سوختني و اجزاي تأسيسات مكانيكي مانند دودكش، رابط دودكش، سيستم تعويض هوا و

هود هاي آشپزخانه و دستگاههاي با سوخت جامد، مايع، گاز، ممكن است طبق الزامات

مندرج در اين فصل )» «14-14كاهش فاصله مجاز( و محدوديتهاي مقرر شده در آن

كاهش يابد.

الف( اگر حداقل فاصله مجاز براي دستگاههاي با سوخت جامد از طرف سازنده به ميزان 30

سانتيمتر يا كمتر تعيين شده باشد، الزامات اين فصل در مورد كاهش فاصله مجاز نبايد

درباره آن عمل شود.

ب ( اگر حداقل فاصله مجاز براي دستگاههاي با سوخت جامد از طرف سازنده بيش از 30

سانتيمتر تعيين شده باشد، الزامات اين فصل نبايد اين فاصله را به كمتر از 30سانتيمتر

كاهش دهد.

پ ( الزامات اين فصل نبايد براي كاهش فاصله هاي مجاز مقرر شده براي دودكش هاي قائم

ساختماني به كار رود.

ت ( الزامات اين فصل نبايد براي كاهش فاصله هاي مجاز مقرر شده براي شومينه هاي

ساختماني به كار رود.

ث ( الزامات اين فصل نبايد براي كانالهاي تخليه هواي آشپزخانه كه در يك شافت بسته

قرار دارد، به كار رود.

مبحث چهاردهم

192

2-14-14كليات

1-2-14-14قطعات محافظ، پايه ها و تكيه گاه هاي آنها كه به منظور كاهش فاصله مجاز

بين مواد سوختني و سطوح گرم دستگاهها و اجزاي تأسيسات گرمايي قرار مي گيرند بايد از

مواد نسوختني ساخته شده باشند.

الف( حائل هايي كه به منظور ايجاد فاصله هوايي بين قطعات محافظ و مواد سوختني قرار

مي گيرند، بايد از مواد نسوختني باشند.

ب ( فاصله حائل ها و قطعات محافظ از سطوح گرم دستگاهها و اجزاي تأسيسات گرمايي

در هر صورت نبايد از 25ميليمتر كمتر باشد.

پ ( در صورتي كه بين قطعات محافظ و سطوح سوختني حفاظت شونده فضاي خالي و

فاصله هوايي وجود داشته، در اطراف و لبه هاي اين قطعات محافظ و حائل هاي آن نيز بايد

چنين فضايي پيش بيني شود بطوري كه گردش هوا به صورت وزش بتواند در اين فضا

برقرار شود.

3-14-14جدول كاهش فاصله مجاز

1-3-14-14كاهش فاصله هاي مجاز بين سطوح گرم دستگاهها و اجزاي تأسيسات

گرمايي با مواد و مصالح سوختني بايد بر اساس يكي از روشهاي مقرر شده در جدول )-14

(1-3-14صورت گيرد.

الف( يادداشتهاي جدول شماره )(1-3-14-14

) (1عايق پشم سنگ، بصورت پتويي يا تخته اي، با وزن مخصوص 128كيلوگرم بر متر

مكعب و دماي ذوب 816درجه سانتي گراددر جدول آمده است.

) (2عايق پشم شيشه با ضريب هدايت 0/144 .k.2W/mيا كمتر در جدول آمده است.

) (3عايق تخته اي كه در ساختار محافظ به كار مي رود بايد از جنس نسوختني باشد.